به گزارش خبرنگار گروه جامعه ، در نخستین سازمان ارتش، شعبهای به نام جدیــد گــیری یــا «سربـازگیری» تاسیس شد و در سال ۱۳۰۱ شمسی موقتاً مقرراتی هم بر اساس ضوابط قبلی برای سربازگیری وضع و به تصویب مجلس شـورای ملـی رسید تا قانون کامل تری موافق مقتضیات اوضاع و احوا ل زمان تهیه گردد.
در سال ۱۳۰۴ شمسی ادارهای به نام «اداره کل احصائیه و سجل احوال» تشکیل شد.
قانونی هم برای تعیین جمعیت حقیقی کشور و ثبت احوال آنها وضع و قانـــون خدمت اجباری نیـــز از تصویب مجلس گذشت و شعبه «سربازگیری» نیز از ۲۸ بـهمن ۱۳۰۴ شمســـی به «دایره نـظام اجباری» تبـدیل و از ســال ۱۳۰۵ تشکیلات دایره مذکور به «اداره نظام اجباری» ارتقا یافت که از عناصر متشکل ارکان حرب بود.
اداره نظام اجباری در ۱۵ خرداد ۱۳۰۷ به «اداره نظام وظیفه عمومی» تغییر نام یافت و از این پس هر چند زمان گاهی، تغییراتی در سازمان اداره و افزایش نواحی و حوزهها روی میداد به نحوی که در سال ۱۳۱۳ تعداد نواحی و حوزههای مستقل آن مطابق سازمان لشگرهای ۱۷ گانه به ۱۷ منطقه سربازگیری تبدیل شد.
مناطق و نواحی نظاموظیفه تا سال ۱۳۱۴ از نظر تشکیلات و امور فنی تابع اداره مرکزی (اداره نظام وظیفه عمومی) بودند ولی از آن تاریخ به بعد از نظر کادر سازمان جزء پادگانها و از لحاظ کارهای فنی تابع اداره مرکزی باقی ماندند.
در سال ۱۳۳۵ امور سربازگیری از ارتش منتزع و به وزارت کشور واگذار شد، اما اجرای این قانون به علت عدم آمادگی وزارت کشور تامهرماه ۱۳۴۱ به تعویق افتاد و سرانجام از تاریخ ۲۹ اسفند ۱۳۴۳ امور نظاموظیفه به ژاندارمری کل کشور محول گردید و در سال بعد هم لایحه قانونی انتقال افسران و درجهداران و اموال نظاموظیفه به وزارت کشور (ژاندارمری کشور) به تصویب مجلسین شورا و سنا رسید (۳۰/۱۰/۱۳۴۴) و از این تاریخ به بعد اداره کل مرکزی به نام (اداره وظیفه عمومی) خوانده شد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران اداره نظام وظیفه زیر نظر ژاندارمری به فعالیت خود ادامه داد. سرانجام، قانون ادغام نیروهای انتظامی شامل شهربانی، ژاندارمری، کمیته انقلاب اسلامی و پلیس قضایی در ۲۷ تیرماه ۱۳۶۹ از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت و در ۲ مرداد ۱۳۶۹ به تصویب و تنفیذ شورای نگهبان رسید. پس از گذشت شش ماه، ادغام نیروهای انتظامی سابق آغاز شد و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، در دوازدهم فروردین سال ۱۳۷۰، در پی تایید مقام معظم رهبری فرمانده کل قوا، به منصه ظهور رسید. نیروی انتظامی که به اختصار، ناجا نامیده میشود و اداره وظیفه عمومی زیر نظر نیروی انتظامی به فعالیت خود ادامه داد.
لازم به ذکر است اداره کل وظیفه عمومی در دهه ۷۰ به معاونت تبدیل شد و در دهه ۸۰ از معاونت وظیفه عمومی به سازمان وظیفه عمومی ارتقاء یافت.
وظایف و ماموریتها
ماموریت کلی
اجرای قانون خدمت وظیفه عمومی و مقررات مربوط به آن
ماموریت
تدوین خط مشیها و طرحهای کلی، برنامه ریزی، هدایت و هماهنگی و انجام امور ستادی و انجام اجرائیات متمرکز امور احضار، اعزام و تعیین تکلیف اتباع مشمول خدمت وظیفه عمومی و رسیدگی و صدور کارتهای معافیت و تامین کارکنان وظیفه نیروهای مسلح و سازمانهای دولتی
وظایف کلی
• بررسی و تدوین سیاستها، خط مشیها، طرحها و برنامهها و دستورالعملهای مربوط به:
۱. احضار و اعزام بخدمت مشمولان داخل و خارج از کشور
۲. امور معافیتها (پزشکی، کفالت، موارد خاص، تحصیلی)
۳. تامین کارکنان وظیفه نیروهای مسلح و سازمانهای دولتی دارای سهمیه
۴. صدور کارت معافیت
۵. هیئتهای رسیدگی و تجدید نظر
۶. شوراهای پزشکی و شوراهای عالی پزشکی
۷. احتیاط و ذخیره
۸. امور مشمولان غایب
• مطالعه و بررسی و قوانین و مقررات مربوط به وظیفه عمومی و تعیین نیازها و کمبودهای قانونی و تهیه و تنظیم قوانین و مقررات مورد نیاز وظیفه عمومی و ارائه به مراجع ذیربط و دفاع از سازمان وظیفه عمومی در محاکم قضایی
• جمع آوری، تلخیص و تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات مربوط به امور وظیفه عمومی
• اطلاع رسانی و توجیه و برگزاری دورههای کوتاه مدت آموزش تخصصی کارکنان وظیفه عمومی د رناجا و مشارکت با معاونت آموزش ناجا در امر طراحی دورههای طولی تخصصی و تدوین متون آموزشی رشته وظیفه عمومی
• نظارت و بازرسی تخصصی بر عملکرد و فعالیتهای مرازک وظیفه عمومی ناجا د رسطح کشور به منظور حسن اجرای وظایف محوله و اجرای قوانین و مقررات و برخورد با تخلفات و جرایم
• برنامه ریزی و تهیه طرحها و دستور العملها و ایجاد هماهنگی و تمهیدات لازم به منظور بهره مندی سازمان وظیفه عمومی ناجا از فناوری اطلاعات و سیستمهای مکانیزه و غیر تمرکزی نمودن امور وظیفه عمومی
• ایجاد تعامل و هماهنگی وارتباط مناسب با ستاد کل نیروهای مسلح، وزارتخانهها، مجلس شورای اسلامی، مجمع تشخیص مصلحت نظام، هیات دولت، سازمانها، نهادها و ارکانهای دولتی در جهت اجرای کامل و صحیح قوانین و مقررات خدمت وظیفه عمومی و تامین مشمولان مورد نیاز
• تهیه طرحها و برآوردهای مربوط به تامین و توزیع نیازمندی سخت افزاری، تجهیزات، امکانات، اماکن، بودجه و اعتبارات، نیروی انسانی سازمان وظیفه عمومی و معاونتهای وظیفه عمومی سراسر کشور و نیز تدوین جداول سازمان و مشاغل به منظور اجرای مناسب ماموریت وظیفه عمومی درناجا
• تهیه و طرح و برنامههای بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت وظیفه عمومی و بررسی و بهبود سیستمها و روشهای وظیفه عمومی
• ارائه مشاوره لازم به فرماندهی ناجا در امور وظیفه عمومی
• آگاهسازی و اطلاع رسانی به مردم و مشمولان در خصوص مقررات و ضوابط وظیفه عمومی از طرق مختلف
• انجام اقدامات لازم در خصوص صیانت از کارکنان وظیفه عمومی و تعقیب و شناسایی و دستگیری افراد متخلف و مجرم خارج از ناجا که د رخصوص امور وظیفه عمومی مرتکب تخلف و جرم شوند و معرفی آنها به مراجع قضایی
• بررسی و پیشنهاد انتصاب / عزل ماونین و روسای ادارات مستقل سازمان ومعاونین وظیفه عمومی استانها
• انجام اجرائیات متمرکز امور وظیفه عمومی
• بررسی و جانمایی واحدهای وظیفه عمومی سراسر کشور و تعیین میزان اختیارات و وظایف معاونتهای وظیفه عمومی در استانها و شهرستانها
• انجام امور وظیفه عمومی تهران بزرگ
• انجام فعالیتهای تحقیقاتی و مطالعاتی کاربردی مرتبط با وظایف محوله و پشتیبانی، هدایت علمی و اطلاع رسانی در خصوص نتایج تحقیقات و پژوهشهای انجام گرفته
معاونت مشمولان و امور معافیتها
تهیه و تنظیم آیین نامهها و دستورالعملهای اجرایی در امور معافیتهای کفالت، پزشکی، تحصیلی، ایثارگران، مددجویان و موارد خاص
• بررسی و بازنگری و اصلاح آیین نامهها و دستورالعملها و بخشنامهها
• رسیدگی به امور مشمولان خارج از کشور
• انجام هماهنگی و تعامل با سازمانها و دستگاههای دولتی مرتبط با امور معافیتها
معاونت قوانین و مقررات
• تهیه و تنظیم طرحهای پیشنهادی مربوط به قوانین، آیین نامهها و دستورالعملهای مورد نیاز سازمان وظیفه عمومی
• ررسی و بازنگری و اصلاح قوانین، آیین نامهها، و دستورالعملها و ایجاد تعامل و هماهنگی با مجلس شورای اسلامی، ستاد کل، وزارت کشور، دفاع از طریق مربوط در خصوص تدوین قوانین مورد نیاز خدمت وظیفه عمومی کشور
• نظارت بر حسن اجرای قوانین، آیین نامهها، دستورالعملها
• ابلاغ مصوبات مجلس شورای اسلامی، هیئت دولت و ستاد کل نیروهای مسلح به ردههای تابعه
• رسیدگی به شکایات و دعاوی مطروحه و طرح شکوائیه و تدوین لوایح دفاعی د رمراجع قضایی در خصوص دفاع از قوانین و مقررات و عملکرد سازمان وظیفه عمومی
معاونت احضار و اعزام
• احضار اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران طبق قانون خدمت وظیفه عمومی که به سن مشمولیت میرسند.
• تهیه دستورالعملها و آیین نامههای اجرایی مربوط به موضوع اعزام بخدمت مشمولان
• برنامه ریزی و هماهنگی و تدوین جداول و سهمیه سالانه مشمولان نیروهای مسلح و دستگاههای دولتی سهمیه بگیر (با هماهنگی ستاد کل)
• تهیه و تدوین و ابلاغ طرحهای ماهانه اعزام مشمولان
• هماهنگی با نیروهای مسلح و نظارت بر توزیع اعزام مشمولان به مراکز آموزش در سطح کشور
• ایجاد هماهنگی و نظارت د رخصوص اعزام ویژه مشمولان به مراکز آموزش در سطح کشور
• ایجاد هماهنگی و نظارت د رخصوص اعزام ویژه مشمولان گروه پزشکی، اعضای کادر هیئتهای علمی دانشگاهها و سهمیه دفتر عمومی حفاظت اطلاعات
• برنامه ریزی، پیگیری و هماهنگی در امور مربوط به اعزام غیر حضوری مشمولان
اداره بازرسی
• شناسایی، کشف و دستگیری افراد و باندهای جاعل برون سازمانی با همکاری مراجع قضایی
• پاسخگویی به استعلامات و رسیدگی به شکایات و دادخواست های واصله از سوی مردم، سازمانها و نهادها و بررسی سوانح
• نظارت بر حسن اجرای ضوابط و مقررات مربوطه در ادارات تابعه بازرسی
معاونت اجتماعی ونشر ارزشهای ایثار
• بررسی و تجزیه و تحلیل اخبار منتشره در مطبوعات و رسانهها در مورد امور اجتماعی وظیفه عمومی و پاسخگویی به آنها
• اطلاع رسانی قوانین و مقررات وظیفه عمومی از طریق سایت اطلاع رسانی
• ارایه مشاوره اینترنتی و تلفنی به مشمولان و خانوادههای آنان
• تهیه بروشورهای اطلاع رسانی
• تولید و تهیه اخبار مرتبط با خدمت وظیفه عمومی و معافیتها
• فرهنگ سازی در حوزه خدمت سربازی
• حفظ و ترویج ارزشهای دفاع مقدس و ایثار و شهادت
مرکز تحقیقات کاربردی
انجام فعالیتهای تحقیقاتی و مطالعاتی کاربردی مرتبط با وظایف محوله و پشتیبانی، هدایت علمی و اطلاع رسانی در خصوص نتایج تحقیقات و پژوهشهای انجام گرفته
• بررسی نیازمندیهای تحقیقاتی و پژوهشهای سازمان و تعریف طرحها و پروژههای تحقیقاتی مورد نیاز
• برنامه ریزی، هدایت و پشتیبانی از طرحها و پروژههای تحقیقاتی در دست اجرا