_ سوره لقمان پنجاه و هفتمین سورهای است که به پیامبر نازل شده، ولی در مصحف سی و یکمین سوره قرآن قرار گرفته است. این سوره ۳۴ آیه دارد و در مکه به پیامبر نازل شده است.
سوره لقمان ذیل شرح سرگذشت لقمان و سخنان حکیمانه و اخلاقی او، به مباحثی از جمله توحید، وصف حال نیکوکاران، خصوصیات منکران و مستکبران، دعوت به تقوا و توصیف اوضاع قیامت میپردازد.
آیات مشهور سوره لقمان
آیه میانه روی ۱۹
وَاقْصِدْ فِی مَشْیِکَ وَاغْضُضْ مِن صَوْتِکَ ۚ إِنَّ أَنکَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِیرِ
و در راهرفتن خود میانهرو باش، و صدایت را آهستهساز، که بدترین آوازها بانگ خران است
کلمه «قصد» را به معنای رعایت حد اعتدال در هر چیز و کلمه «غض» را به معنای نقصان در نگاه کردن و صدا کردن دانستهاند بنابراین دو فراز ابتدایی آیه را به میانهروی در راه رفتن و کوتاه و کم کردن بلندی صدا ترجمه کردهاند.
بسیاری از مفسران اشاره به رعایت اعتدال در راهرفتن را در این آیه تنها اشاره به یکی از مصادیق اعتدال دانستهاند؛ وگرنه رعایت میانهروی را دستوری عام میدانند که باید در همه کارها مد نظر قرار گیرد. در این آیه تعبیر «ناخوشترین بانگها بانگ خران است» علت بلند نکردن صدا است و گویا چنین معنایی مراد بوده: صدای خود را بالا مبر، زیرا بلند کردن صدا نشانه بزرگی و قدرت انسان نیست، همانگونه که میبینیم صدای الاغ از همه صداها بلندتر است، اما این بلندی نه نشانه کمال است و نه نشانه بزرگی، بلکه حتی نشان از زشتی صدا است و بلندی صدا در الاغ با زشتی صدای او همراه گشته است. گفتنی است که ذکر اینگونه صفات در قرآن تنها جنبه تشبیهی داشته و مورد پذیرش همگان است و با توجه به عدم وجود فهم و عقل برای این حیوانات، باید اینها را در حد مثالهایی دانست که هیچ تحقیر و اهانتی در آن وجود ندارد.
آیه عروة الوثق
وَمَن یُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّـهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ ۗ وَإِلَى اللَّـهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ
و هر کس خود را -در حالى که نیکوکار باشد- تسلیم خدا کند، قطعاً در ریسمان استوارترى چنگ درزده، و فرجام کارها به سوى خداست
مفسران درباره اینکه منظور از «عروة الوثقی» در این آیه چیست نظرات گوناگونی ارائه دادهاند؛ برخی معتقدند ایمان و عمل صالح محکمترین وسیلهای است که باعث نجات انسان خواهد شد. در تفسیر قمی با نقل روایتی منظور از عروه الوثقی را ولایت دانسته و در تفسیر البرهان با استناد به روایاتی از پیامبر و معصومان عروه الوثقی را ولایت امام علی و ائمه و مودت و محبت آنان دانسته است. در تفسیر الکاشف نیز عروه الوثقی را انجام واجبات، ترک محرمات و نیکی به دیگران معرفی کرده است.
فضیلت سوره لقمان
۱) درمان بیماریهای داخلی
از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده است: اگر سوره لقمان را بنویسند و پس از شستن نوشته، از اب ان بنوشد هر گونه بیماری درونی داشته باشند، از بین خواهد رفت و هر مرد و زنی که خونریزی در یکی از اندام خود دارد اگر نوشته سوره لقمان را بر آن موضع قرار دهند خونریزی قطع میشود
از امام صادق علیه السلام نیز روایت شده: اگر سوره لقمان را بنویسند و سپس شسته و از آب آن به مرد و زنی که در درون درد و ناراحتی دارد بنوشانند. عافیت مییابد و از تبها و هر گونه آزار دهنده و بیماری از او برطرف میشود
۲) عزل کردن حاکم ستمگر
هر کس این سوره را در منزل حاکمی بگذارد در همان سال معزول میشود و هر که آن را بنویسد و با خود دارد از درد شقیقه و تب ایمن شود.
منابع
تفسیر البرهان
همان
درمان با قرآن
بیشتر بخوانید: