سرانجام چند روز پیش بعد از روز‌هایی نفس‌گیر برای مردم آمریکا، جو بایدن توانست با اختلاف رای‌های الکترال آمریکا را از آن خود کند و مهمان بعدی کاخ سفید باشد. ترامپ در یکی از توئیت‌های خود در ایام انتخابات آمریکا، بایدن را رئیس‌جمهوری رسانه‌ها خواند و نوشت: «از چه زمانی رسانه‌ها اعلام می‌کنند که رئیس‌جمهوری بعدی ما چه کسی خواهد بود؟ همه ما در دو هفته گذشته چیز‌های زیادی آموخته‌ایم!»، اما چرا رسانه‌های آمریکا تا این حد با سیاست‌های ترامپ مخالف بودند؟ ترامپ پیش از ریاست‌جمهوری هم تا حدی خبرساز بود، اما دوران ریاست‌جمهوری او چیز دیگری است. او هر روز بهانه‌ای به دست رسانه‌ها می‌داد تا کارهایش را به چالش بکشند. از سیاست‌های مهاجرتی تا مدیریت همه‌گیری کرونا، همیشه چیزی وجود داشت که از دلش طرح‌هایی بی‌نظیر بیرون بیاید.

 

ترامپ همیشه دوست داشت تصویرش را بر جلد این مجله ببیند، اتفاقی که بار‌ها افتاد، اما نه به آن شکلی که او می‌پسندید. از ابتدای شیوع کرونا در ایالات متحده آمریکا، شیوه مدیریت دولت ترامپ انتقادات زیادی برانگیخت. حتی به باور بسیاری کارشناسان این رویداد، پاشنه آشیل ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ شد. برایان استوفر گرافیست آمریکایی در طرحی که روی جلد مجله نیویورکر رفت، این ماجرا را به خوبی تصویر کرده است. در این طرح ترامپ که اصولا میانه‌ای با ماسک زدن ندارد ماسک زده است، اما بر روی چشمانش. این طرح با تیتر «همه چیز تحت کنترل است» با کنایه به نقد رفتار ترامپ می‌پردازد که مدعی است در کنترل کرونا عملکرد درخشانی داشته است.

 

او که در سال ۲۰۱۶ به انتخاب تام شخصیت سال لقب گرفت پیش از رسیدن به کاخ سفید و در کارزار انتخابات سوژه یکی از مشهورترین طرح‌های مجله شد. تصویری از چهره در حال ذوب شدن ترامپ بر جلد تایم را می‌توان مشهورترین طرح نامید که دنباله‌دار هم شد. تصویری از چهره ترامپ با یک توضیح یک‌کلمه‌ای «ذوب شدن». انگار که کسی شعله آتش را به چهره مجمسه مومی ترامپ در موزه مادام توسو گرفته باشد.

 

اما در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ هیچ نشریه‌ای به اندازه اشپیگل در تصویرپردازی بی‌پروا نبود. طرح‌هایی که به راحتی عنوان جنجالی را به خودشان اختصاص می‌دادند و حرف‌های بسیاری برای گفتن داشتند. یکی از این طرح‌ها ترامپ را نشان می‌داد که کاردی خونین در یک دست دارد و در دست دیگرش سر بریده مجسمه آزادی است. تصویری که در نگاه اول یادآور سربریدن‌های بی‌رحمانه تروریست‌های داعشی بود.

 

از سوی دیگر کارشناسان معتقدند یکی دیگر از دلایل عدم موفقیت ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰، رویکرد او در مواجهه با رسانه‌ها بوده است. مریم سلیمی، مدرس دانشگاه در گفت‌وگویی اظهار کرد: ترامپ چهار سال به رسانه‌ها و فعالان رسانه‌ای توهین کرد، نادیده‌شان گرفت و آن‌ها را به انتشار و اشاعه دروغ، اخبار جعلی و اطلاعات گمراه‌کننده متهم کرد. حرکت اخیر سه شبکه بزرگ خبری آمریکا ای‌بی‌سی، سی‌بی‌اس و ان‌بی‌سی در قطع سخنرانی ترامپ در آخرین کنفرانس خبری‌اش در کاخ سفید به دلیل ادعای تقلب و بیان سخنانی خلاف واقع، در حقیقت واکنشی به دروغ‌پراکنی ترامپ و نیز پاسخی به عملکرد رسانه‌ای او در این چهار سال بود.

 

سلیمی گفت: ترامپ در تمام این چهار سال با توئیت‌هایش رو در روی رسانه‌ها ایستاد و به پناهگاه رسانه‌ای‌اش در رسانه‌های اجتماعی پناه برد و این در حالی بود که بار‌ها به خصوص در دوره انتخابات ۲۰۲۰ از سوی رسانه‌های اجتماعی به دلیل انتشار اخبار و اطلاعات گمراه‌کننده، تذکر هشدار و کارت زرد گرفت و باید دید تهدید به اخراج وی از رسانه‌های اجتماعی و گرفتن کارت قرمزش از سوی این رسانه‌ها چه زمان عملی خواهد شد.

 

او افزود: ترامپ بار‌ها رسانه‌ها و شرکت‌های بزرگ تکنولوژی را به دخالت در انتخابات آمریکا متهم کرد و در توئیت اخیرش نیز درباره اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری از سوی رسانه‌ها نوشت: «از چه زمانی تا حالا رسانه‌های خالی از معنی اعلام می‌کنند رئیس‌جمهوری بعدی چه کسی خواهد بود؟»؛ این توئیت یعنی نبرد او با رسانه‌ها و توهین‌های رسانه‌ای‌اش که همچنان ادامه دارد.

 

این مدرس سواد خبری گفت: رسانه‌های آمریکا وقتی شاهد پیشی گرفتن بایدن از ترامپ با فاصله زیادی در ایالت‌های مختلف بودند و با ادعا‌های وی مبنی بر تقلب و پیروزی قاطعش روبه‌رو شدند، به ویژه درپی این توئیت «این انتخابات را با اختلاف زیادی پیروز شدم» بلافاصله به انتشار نتایج اقدام کرده و بایدن را به عنوان رئیس‌جمهوری معرفی کردند و با فاصله اندکی نیز رهبران و سران کشور‌های مختلف بایدن را به واسطه رسمیت رسانه‌ها به رسمیت شناختند.

 

وی افزود: این اتفاق قدرت رسانه‌ها را بیش از پیش به رخ کشید، در عین حال پیام‌های زودهنگام سران کشور‌های مختلف «نه»‌ای آشکار به ترامپ، سیاست‌ها و عملکرد و ادعا‌های غیرواقع او بود.

 

سلیمی گفت: عاری از قضاوت درباره عملکرد ترامپ و ادعا‌های وی علیه رسانه‌ها، به نبرد رسانه‌ای رفتن یک دولتمرد با رسانه‌های جریان اصلی به یاری رسانه‌های اجتماعی در نوع خود خاص بود. هرچند در دهه اخیر، بسیاری از دیالوگ‌های سیاسی و دیپلماتیک در بستر همین رسانه‌های اجتماعی شکل گرفته است.

 

این مدرس سواد رسانه‌ای با تاکید بر این‌که بحث حمایت از رسانه‌ها مطرح نیست؛ چراکه رسانه‌ها ناشی از منافع سیاسی، اقتصادی و… خود دارای نگاه ایدئولوژیک و سوگیری‌های خاص خود هستند، گفت: بحث اصلی ضرورت درک اهمیت و قدرت رسانه‌ها و تلاش برای تعامل صحیح با رسانه‌هاست و این درسی است که ترامپ هنوز از آن عبرت نگرفته است.

 

او افزود: پیام پنهان این اتفاق حکایت از نوعی اراده و حرکت جمعی جهانی و رسانه‌ای گره‌خورده در منافع متعدد و متنوع داشت که عملکرد رسانه‌ها و سران کشور‌های مختلف و… نمودی از آن در این ایام بود.

 

او همچنین با اشاره به تفاوت دروازه‌بانی خبر در رسانه‌های اجتماعی و رسانه‌های جریان اصلی و سنتی گفت: رسانه‌های جریان اصلی و سنتی توان دروازه‌بانی خود را با نمود‌هایی همچون قطع و پخش همراه با توضیح سخنان ترامپ و مواردی مانند آن را در جریان انتخابات ۲۰۲۰ به تصویر کشیدند و این دروازه‌بانی درخصوص رسانه‌های اجتماعی با برچسب هشدار زدن، تهدید به بستن صفحه و دیگر روش‌ها خودنمایی کرد. این اتفاقات از این منظر نیز قابل بحث و تامل‌اند؛ این‌که به نوعی دروازه‌بانی در همه رسانه‌ها هست، ولی هر یک به شکلی و با سطح خاصی.

 

او گفت: انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰ آمریکا سه نکته مهم را به نمایش درآورد؛ قدرت‌نمایی رسانه‌های جریان اصلی، قدرت‌نمایی مالکان و صاحبان رسانه‌های اجتماعی و اراده و عزم جمعی و رسانه‌ای برای ایجاد یک تغییر.

 

وی افزود: انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نمایشی از تلاشی برای بازپس‌گیری قدرت و جایگاه توسط رسانه‌های جریان اصلی در نبرد با ترامپ و به نوعی نبرد با رسانه‌های اجتماعی بود، هرچند بماند که این برتری با چه گروه از رسانه‌ها است.

 

این مدرس سواد خبری گفت: تذکر‌های رسانه‌های اجتماعی به ترامپ و پسرش و دیگر رهبران جهان به ویژه در دوره اخیر، یادآور قدرت رهبران دنیای مجازی است که در فضایی بی مرز در حال فتح جهانند آن هم با اعضایی میلیاردی با هر رنگ، نژاد، فرهنگ و سرزمینی خواسته‌ها و قواعدشان را در قلمروشان به همگان تحمیل می‌کنند، خواه رهبر یک کشور باشد یا یک شهروند عادی.

 

وی یادآور شد: باید نحوه تعامل و مواجهه با رسانه‌ها را آموخت و هوشمندانه در این عرصه‌ها ظاهر شد. حال هر میزان موقعیت اجتماعی، سیاسی و … فرد بالاتر، این مهم حیاتی‌تر خواهد بود.