- مقام معظم رهبری طی سه دهه اخیر بارها بر گزاره «عدم وابستگی بودجه به نفت» به عنوان میانبری برای تسریع پیشرفت کشور و استغناء ایران اسلامی از رفتارهای بیرونی و تکانههای خارجی تاکید کردهاند؛ معظمله در دیدار سال گذشته هیئت دولت، درآمد آسان صدور نفت خام را بلایی بزرگ دانستند و یادآور شدند: این مشکل دیرینه واقعاً به ضرر پیشرفت کشور تمام شده است.
ایشان همچنین در تاریخ ۱۲ آبان ۹۷ در دیدار دانشآموزان و دانشجویان فرمودند: یکی از کارهای اساسیای که ما در زمینهی مسائل اقتصادی کشور و آیندهی کشور باید انجام بدهیم، قطع وابستگی اقتصاد کشورمان به نفت است؛ که این را همهی اقتصاددانهای وارد و فهیم، نه امروز بلکه بارها، سالها گفتهاند و تکرار کردهاند؛ و این یک واقعیّتی است.
افزایش پایه مالیاتی جایگزین درآمدهای نفتی
اما یکی از جایگزینهای درآمدی در اجرای اصل مهم و ضروری «عدم وابستگی بودجه به نفت»، افزایش پایه مالیاتی به معنای گسترده کردن دایره مالیاتپردازان و بستن منافذ فرار مالیاتی است. قطعا با توجه به مشکلات اقتصادی و موانع تولیدی، دریافت مالیات بیشتر از کارمندان و اصناف و یا افزایش نرخ مالیات بر ارزشافزوده کارآفرینان، عادلانه نیست، اما میتوان با شناسایی ثروتمندان و دانهدرشتهایی که با بکارگیری روشهای فریبکارانه مختلف از جمله اعلام ورشکستگی صوری، فرار مالیاتی میکنند، آنها را مجاز به پرداخت مالیات کرد.
وصول مطالبات مالیاتی از بدهکاران کلان
«اولویت در وصول مطالبات مالیاتی باید بدهکاران کلان باشند»؛ این تاکید آیتالله رییسی در جلسه روز ۱۳ مرداد شورای عالی قوه قضاییه است. رییس قوه قضاییه در همان جلسه بر روی این گزاره نیز تاکید کرد که «لازم است فلان واردکننده و بُرجساز یا فعال اقتصادی که درآمد هنگفتی دارد و با زدوبند از پرداخت مالیات فرار میکند، مالیات درآمد هنگفت خود را به دولت و در واقع به ملت بپردازد».
عدالت مالیاتی
رییس قوه قضاییه در دیداری که تیرماه سال گذشته، وزیر امور اقتصاد و دارایی و رییس سازمان امور مالیاتی کشور با وی داشتند بر موضوعاتی از قبیل مالیاتهای معوق، فرار مالیاتی، ایجاد نظام هوشمند مالیاتی و عدالت مالیاتی تاکید کرده بود و گفته بود: برای استحکام بیشتر نظام مالیاتی و رفع معضلات موجود در این مجموعه از جمله بحث مالیاتهای معوق و فرار مالیاتی همه دستگاهها باید با سازمان امور مالیاتی کشور همکاری کنند و دستگاه قضایی نیز تمام تلاش خود را برای تعامل بیشتر با این سازمان جهت رفع مشکلات موجود بکار خواهد بست.
میزان معوقات مالیاتی
در آبان سال گذشته، در راستای تاکید آیتالله رییسی مبنی بر تعامل زیرمجموعههای دستگاه قضایی با سازمان امور مالیاتی، دیداری میان حجتالاسلاموالمسلمین حسن درویشیان رییس سازمان بازرسی کل کشور و امیدعلی پارسا رییس سازمان امور مالیاتی برگزار شد.
«وجود ۲۱۰ هزار میلیارد تومان معوقات مالیاتی در کشور؛ یعنی نصف بودجه کل کشور» و «نقش بسیار پایین نظام مالیاتی کشور در تأمین هزینهها و قرار گرفتن فقط ۷ الی ۸ درصد درآمدهای مردم به اسم مالیات در اختیار دولت». این مهمترین موضوعات مطرح شده در دیدار رییس سازمان بازرسی کل کشور و رییس سازمان امور مالیاتی بود.
دخالتهایی که بعضاً در عدم وصول یا امهال مالیات میشود از ناحیه چه کسانی است؟
حجتالاسلاموالمسلمین حسن درویشیان در همان دیدار با رییس سازمان امور مالیاتی، ضمن اشاره به وجود ۲۱۰ هزار میلیارد تومان معوقات مالیاتی در کشور، تصریح کرد: باید پرسید که چرا این مقدار از مالیات کشور معوق شده است و چرا وصول نمیشود؟! دخالتهایی که بعضاً در بحث عدم وصول یا امهال مالیات میشود از ناحیه چه کسانی است و علت آن چیست؟! یا علت وجود قرارهای کارشناسی اجرانشده چیست؟! در بازرسیهایی که سازمان بازرسی داشته، مطالبات قطعی داشتیم که به واحد اجرائیات رفته، ولی اجرا نشده است. سازمان امور مالیاتی باید با این موارد برخورد جدی کند. باید بررسی کرد به چه علتی این پروندهها چند سال معطل میشوند.
انعقاد سند همکاری در تحقق عدالت مالیاتی و پیشگیری از فرار مالیاتی
در آذرماه سال گذشته نیز، در راستای تاکید آیتالله رییسی مبنی بر تعامل زیرمجموعههای دستگاه قضایی با سازمان امور مالیاتی، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه و سازمان امور مالیاتی کشور به منظور گسترش همکاری در تحقق عدالت مالیاتی و پیشگیری از فرار مالیاتی در کشور، سند همکاری مشترک امضا کردند.
در این تفاهمنامه که با هدف ایجاد رویه واحد در پیشگیری منعقد شد، بر مقابله هوشمند با جرائم مالیاتی از طریق استفاده از ظرفیتهای موجود در قوه قضاییه و سازمان امور مالیاتی تاکید شده است.
استیفای حقوق مردم توسط دستگاه قضا با اخذ مالیاتهای معوق از بدهکاران کلان
اما در نتیجه اهتمام ویژه و جدیت دستگاه قضایی در وصول معوقات مالیاتی، میزان قابل توجهی از مالیاتهای معوق و فراری به بیتالمال اعاده شده است. غلامحسین اسماعیلی سخنگوی قوه قضائیه در جریان نشست خبری روز سهشنبه ۲۱ مرداد، به تشریح برخی موارد استیفای حقوق عمومی در راستای اخذ مالیاتهای معوق پرداخت و گفت: وضعیت فعلی کشور و وضعیت اقتصادی ما ایجاب میکند که یقه بدهکاران بزرگ بانکی و یقه بدهکاران عمده مالیاتی را بگیریم و حقوق متعلق به مردم و جامعه را استیفا کنیم. البته این کار با همکاری بانک مرکزی در مورد بدهکاران بانکی و با همکاری سازمان امور مالیاتی در وصول مطالبات از بدهکاران مالیاتی انجام میشود.
وصول ۲۳ هزار میلیارد تومان مالیات از بدهکاران عمده
طبق اعلام سخنگوی دستگاه قضا، در یک سال گذشته، در تهران و با پیگیری سازمان امور مالیاتی و اقدام نمایندگان دادستان در حوزههای مالیاتی، بیش از ۲۳ هزار میلیارد تومان مالیات از بدهکاران عمده با همکاری نمایندگان دادستان وصول شد.
البته بنا به گفته اسماعیلی، این میزان مالیات معوق وصولی ناظر به بدهکاران خرد نیست و آن را سازمان امور مالیاتی اقدام میکند و به عنوان دستگاه قضایی به هیچ عنوان به سمت کسبه جزء نرفتیم و سراغ بدهکاران بزرگ مالیاتی رفتیم.
وصول ۶ هزار میلیارد تومان در استانها از بدهکاران عمده
سخنگوی دستگاه قضا در همان نشست خبری روز سهشنبه ۲۱ مرداد بیان کرد: با نیابتهایی که برای برخی از بدهکاران مالیاتی به سایر استانها داده شده بود، حدود شش هزار میلیارد تومان هم در سایر استانها وصولی داشتیم و جمعا بیش از ۲۹ هزار میلیارد تومان از بدهکاران عمده مالیاتی وصول و به سازمان امور مالیاتی تقدیم شده است.
وصول هزار میلیارد تومان مالیات توسط بازرسی کل کشور
سخنگوی دستگاه قضایی در ادامه اظهار داشت: علاوه بر اینها از ناحیه سازمان بازرسی کل کشور رقم درشتی از مالیاتها بالغ بر هزار میلیارد تومان وصول شده و از ناحیه اجرای ثبت سازمان ثبت اسناد و املاک نیز ارقام درشتی وصول شده که به همین مثالها بسنده میکنم.
تسویه ۳۷۰ میلیارد تومان بدهی گروه فرزان به بانک مسکن و بانک رفاه
اسماعیلی تصریح کرد: اخیراً در مورد یکی از بدهکاران عمده بانکی مربوط به گروه فرزان راد ۱۴۰ میلیارد تومان بدهی این گروه به بانک مسکن با پیگیری واحدهای قضایی تسویه شد و ۲۳۰ میلیارد تومان بدهی این واحد به بانک رفاه در حال تسویه است.
علیایحال، دستگاه قضایی بویژه طی یک سال اخیر با اقدامات خود نشان داده که عزمی جدی برای وصول معوقات مالیاتی و استیفای حقوق بیتالمال از برخی افراد ثروتمند و پردرآمدی دارد که با بکارگیری ترفندهای مختلف از پرداخت مالیات فرار میکنند.