- مُعجم به کتب حدیثی اطلاق میشود که مجموعهای از احادیث با هدف و یا دسته بندی خاص، جمعآوری شود. معجمها راهگشای محققان در موضوعات بوده و دسترسی به احادیث و یافتن نکته خاص در آنها را آسانتر میکند.
«معجم أحادیث الإمام المهدی(عج)» مجموعه ۸ جلدی است که در آن سعی شده تمامی احادیث مرتبط با فرهنگ مهدویت و انتظار مندرج در منابع اسلامی را در دسته بندی مناسب، جمع آوری کرده و ارائه دهد. این کتاب حاصل کار گروهی جمعی از پژوهشگران «موسسه معارف اسلامى» است که در سال ۱۳۸۶ از سوی انتشارات کتاب جمکران و به زبان عربی منتشر شده است.
گفتنی است این مجموعه تحت نظر استاد شیخ علی کورانی و به تلاش آقایان: محمدجعفر طبسى، محمدجواد طبسى، سید صالح مدرسى، نجمالدین طبسى، عبادالله تهرانى، عزتالله مولائى، حامد عبدالخالق، محمدامین پورامینی تهیه شده است.
درباره محتوای این این اثر باید گفت جلد اول و دوم و سوم این مجموعه، به احادیث نبوى و جلد چهارم تا ششم آن به احادیث «ائمه معصومین(ع)» و نیز توقیعات «حضرت مهدى (ع)» اختصاص داده شده است. جلد هفتم نیز به روایاتى اختصاص یافته که طى آنها «ائمه معصومین(ع)» آیاتى را به «امام مهدى (ع)» تأویل و تفسیر نمودهاند و در جلد پایانی فهرستهاى مفصل این مجموعه ارائه شده است.
این موسوعه حاوى ۱۸۶۱ حدیث از احادیث و روایات منقول از «پیامبر اکرم(ص)» و «ائمه معصومین(ع)» درباره «مهدى موعود (ع)» و مسائل مربوط به زندگى و غیبت ایشان است که بر اساس ۴۰۰ منبع از منابع و مصادر روایى شیعه و اهل سنت ساماندهى شده و در آن پس از نقل هر حدیث، نخست به شرح و بیان مفردات و لغات آن پرداخته شده و سپس تمام مصادر آن همراه با اختلاف نسخ و منابع به طور مفصل بیان شده است.
در این کتاب، در غالب موارد متن حدیث از قدیمىترین منبع نقل گردیده؛ به جز مواردى که به منبع قدیمىتر دسترسى نبوده و یا دلیلى براى نقل از منبع متأخرتر وجود داشته است.
گفتنی است مجموعه حاضر فاقد پاورقى است و هر یک از مجلدات کتاب در انتهاى خود فهرست مطالب را در برگرفته و جلد هشتم آن به فهرستهای کامل و متنوعی اختصاص یافته که مشتمل بر فهرستهاى ذیل مىباشد:
فهرست آیات، أعلام و کنیهها و القاب اهلبیت و نیز انبیاء و اوصیاء (ع)، احادیث، موضوعات، أعلام و کنیهها و القاب خلفا و پادشاهان و نیز مردان و زنان، اقوام و فرق و گروهها و طوائف، ملل و نحل، فرشتگان و جنّیان، احکام فقهى، فتنهها و جنگها و وقایع بزرگ، اماکن، ابزار و آلات جنگى، جوارح و اعضاء، بیمارىها، خوردنىها و نوشیدنىها، لباسها، زمانها، سالها، ارقام و اعداد، ستارگان و برجها، حیوانات و پرندگان و حشرات، درختان و میوهها و گیاهان، سنگها و معادن، کوهها و جزیرهها، دریاها و رودها و چاهها، اشعار و فهرست منابع است.