به گزارش خبرنگار گروه جامعه ، مدارس تیزهوشان مدارسی هستند که امکانات، سطح آموزش و ساعات حضور در مدرسه در آنها بالاتر و بیشتر از مدارس عادی است. دانش آموزان برای حضور در این مدارس باید در آزمونهای به خصوصی شرکت کرده و در آن پذیرش شوند. یکی از ویژگیهای مدارس تیزهوشان آن است که علاوه بر گزینش دانش آموزان، مدرسان و کادر اداری مدرسه نیز گزینش میشوند. در واقع معمولا معلمهایی با سابقه تدریس بالا در این مدارس مشغول به کار میشوند. در بیشتر موارد این معلمها افرادی هستند که تدریس خصوصی کنکور ریاضی و تقویتی بسیاری در خارج از مدرسه برگزار میکنند که دانش آموزان هنگام درس خواندن در کلاسهای مدرسه این افراد از نکات بسیار زیاد و متنوعی برخوردار شده و نیاز چندانی به شرکت در کلاسهای تقویتی بیرون از مدرسه پیدا نخواهند کرد. در طول تحصیل در پایههای مختلف مدارس تیزهوشان سالانه دو آزمون سراسری پیشرفت تحصیلی از دانش آموزان مدارس تیزهوشان کل کشور برگزار میشود.
این آزمونها در تعیین میزان پیشرفت و یا پسرفت دانش آموزان تاثیر بسیار زیادی میگذارد. دانش آموزان با نحوه پاسخ گویی طولانی مدت به سوالهای چهار گزینهای آشنا میشوند و بعد از اعلام نتیجه آزمون به طور دقیق متوجه میشوند در چه دروسی ضعیف و در چه درسهای قوی هستند. این ارزیابی به دانش آموزان کمک میکند برنامه ریزی مناسب تری برای نحوه مطالعه خود داشته باشند. از دیگر ویژگیهای مدارس تیزهوشان مستقل بودن آنها از لحاظ مالی است. مدارس تیزهوشان مدارس دولتی غیر وابستهای هستند که درآمد خود را از طریق حق ثبت نام در مدرسه، حق ثبت نام در آزمون و ... به دست میآورند. نکته قابل ذکر درباره مدارس تیزهوشان آن است که منابع تحصیلی در این مدارس مانند سایر مدارس و یکسان است. اما امکانات آموزشی، شیوه تدریس، تکالیف درسی و برنامه آموزشی در این مدارس متفاوت است. برنامههای فوق برنامه در مدارس تیزهوشان باید به دنبال توسعه و گسترش استعدادها و نبوغ افراد باشد. تنها افزایش زمان برای حفظ کردن مطالب بدون تمرکز بر کار عملی، تفکر، انتقاد و خلاقیت هیچ نتیجه مثبتی به دنبال نخواهد داشت.
در مدارس تیزهوشان معمولا از شیوههای متنوع آموزشی مانند اسلایدهای مختلف، ارائه کنفرانسها توسط دانش آموزان، استفاده از فیلم، برگزاری سمینارهای آموزشی درون مدرسه یا سراسری و ... استفاده میشود. در مدارس تیزهوشان سعی بر آن است که دانش آموزان به طور عمقی دروس را فهمیده و رابطه دروس مختلف با یکدیگر را درک کنند. برای همین منظور معمولا دروسی که باهم ارتباط افقی دارند برای مثال فیزیک و ریاضی یا شیمی و زیست را در یک روز ارائه میدهند تا ذهن دانش آموزان بتوانند ارتباط به مفاهیم مختلف علمی را درک کرده و آنها را بهتر و عمیقتر درک کنند.
علاوه بر وجود ارتباط افقی بین دروس، برنامه ریزان آموزشی سعی میکنند برنامهها را به گونهای تنظیم کنند که در طول روز تنوع دروس از میزان خستگی و کسالت آور بودن آنها بکاهد. در مدارس تیزهوشان بر کارهای عملی و آزمایشگاهی تاکید بیشتری میشود؛ بنابراین افراد علاقهمند به هنر، آزمایشگاههای فیزیک، شیمی و زیست میتوانند در این مدارس به طور حرفهای و جدیتر به دنبال کسب علم و کشف استعدادهای خود باشند. از دیگر ویژگیهای مدارس تیزهوشان میتوان به فعالیتهای گروهی و شرکت دانش آموزان در فعالیتهای کلاسی اشاره کرد. در این مدارس بیش از مدارس عادی بر تشکیل گروههای تحقیقاتی و یادگیری کارهای گروهی و دسته جمعی تکیه میشود تا هم دانش آموزان به شکل بهتر و جذاب تری مسائل درسی را یاد بگیرند و هم توانای کار گروهی را در خود تقویت کنند.
در ادامه این گزارش به بیان ویژگیهای مدارس تیز هوشان و معایت و محاسن آنها میپردازیم.
ویژگیهای مدارس تیزهوشان
۱- در مدارس تیزهوشان ساعت درسی همانند مدارس دیگر ۳۰ ساعت در هفته است.
۲- مدارس تیزهوشان در کنار آموزشهایی که میدهد در انتشار کتب مکمل در دروس ریاضیات، ادبیات و علوم و …فعالیت دارد.
۳- در طول سال تحصیلی دو آزمون پیشرفت تحصیلی از دانش آموزان این مدارس سمپاد به صورت متمرکز کشوری گرفته میشود.
۴- برای تحصیل در این مدارس دانش آموزان گزینش میشوند.
۵- کادر اداری و آموزشی نیز گزینش میشوند.
۶- از نظر مالی خودکفا هستند و منبع درآمد آنها از طریق حق الثبت و …. تامین میشود.
مدارس تیزهوشان دارای محاسن و معایبی هستند که با اختصار در ذیل به آن اشاره میکنیم:
محاسن مدارس تیزهوشان
وجود برنامههای آموزشی و پرورشی ویژه برای دانش آموزان این مدارس سبب شده:
۱- دانش آموزان تمام توانایی ذهنی خود را بکار ببرند.
۲- اوقات بیکاری و اتلاف وقت این دانش آموزان کم است.
۳- خلاقیت و استعدادهای دانش آموزان تجلی پیدا میکند.
۴- توجه ویژهای بر وضعیت ذهنی، تحصیلی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان تیزهوشان میشود.
۵- انگیزههای دانش آموزان این مدارس برای رقابت بیشتر از دیگر دانش آموزان است.
معایب مدارس تیزهوشان
برخی از معایب برنامههای آموزشی و پرورشی دانش آموزان تیزهوش عبارت است از:
۱- به دلیل خاص بودن این دانش آموزان و همچنین شناسایی و جداسازی آنها، احساس غرور و برتری کاذب در درون خود احساس کنند.
۲- بالا بودن توقع و انتظارات زیادی والدین، مدرسه و …از این دانش آموزان
۳- دور ماندن تیزهوشان از مسائل اجتماعی و عاطفی افراد عادی جامعه
تفاوت مدارس تیزهوشان با مدارس نمونه دولتی و غیرانتفاعی
این مدارس شرایط خاصی را برای ثبت نام دانش آموزان و پذیرش آنها دارند.
درست است که اسامی آنها متفاوت است، اما محتوای آموزشی آنها یکی است، چون منابع آموزشی همهی آنها یکی میباشد.
تنها تفاوتی که این مدارس با هم دارند تفاوت در میزان حجم تکالیف درسی، شیوههای آموزشی و تدریس و برنامه آموزشی متفاوت است.
مثلا در یک مدرسه برای دانش آموزان به صورت ماهانه آزمون برگزار میکنند، در مدرسهای دیگر بجای یک کتاب چندین کتاب آموزشی تدریس میشود.
خلاصه دانش آموزان اینگونه مدارس وقت سرخاراندن هم ندارند.
چون تا دلشان بخواهد کلاسهای آموزشی ویژه، کلاسهای اضافه و فوق برنامهها دارند.
باید صورت سوال را تغییر بدهیم و بپرسیم که چه دانش آموزی با چه خصوصیتی بهتر است در کدام یک از این مدارس تحصیل کند؟
بطور مثال، دانش آموزان خونسردی که با مسائل خیلی راحت برخورد میکنند یا دانش آموزانی که خیلی استرسی هستند برای تحصیل در این مدارس مناسب نیستند.
مثلا دانش آموزی که تکالیف درسی خود را به موقع انجام نمیدهد چطور میتواند علاوه بر کتابهای درسی، کتابهای کمکی که سطح آن از سطح کتابهای درسی بالاتر است را بخواند؟
والدینی که بدون در نظر گرفتن خصوصیات و استعداد فرزند خود اصرار به ثبت نام در اینگونه مدارس دارند، در اغلب موارد جز استرس، فشار روانی که بر کودک و والدین او پیش میآید، پیامد دیگری ندارد.
پس اگر فرزند شما این ویژگیهایی که در ادامه ذکر میکنیم داشته باشد از ثبت نام او در این مدارس جلوگیری شود:
۱- اگر فرزند شما بیش از حد مضطرب است
۲- اگر فرزند شما بیش از حد منضبط است و برای انجام تکالیف درسی خود، استرس شدید دارد.
۳- اگر فرزند شما دارای روحیه خونسرد و بی خیالی است.
ثبت نام مدارس تیزهوشان
مدارس تیزهوشان شرایط و ضوابط خاصی دارند که برای ثبت نام حتما باید این ضوابط رعایت شود.
آزمون تیزهوشان در دو مقطع ششم و نهم برگزار میشود.
شرایط ثبت نام آزمون مدارس تیزهوشان ششم ابتدایی:
دانش آموز باید در حال تحصیل در سال ششم دبستان باشد.
در کلیه دروس خود در سال پنجم ابتدایی نمره خوبی کسب کرده باشد.
داشتن تابعیت ایرانی، البته دانش آموزانی که تابعیت ایرانی هم ندارند با قبول شرایط خاص میتوانند دراین آزمون شرکت کنند.
شرایط ثبت نام آزمون مدارس تیزهوشان نهم
دانش آموز باید در حال تحصیل در سال نهم باشد.
معدل سالانه دانش آموز در سال هشتم ۱۹ یا بالای ۱۹ باشد.
داشتن تابعیت ایرانی البته دانش آموزان دیگر هم با تبعه سایر کشورها میتوانند با شرایط خاص در این آزمون شرکت کنند.
شرایط ورود به مدارس تیزهوشان پایه دهم بدون آزمون
ورود بدون ازمون در این مدارس تنها در یک صورت امکان پذیر است. دانش آموز این مدارس در دورههای تحصیلی هفتم و هشتم باشد و معدل هر دو دوره دانش آموز هم بالای ۱۷ باشد میتواند بدون آزمون وارد پایه دهم این مدارس شود.
آزمونهای تیزهوشان
آزمونهای تیز هوشان ششم ابتدایی
آزمونهای تیزهوشان شششم ابتدایی (ششم به هفتم) هر سال توسط وزارت آموزش و پروش برگزار میشود.
این آزمونها جهت شناسایی استعدادهای برتر میباشد.
شکل آزمون به صورت تستی و چهارگزینهای میباشد و دانش آموزانی که در این آزمون نمره قبولی لازم را کسب کنند میتوانند وارد این مدارس شوند.
سوالات آزمون تیزهوشان ششم ابتدایی
سوالات آزمون تیزهوشان ششم ابتدایی در دو دسته سوالات استعداد تحلیلی و استعداد تحصیلی طراحی میشود.
سوالات استعداد تحصیلی از متون کتابهای درسی انتخاب میشوند و ۸۰ درصد سهم آزمون متعلق به این سوالات میباشد.
سوالات استعداد تحلیلی سهم کمتری در این آزمون دارد و متاسفانه منبع خاصی ندارد. یعنی از خود کتاب درسی طراحی نمیشود.