- اردبیل مرکز استان اذربایجان است. این شهر به دلیل محصور شدن بین چندین کوه مانند سبلان آب و هوایی کوهستانی دارد.
جاذبههای دیدنی شهر اردبیل
مقبره حاج صفی الدین اردبیلی
شیخ صفی الدین یکی از بزرگان عهد صفویه بود که در منطقه مغان زندگی میکرد. او شاعر نیز بوده که اشعار زبان آذری بسیاری دارد. او در سال ۶۵۰ قمری به دنیا آمد و در سال ۳۷۵ قمری در ۸۵ سالگی دار فانی را وداع گفت. خانقاه او محل دفنش انتخاب شد و سپس بنایی در آنجا ساختند. این بنا علاوه بر شیخ صفی الدین آرامگاه افرادی، چون شاه اسماعیل اول و همسرش میباشد.
آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی در سال ۲۰۱۰ به عنوان یک اثر ملموس در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. برای رفتن به آرامگاه باید در شهر اردبیل به خیابان شیخ صفی و میدان عالی قاپو بروید.
موزه چینی خانه شیخ صفی الدین
از دیگر جاذبههای گردشگری اردبیل، موزه چینی خانه است که دارای ۴ قرن قدمت میباشد. این موزه سمت شرقی رواق اصلی مجموعه شیخ صفی الدیل اردبیلی است و طراح آن یکی از مشاهیر و دانشمندان دوران حکومت صفویان به نام شیخ بهایی بوده است. این موزه تالاری است که از چهار شاه نشین و طاق نما تشکیل شده است و برای ساخت آن از مقرنسهای رنگی و نقوش زیبای اسلیمی استفاده شده است. اما به غیر از این موارد آنچه که باعث جذابیت این موزه شده استحکام بالای آن در هنگام وقوع زلزله است. برای بازدید از این موزه بسیار زیبا باید به میدان علی قاپو، مجموعه فرهنگی شیخ صفی بروید.
دریاچه شورابیل
دریاچهی شورابیل در جنوب شرقی این شهر است و قدمتی بیشتر از دریاچه ارومیه دارد. علت نامگذاری این دریاچه شور بودن آب آن است. در اطراف این دریاچه امکانات تفریحی، فرهنگی و گردشگری زیادی فراهم شده است که باعث لذت بردن هرچه بیشتر گردشگران این منطقه میشود.
پل معلق مشکین شهر
پل معلق مشگین شهر اردبیل، در منطقه خیاو تا گیردولی روی رودخانه خیاوچای ساخته شده است. این پل طولی معادل ۳۴۵ متر، عرضی برابر سه متر و ارتفاعی حدود هشتاد متر از کف دره دارد. منطقه گردشگری خیاو تا گیردولی شامل زمینی به مساحت حدودا ۱۳۰۰ هکتار است که بزرگترین پروژه گردشگری استان اردبیل به حساب میآید. این مجموعه شامل تالارهای پذیرایی، سوییتهای اقامتی، سایت بالنسواری و ورزشهای هوایی، رستوران گردان، شهربازی و دیگر امکانات مختلف تفریحی و خدماتی میشود. پل معلق مشگین شهر مخصوص عابرین پیاده است و عابرین حین عبور از این پل، از فراز طبیعت بکر و درهای عمیق و سرسبز میگذرند. اینجا فرصتی است تا از ارتفاع ۸۰ متری نظارهگر زیباییهای دامنههای سبلان شوید.
قلعه قهقهه
قلعه قهقهه یا قاهقاه قالاسی در ۸۵ کیلومتری شمال شرق مشکین شهر واقع شده است. این قلعه تاریخی بین روستای گنچویه و قره آغاج قرار دارد، از نظر لغوی نام این قلعه به معنای خنده بلند و آواز کبک است. براساس مشاهدات باستانشناسی استفاده از این قلعه به دوران پیش از اسلام میرسد. در زمان بابک و صفویه این قلعه اهمیت فراوانی داشته است و بهعنوان خزانه سلطنتی و مهمترین زندان دوران مورد بهرهبرداری بوده است. قلعه قهقهه یا قاهقاه قالاسی در ۸۵ کیلومتری شمال شرق مشگین شهر واقع شده است. این قلعه تاریخی بین روستای گنچویه و قره آغاج قرار دارد، از نظر لغوی نام این قلعه به معنای خنده بلند و آواز کبک است. براساس مشاهدات باستانشناسی استفاده از این قلعه به دوران پیش از اسلام میرسد. در زمان بابک و صفویه این قلعه اهمیت فراوانی داشته است و بهعنوان خزانه سلطنتی و مهمترین زندان دوران مورد بهرهبرداری بوده است.
گورستان تاریخی اردبیل
این گورستان یکی از عجیبترین گورستانهای ایران است و تا به حال حدود ۴۵۰ گور در این محل شناسایی شده است که ابعاد کوچکترین آنها ۳٫۲ متر و بزرگترین آنها ۸٫۲ متر است. محوطه شهر یئری اولین بار در سال ۱۹۷۸ توسط هیئت چارلز برنی شناسایی و بررسی شد. او معتقد بود که عمر بعضی آثار تا هزاره سوم قبل از میلاد، عصر آهن، سفال خاکستری و نخودی و نارنجی هم میرسد. چارلز برنی تاریخ اکثریت گورهای این محل را هزاره دوم و اول قبل از میلاد میدانست و حتی پیشبینی میکرد که این تاریخ به هزار سال قبلتر، یعنی هزاره سوم قبل از میلاد هم برسد. با این حال آثاری از سکونت عصر برنز شناسایی نکرده بر این نظریه اصراری نورزید تا اینکه در کاوشهایی که توسط هیئت دکتر نوبری در آذر ۱۳۸۲ انجام شد، اشیای با ارزشی از داخل گورها به دست آمد که در حال حاضر در موزه باستانشناسی خلخال نگهداری میشوند.
جنگل فندق لو
جنگل فندقلو میشود، یکی از زیباترین دیدنیهای استان اردبیل برای طبیعت گردی محسوب میشود. اگر دلتان هوای یک دشت پر از گلهایی نظیر بابونه و جنگلی بکر و دست نخورده را کرده است تا فارغ از هر فکر و اندیشهای، این همه زیبایی را با چاشنی تازگی و طراوت هوایی پاک ببلعید و جسم و روح خستهتان را جانی دوباره ببخشید، کافی است به این جنگل رفته و ساعاتی را در آن سپری کنید.
غاریخگان
غار یخگان در سازندهای آهکی بر اثر انحلال و تشکیل اشکال فرسایشی آون و تخریب دیواره آونها تشکیل گردیده است. غار یخگان به دلیل ویژگیهای منحصر به فرد در سطح جهانی نیز دارای شهرت میباشد.
هوای داخل غار در زمستان گرم و در تابستان سرد بوده و با تشکیل بلورهای یخ به صورت قندیل و ورقههای نازک در سطح دیوارها و سقف غار، خاصیت متمایزی به غار یخگان میبخشد. فضای داخل غار در زمستان نیز گرم است که برای استراحت موقت چوپانان مورد استفاده قرار میگیرد.
به دلیل وجود دریچههای سنگی و صخرهای غار و طی مسیر هوا از داخل آن دریچهها که نزدیک به هشت متر داخل زمین است هوای جریان یافته بر روی صخرههای موجود رطوبت تولید کرده و روی سنگها شروع به یخ زدن میکند. ویژگی منحصر به فرد غار یخگان موجب شده است اهالی ساکن در محدوده آن از این غار به عنوان یخچالی در فصول گرم سال استفاده کنند. قندیلهای یخ تشکیل شده غار در تابستان مورد استفاده اهالی است.
هوای غار به وسیله دودکشی که به بیرون از غار راه دارد تامین میشود و در داخل آن هیچگونه کمبود اکسیژن مشاهده نمیشود.
مسجد جامع اردبیل
مسجد جمعه اردبیل در محله پیرشمسالدین است. این بنای تاریخی در کنار آتشکدهای که مربوط به دوره اشکانی بوده، قرار گرفته و ساختمان قبلی مسجد که مربوط به آتشکده بوده، شامل حیات، ایوان و طاق باشکوهی بوده است که در حمله مغول در سال ۶۲۰ هجری قمری از بین رفته و در حدود سال ۶۵۰ هجری قمری مجددا بازسازی شده است. در حال حاضر، ساختمان اصلی مسجد از بین رفته و تنها بخشی از آن باقی مانده است.
دشت مغان
دشت مغان با مناظری زیبا و خیرهکننده از جاهای دیدنی استان اردبیل است. این دشت از طرف شمال و شرق به جمهوری آذربایجان، از جنوب به شهرستان مشکین شهر و از غرب به ارسباران محدود شده است. قسمت عمده دشت مغان در جمهوری آذربایجان و بخشی نیز شمالیترین قسمت استان اردبیل در ایران را تشکیل داده است. دشت مغان از سه شهر گرمی، بیلهسوار و پارسآباد تشکیل شده است. مغان که تا سال ۱۳۵۵ یکی از توابع مشکین شهر محسوب میشد، در این سال از شهرستان مشکین شهر جدا و بهعنوان یک شهرستان مستقل در چارچوب تقسیمات کشوری بهشمار آمد و شهر گرمی به مرکزیت آن تعیین شد. دشت مغان در قسمت شمالی این منطقه به دشت همیشه بهار ایران معروف است. دشت مغان یکی از قطبهای مهم کشاورزی و دامپروری ایران است. سراسر دشت مغان بهعلت حاصلخیزی خاک، دمای مساعد و موقعیت خاص منطقهای زیر کشت اقسام غلات، حبوبات و علوفه قرار میگیرد و بیمناسبت نیست که مغان را انبار غله آذربایجان میگویند.
پل هفت چشمه
از دیگر جاذبههای گردشگری اردبیل میتوان پل هفت چشمه که داش کسن معروف است نیز اشاره کرد. این جاذبه در میدان ۱۵ خرداد قرار دارد و نامهای زیادی تاکنون داشته است که آنها عبارت از «پل یدی گوزلی»، «ججین»، «کورپی قرمزی» و «پل داشکسن» هستند. طراحان این پل آن را هفت دهانهی آجری و با قوسهای پنج و هفت و موج شکنهای سنگی ساخته اند. گج و آهنک از جمله مصالحی هستند که در ساخت این بنا به کار برده شده است. قدمت پل هفت چشمه به دوران حکومت صفویان باز میگردد که پس از آسیبهایی که بر اثر گذشت زمان به آن وارد شده بود، در سال ۱۳۷۴ هجری شمسی اقدامات مرمت و بازسازی آن، شروع شد. پل هفت چشمه در مرداد ماه سال ۱۳۴۸ به ثبت آثار ملی رسید.
آب گرم گاومیش گلی
آبگرم گاومیش گلی یکی از مشهورترین چشمههای آب گرم شهر توریستی سرعین محسوب میشود و همیشه مملو از افرادی است که عقیده دارند با شنا در آن بیماریهایی مانند روماتیسم و امراض پوستی خود را درمان میکنند. این ابگرم در سرعین قرار دارد.
خانه تاریخی مناف زاده
خانه منافزاده از عمارات قدیمی و باارزش اردبیل است که قدمت ساخت آن به دوران پهلوی اول بازمیگردد. این خانه با عمری نزدیک به ۱۰۰ سال و با مساحتی بیش از هزار متر مربع، توسط معمار حاج محمدعلی معماری و به سفارش حسین قلی صادقی، در بخش مرکزی اردبیل ساخته شد و یکی از معروفترین بناها از لحاظ معماری و نوع ساخت در آن زمان به شمار میرفت. این عمارت کوشکمانند، دارای پلانی مستطیل شکل است که تزیینات بهکار رفته در آن شامل هرهچینی آجری، دوالبندی و طرح و نقشهای هندسی نما میشود. این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱، با شماره ثبت ۷۴۰۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و امروزه به حوزه هنری اردبیل واگذار شده است.
