- طبق اعلام روابط عمومی بانک مرکزی، داود محمدبیگی، در برنامه گفتوگوی ویژه خبری توضیحاتی را درخصوص قانون جدی چک و ویژگیهای ظاهری آنها ارائه کرد که اهم مطالب طرح شده از سوی مدیر اداره نظامهای پرداخت این بانک به شرح زیر است:
از ابتدای سال ۱۴۰۰، چکهایی که در اختیار مردم قرار میگیرد، فرمت و قالبشان تغییر میکند. این تغییرات به این دلیل است که مردم این چکها را از چکهای قدیمی تشخیص دهند و تفکیک کنند.
چکهای جدید ویژگیهای بسیار مهمی دارند. رنگ این چکها نسبت به چکهای قدیمی متفاوت و بنفش رنگ است.
در قسمت پایین سمت چپ چکهای جدید که از ۱۴۰۰ در اختیار مردم قرار میگیرد، عبارتی با این عنوان درج شده است: «کارسازی این چک، منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است».
صادرکننده چکهای جدید، بعد از صدور چک حتماً باید اطلاعات آن را در سامانه صیاد بانک مرکزی ثبت کند. برای ثبت اطلاعات در سامانه صیاد، صادرکنندگان چک راههای متنوعی را پیش رو دارند. یکی از روشها استفاده از درگاههای بانک خود مشتری مانند همراه بانک و اینترنت بانک است. همچنین صادرکنندگان چک میتوانند از طریق برنامکهای پرداخت نسبت به ثبت اطلاعات چک در سامانه صیاد اقدام کند. در حال حاضر بیش از پنج برنامک پرداخت آمادهسازی شده است و مشتریان میتوانند با مراجعه به سایت شاپرک، برنامکها را بر روی گوشیهای تلفن همراه خود نصب کنند.
توصیه اکید ما این است که در فرصت باقی مانده تا ابتدای سال ۱۴۰۰ مشتریان با مراجعه به تارنمای شرکت شاپرک، با فهرست این برنامک آشنا شوند و با استفاده از آن امکان ثبت چک را تمرین کنند.
دسته چکهای موجود در حال حاضر امکان ثبت در سامانه صیاد را دارد، مشتریان میتوانند همین دسته چکهای موجود را به صورت اختیاری در سامانه صیاد ثبت کنند. اما دسته چکهای جدیدی که از ابتدای سال جدید با درخواست متقاضی و پس از اتمام دسته چکهای موجود در اختیار مشتری قرار میگیرد، حتماً باید در سامانه صیاد ثبت شود.
بانکها موظفند از ابتدای سال ۱۴۰۰ دسته چکهای با قالب جدید را در اختیار متقاضیان دسته چک قرار میدهند. دسته چکهای جدید باید در سامانه ثبت شوند و عملاً بدون ثبت دسته چکهای جدید در سامانه، امکان کارسازی و کارپردازی این چکهای جدید در شعب بانکها وجود ندارد.
صادرکننده چکهای جدید باید «تاریخ»، «مبلغ» و «دریافتکننده» چک را در سامانه صیاد ثبت کند.
از طرفی دریافتکننده چک نیز باید اطمینان حاصل کند که اطلاعات چکی که دریافت میکند با اطلاعاتی که در سامانه صیاد ثبت شده، همخوانی دارد یا خیر و نسبت به رد یا تأیید آن اقدام کند.
در این راستا، دریافتکننده چک میتواند به واسطه شناسه صیادی مندرج در گوشه سمت چپ بالای چکهای جدید، اطلاعات چک را بارکشی کند و متوجه شود اطلاعاتی که توسط صادرکننده در سامانه صیاد ثبت شده است با اطلاعات فیزیک برگ چک مطابقت دارد یا خیر. در این صورت و با طی این مراحل آن چک قابل وصول و انتقال است.
در حال حاضر چک موجودیتی منفعل است، بدین معناکه تا زمانی که چک به بانک برسد، صرفاً در زنجیره تبادلات بین مردم جابجا میشود، اما در قانون جدید چک به موجودیتی فعال بدل میشود و هرگونه تغییر وضعیت چک در سامانه ثبت میشود و اینگونه برگه چک از اعتباری نسبی برخوردار میشود.
در حال حاضر سالیانه بیش از ۳۰۰ میلیون برگه چک مبادله میشود.
ماده (۱) قانون جدید چک به بحث چک الکترونیک اشاره دارد. چک الکترونیک، چکی است که هیچ برگه فیزیکی نداشته باشد. اما مهاجرت از چک کاغذی به الکترونیک به یک باره رخ نمیدهد و مردم باید کم کم به این امر عادت کنند؛ لذا این قانون در عین اینکه نظامی را در حوزه چکهای کاغذی ایجاد میکند و در همان حال بسترهای لازم را برای چک الکترونیک نیز فراهم میکند.