_ روزنامه ایران نوشت: سال ۲۰۲۰ میلادی که یکی از غیر قابل پیش‌بینی‌ترین سال‌های چند دهه اخیر بود، به پایان رسید. سالی که هیچ‌کس فکر نمی‌کرد، یک بیماری همه گیر جهانی به طرز غم‌انگیزی تعیین‌کننده‌ترین واقعه آن باشد و تمام پیش‌بینی‌ها را مردود کند. در سال ۲۰۲۰ رشد اقتصادی جهان بر خلاف پیش‌بینی‌های ۲۰۱۹ که حول و حوش ۳ درصد بود به منفی ۴.۴ درصد رسید. در این سال یکی از مهمترین و عجیب‌ترین رخداد‌های اقتصادی جهان رقم خورد و آن کاهش قیمت نفت به منفی ۴۰ دلار بود. همچنین نرخ بیکاری در این سال به بالاترین رقم دهه اخیر رسید که آن را می‌توان در رشد اقتصادی کشور‌های نوظهور مانند هند که رشد اقتصادی آن به منفی ۱۰ درصد و مکزیک به منفی ۹ درصد رسید مشاهده کرد. نرخ رشد اقتصادی خاورمیانه و آسیای مرکزی به منفی ۴.۱ درصد رسید حالا با شروع سال ۲۰۲۱، پیش‌بینی کنندگان می‌گویند که این بیماری بر روند تحولات سال جدید میلادی نیز غالب است؛ اما اتفاقات دیگری نیز ازجمله احتمال بازگشت امریکا به توافقات ۲۰۱۵ با ایران و جدی‌تر شدن همکاری دولت‌ها برای کاهش تولید کربن هم برای ۲۰۲۱ پیش‌بینی شده است. در این رابطه فایننشال تایمز –FT- به بررسی برخی از تحولات احتمالی سال ۲۰۲۱ پرداخته که یک چشم‌انداز جهانی از این سال به نمایش می‌گذارد.

سؤالی که پیش‌بینی‌کنندگان فایننشال تایمز به آن پاسخ می‌دهند این است که آیا در سال ۲۰۲۱ سازمان بهداشت جهانی به وضعیت اورژانس بهداشت عمومی کووید-۱۹ پایان می‌دهد؟ پاسخ منفی است. بر‌اساس پیش‌بینی یکی از پژوهشگران اگر تا پایان ۲۰۲۱ اعلام شود که بحران کرونا به پایان رسیده یک پیروزی خارق‌العاده برای علم، پزشکی و سیاست جهانی خواهد بود؛ اما برای دستیابی به پیروزی نیاز است که همه چیز درست انجام شود، از واکسیناسیون گرفته تا اقدامات اجتماعی و ادامه فاصله‌گذاری‌ها.

 

جهان درحالی وارد سال ۲۰۲۱ میلادی شده که تقریباً ۱۰ هزار نفر در روز جان می‌بازند. تقریباً می‌توان حدس زد که تا پایان ۲۰۲۱ میزان تلفات ناشی از ابتلا به کرونا بسیار کمتر از امروز خواهد بود، اما آنقدر کم نیست که به‌طور رسمی همه‌گیری تمام شود.

پاسخ این سؤال نیز در پیش‌بینی‌های فایننشال تایمز منفی است. در حالی که جهان لحن آشتی‌جویانه بیشتری را بین دولت ورودی بایدن و پکن مشاهده می‌کند، اما هیچ یک از مسائل اساسی بین دو کشور - از نقض WTO گرفته تا استاندارد‌های کار و محیط زیست تا قوانین غول‌های فناوری و اقتصاد دیجیتال - احتمالاً حل نخواهد شد؛ لذا پیش‌بینی می‌شود که مشکل «یک جهان، دو سیستم» حاکم خواهد بود. در مورد احتمال تظاهرات گسترده‌ای علیه اقتدار چین در هنگ کنگ نیز، پیش‌بینی می‌شود که چنین اتفافی نمی‌افتد. اعتراضات پراکنده به رژیم سختگیرانه پکن در این سرزمین ممکن است هر از چندگاهی در سال ۲۰۲۱ فوران کند، اما تصور اینکه اعتراضات بزرگ و پایدار باشند دشوار است.

پیش‌بینی‌ها برای احیای اقتصاد هند در ۲۰۲۱ مثبت است. اقتصاد هند به دلیل محدودیت‌های شدید ناشی از شیوع ویروس کرونا ضربه بزرگی خورد. تولید ناخالص داخلی آن در سه ماهه آوریل تا ژوئن ۲۰۲۰ حدود ۲۴ درصد انقباض تاریخی را تجربه کرد. برآورد می‌شود که اقتصاد این کشور در سال ۲۰۲۰ تا ۹ درصد منقبض شده باشد، اما پیش‌بینی می‌شود که اقتصاد هند بتواند این افت را بازیابی کند و سال ۲۰۲۱ حدود ۱۰ درصد رشد کند.

آیا مادورو قدرت را در ونزوئلا حفظ خواهد کرد؟

 

فایننشال تایمز پیش‌بینی می‌کند که نیکولاس مادورودر ۲۰۲۱ قدرت را در ونزوئلا حفظ می‌کند. علی‌رغم اینکه کشورش را به یکی از بدترین بحران‌های اقتصادی جهان گرفتار کرده و تولید ناخالص داخلی این کشور طی ۵ سال ۷۵ درصد کاهش یافته، اما مادورو در ۲۰۲۱ هم قدرت ونزوئلا خواهد بود.

فایننشال تایمز پیش‌بینی می‌کند که در ۲۰۲۱، امریکا به به توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ ایران بازمی‌گردد. جو بایدن، رئیس جمهور منتخب ایالت متحده می‌گوید اگر ایران به «رعایت کامل» برگردد، واشنگتن دوباره به این توافقنامه می‌پیوندد. حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران نیز می‌گوید در صورت لغو تحریم‌های امریکا، تهران فعالیت هسته‌ای خود را مطابق با این توافق کاهش می‌دهد. هر دو انگیزه سیاسی برای تحقق آن دارند. آقای روحانی معمار این معامله بود و سرنوشت آن میراث وی را رقم خواهد زد. افراد زیادی در تیم آقای بایدن در مورد این توافقنامه مذاکره کردند و می‌خواهند تصمیم دونالد ترامپ را برای کنار گذاشتن آن معکوس کنند. اما موانع احتمالی بسیاری وجود دارد و انتخابات ریاست جمهوری ایران در ژوئن و فرد منتخب این انتخابات می‌تواند یکی از این موانع باشد.

سؤال اینجاست که آیا ۲۰۲۱ برای خودرو‌های الکتریکی نقطه عطفی خواهد بود؟ پاسخ فایننشال تایمز مثبت است. فروش خودرو‌های الکتریکی در چین و آلمان و اسکاندیناوی کلید خورده و مورگان استنلی پیش‌بینی می‌کند که فروش جهانی خودرو‌های الکتریکی در سال ۲۰۲۱ بیش از ۵۰ درصد افزایش می‌یابد.

پیش‌بینی FT نشان می‌دهد که ارزش بازار سهام پنج شرکت بزرگ فناوری ایالات متحده به ۸ هزار میلیارد دلار خواهد رسید. پس از آن‌که ارزش ترکیبی سهم شرکت‌های اپل، مایکروسافت، آمازون، آلفابت و فیس بوک در طی دو سال بیش از دو برابر شد و با وجود تنظیم‌کننده‌های نظارتی، به ۷ هزار میلیارد دلار رسید، اکنون با نزدیک شدن ارزش این شرکت‌ها به ۸ هزار میلیارد دلار، فایننشال تایمز به سرمایه‌گذاران توصیه می‌کند که از این غول‌های تکنولوژی دست بکشند. چراکه شرایط ایده آل را پشت‌سر گذاشته‌اند.

بسیاری از کارمندان اداری دوست داشتند که در دوران همه‌گیری کرونا از خانه کار کنند، اما برای کسانی که در خانه‌های کوچک هستند و یا شرایط خاصی دارند، زندگی در ۲۰۲۰ چندان دلچسب نبود. نظرسنجی‌های منظم مورگان استنلی از کارگران در پنج کشور اروپایی نشان داد که ۲۸ تا ۳۰ درصد کارمندان اداری پس از تابستان اصلاً از خانه کار نمی‌کنند. ۱۱ تا ۱۴ درصد این شرایط را برای آینده نمی‌خواستند. البته اکثر کارمندان می‌خواهند حداقل یک روز در هفته از خانه کار کنند و آن‌ها باید این انتخاب را داشته باشند؛ اما با توزیع واکسن‌های موجود، در ۲۰۲۱ احتمالاً ۲ روز از ۵ روز کاری هفته را افراد به محل کارشان مراجعه می‌کنند و به این ترتیب نیمی از نیروی کار در اروپا احتمالاً به محل کار بازمی‌گردند.

فایننشال تایمز پیش‌بینی می‌کند که در ۲۰۲۱ شاخص S&P ۵۰۰ که فهرستی از ۵۰۰ سهام برتر در بازار بورس سهام نیویورک و نزدک است، از ۴ هزار واحد عبور می‌کند. اکنون این شاخص در محدوده ۳۷۵۶ واحد است. این شاخص به لطف بانک‌های مرکزی و دولت‌ها، سال ۲۰۲۰ را با سود حدود ۱۵ درصدی به پایان رساند.

در‌خصوص بازگشت سطح تولید کربن به دوران قبل از همه‌گیری کووید ۱۹، فایننشال تایمز پیش‌بینی می‌کند که با کاهش محدودیت‌ها و افزایش تردد‌ها این اتفاق خواهد افتاد. پس از آن‌که کرونا اقتصاد جهانی را به کما برد، بزرگترین سقوط سالانه از زمان جنگ جهانی دوم برای انتشار کربن در سال ۲۰۲۰ با حدود ۷ درصد کاهش رقم خورد. اتحادیه اروپا خواهان بهبودی سبز است، اما برنامه‌های محرک در سایر اقتصاد‌های بزرگ هنوز به سمت سناریو‌های مصرف سوخت فسیلی متمایل است. این نشان می‌دهد که علی‌رغم تعهداتی که کشور‌ها در آستانه نشست آب و هوایی COP۲۶ سازمان ملل در گلاسکو انجام داده‌اند، در ۲۰۲۱ سطح انتشار کربن به میزان پس از بحران مالی ۲۰۰۸ برمی گردد.

پیش‌بینی می‌شود که قیمت نفت در ۲۰۲۱ بالای ۵۰ دلار در بشکه باشد. بازار نفت در میان برنامه‌های واکسیناسیون کرونا تقویت شده است. اما بعد از ماه‌ها محاصره و ممنوعیت سفر که باعث کاهش مصرف و قیمت شد، آیا می‌توان خوشبین بود؟ پیش‌بینی این است که همزمان با جهش مجدد اقتصاد جهانی، مصرف سوخت افزایش خواهد یافت. فایننشال تایمز اتحاد میان اوپک، روسیه و شرکای متحد آن‌ها را شکننده می‌داند و بدترین سناریو که ممکن است پیش‌بینی نفت بالای ۵۰ دلار را به خطر بیاندازد را پایان کنترل‌ها و آزاد کردن میلیون‌ها بشکه مندرج در توافق کاهش تولید اوپک پلاس می‌داند.