گروه سیاسی ؛ روز سهشنبه ۱۳ اسفند ۹۸، آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش جدید خود پیرامون راستیآزمایی برنامه هستهای کشورمان در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ و نظارت پادمانی در ایران، اعلام کرد تهران محدودیتهای کلیدی برجام از جمله «سطح غنیسازی اورانیوم» و «ذخایر اورانیوم غنیشده» را نقض کرده است.
در این گزارش آژانس درج شده بود که «ذخایر اورانیوم غنیشده» ایران به ۵ برابر محدودیت تعیین شده در برجام رسیده است.
یکی از اصلیترین نکاتی که در گزارش مزبور بدان ادعا شده بود این بود که ایران مانع دسترسی بازرسان آژانس به دو سایت میشود.
از سوی دیگر «رافائل گروسی» مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در همان روز سهشنبه ۱۳ اسفند، پس از دیدار با «امانوئل ماکرون» رئیسجمهور فرانسه، طی مصاحبهای به ابراز نگرانی از برنامه هستهای ایران پرداخت و از تهران خواست تا درباره ذرات اورانیوم کشف شده در یک سایت اعلام نشده در تهران به «شفافسازی» بپردازد!
نکته قابل تامل آنکه، پیش از انتشار گزارش آژانس در مورد پایبندی ایران به برجام و ابراز نگرانی گروسی در مورد برنامه هستهای کشورمان، این خبرگزاری رویترز بود که از قصد آژانس برای هشدار دادن به ایران بواسطه عدم دسترسی به یک یا چند سایت هستهای، خبر داده بود.
رویترز پیشتر نیز اقدام به انتشار گزارشها و اسناد آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیرامون سطح دسترسیهای این نهاد به سایتهای هستهای ایران کرده بود که این رویه خلاف عرف و مقررات بینالمللی با اعتراض ایران مواجه شده بود.
علیایحال، ایران به گزارش جدید آژانس واکنش نشان داد. روز چهارشنبه ۱۴ اسفند، به دنبال انتشار گزارش مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درخصوص اجرای پادمان در ایران، یادداشت توضیحی متضمن مواضع جمهوری اسلامی ایران در این خصوص تدوین و برای ثبت به عنوان سند آژانس، در اختیار این نهاد قرار گرفت.
در یادداشت مزبور که از سوی «کاظم غریب آبادی» نماینده کشورمان نزد سازمانهای بینالمللی در وین در اختیار آژانس قرار گرفت، آمده بود: مطابق با بند (ج) ماده ۴ پروتکل الحاقی، در صورت ارائه هر گونه درخواست برای دسترسی از سوی آژانس، «دلایل این دسترسی میبایست مشخص شود.» برخلاف این موضوع، آژانس در درخواست خود برای توضیح و دسترسی به دو مکان، هیچگونه استدلال حقوقی معتبر و موثقی را ارائه نکرد.
در ادامه یادداشت توضیحی ایران آمده بود: کپیهایی که توسط آژانس به عنوان مبنای درخواستهایش ارائه شده، نه معتبر بوده و نه حتی مربوط به منابع باز میباشند، بلکه حسب ادعای رژیم اسرائیل، بواسطه به اصطلاح یک عملیات مخفی به دست آمده اند. جمهوری اسلامی ایران معتقد است که ارسال برخی کاغذهایی که مبتنی بر اطلاعات جعلی سرویسهای اطلاعاتی هستند، مطابق با اساسنامه آژانس، موافقتنامه جامع پادمان و پروتکل الحاقی نیست. از اینرو، چنین اقدامی نه آژانس را مجاز به ارائه چنین درخواستی میکند و نه تعهدی را برای جمهوری اسلامی ایران جهت بررسی چنین درخواستهایی ایجاد میکند.
این یادداشت توضیحی ایران در واکنش به ادعای آژانس برای دستیابی به دو سایت، تصریح داشت: جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه قصد ندارد تا با مشروعیت دادن به این دادههای ادعایی، پایهگذار یک بدعت بد باشد و حتی معتقد است که این موضوع اعتبار آژانس را تخریب کرده و به ضرر روابطش با کشورهای عضو میباشد. از اینرو، جمهوری اسلامی ایران انتظار دارد که آژانس هر اطلاعاتی را معتبر تلقی نکند.
بهروز کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی نیز در واکنش به گزارش روز سهشنبه ۱۳ اسفند آژانس و ادعای مانع شدن ایران برای بازرسی از چند سایت، گفت: هرگونه درخواست اطلاعات و دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید مبانی حقوقی داشته باشد نه سیاسی!
بنا به گفته کمالوندی، بخشی از اطلاعاتی که مورد استناد آژانس و دبیرکل آن آقای گروسی قرار گرفته، اطلاعاتی تحریفشده توسط رژیم صهیونیستی است و صهیونیستها با وارد آوردن فشار بر روی دستاندرکاران آژانس و آقای گروسی قصد دارند این اطلاعات تحریفشده را به عنوان اسناد متقن آژانس جا بیندازند، حال آنکه این قبیل ادعاها در تعاریف پروتکلی و پادمانی نمیگنجد.
آنطور که از برآیند اظهارات سخنگوی سازمان انرژی اتمی استیفاد میشود، اگر ایران به درخواست آژانس برای ورود بازرسان به دو سایت ادعایی پاسخ مثبت دهد، معنایش آن خواهد بود که منبعد باید هر ادعای رژیم صهیونیستی که با فشار به آژانس تحمیل میشود را پاسخ دهد و این در شرایطی است که صهیونیستها مدعیاند ۵۵ هزار سند پیرامون برنامه هستهای ایران دارند.
اما روسیه نیز به گزارش جدید آژانس پیرامون راستیآزمایی برنامه هستهای کشورمان در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ و نظارت پادمانی در ایران، واکنش نشان داد. «میخائیل اولیانوف»، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین، در همین رابطه گفت: ادعای عدم پایبندی ایران به برجام حاصل سیاست آمریکا است. اگر واشنگتن از نقض برجام صرفنظر کند، پایبندی کامل ایران به توافق هستهای ظرف چند روز محقق میشود.
اولیانوف در خصوص ادعای منع ایران به دسترسی بازرسان آژانس به سه سایت نیز گفت: این مسئله هیچ ربطی به خطراتاشاعهای ندارد، زیرا سایتهای مورداشاره ۲۰ سال است که ارتباطی با برنامه هستهای ایران نداشتهاند.
اما علیرغم پاسخ مستدل ایران به ادعای آژانس مبنی بر ضرورت دسترسی به چند سایت در ایران، «رافائل گروسی» که از پاییز سال جاری با حمایت آمریکا جایگزین «یوکیا آمانو» در سمت مدیرکل آژانس شده، در مصاحبه با رویترز ادعا کرد «چنانچه ایران از پاسخگویی به آژانس درباره فعالیتهای گذشته اتمی در سه سایت امتناع کند، وارد بحران جدیدی خواهد شد».
- بیشتر بخوانید:
«خروج از انپیتی» و «تجدیدنظر در همکاری با آژانس»؛گامهای احتمالی ایران در واکنش به اروپا
گروسی روز دوشنبه ۱۹ اسفند نیز در نشست شورای حکام بار دیگر ادعاهای بیاساس خود را در مورد عدم همکاری ایران با آژانس را تکرار کرد.
این بحراننمایی گروسی و همچنین گزارش ادعایی آژانس مبنی بر مانع شدن ایران از دسترسی به چند سایت، در شرایطی است که بنا بر گزارش سازمان انرژی اتمی کشورمان، ۸۸ درصد بازرسیهای کل آژانس در سال ۲۰۱۹ مختص ایران بوده است و ایران بیش از یک پنجم فعالیت آژانس را به خود اختصاص داده است.