گروه اقتصاد ؛ با توجه به جمعیت فعال کشور، دولت از روشهای مختلف به دنبال افزایش اشتغالزایی است و این موضوع در سالهای اخیر با فراز و نشیب های زیادی روبه رو بوده است.
دولتها با تفاوت قائل شدن میان کارآفرینی و اشتغالزایی، دریافتند که توسعه کارآفرینی که پیش از این توجهی به آن نمیشد، از اهمیت بسیار ویژهای برخودار است حتی برخی دولتها اهمیت توسعه کارآفرینی را بیشتر از توسعه اشتغالزایی دانستند چرا که معتقدند اشتغال زایی ماحصل توسعه کارآفرینی است.
توسعه کارآفرینی در ابتدا توسط کشورهای پیشرفته و توسعه یافته عملی شد و تمام جهان با روشهای توسعه کارآفرینی آشنا شدند تا این که این روشها در دستور کار کشورها قرار گرفت.
از ابتدای شروع به فعالیت کارآفرینان و شناسایی و پرورش آنها در ایران زمان زیادی نمیگذرد و دولت اخیرا با شناخت کامل از توسعه کارآفرینی و استفاده از تجربیات دیگر کشورها، اقدام به این توسعه کارآفرینی کرده است.
در راستای شناخت برنامههای دولت به خصوص وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در زمینه توسعه کارآفرینی، گفت وگویی انجام دادیم با رحیم سرهنگی، مدیرکل دفتر توسعه امور کارآفرینان وزارت تعاون که در ادامه میخوانید:
میزان: توسعه کارآفرینی در کشور به چند دسته تقسیم میشود؟
سرهنگی: متولیان توسعه امور کارآفرینی در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برای توسعه کار آفرینی و ایجاد شغل پایدار در کشور، در قالب سه دسته فعالیت میکنند که در کشورهای توسعه یافته نیز این سه دسته را برای ایجاد شغل پایدار اجرا می کنند.
سیاست دسته اول به این گونه است که نیروی انسانی با کیفیت را برای توسعه کار آفرینی در کشور تربیت و فعال میکنند یعنی متولیان این دسته باید اموری را در دستور کار خود قرار دهند که نیروی کار خلاق و نوآور در نظام آموزشی کشور پرورش پیدا کنند.
میزان: نتیجه پرورش افراد خلاق در توسعه کارآفرینی چیست؟
سرهنگی: پرورش صحیح افراد خلاق و نوآور باید منجر به ورود این افراد به بازار کار و اشتغالزایی شود و در نهایت این دسته از افراد به عنوان کارآفرین در کشور فعالیت کنند یعنی کاهش نرخ جمعیت بیکاران باید به دست این افراد انجام گیرد که توسط دولت پرورش یافتهاند.
برخی از کشورهای جهان که هم اکنون از نرخ اشتغالزایی بالایی نیز برخوردارند این دسته از سیاستها را به خوبی در کشور خود اجرایی کرده و مورد استقبال مردم نیز قرار گرفته است.
به عنوان مثال سیستم آموزش کار آفرینی کشور فنلاند طی سالهای گذشته به سمت سیستم آموزشی خلاقیت محور و خلاق پرور حرکت کرده که نتایج آن را این روزها بر وضعیت اشتغالزایی کشور خود احساس میکند.
میزان: پرورش نیروهای انسانی با کیفیت از چه زمانی برای افراد آغاز میشود؟
سرهنگی: اهم این دسته از سیاستها این است که در کشور دانشآموزان از سطوح ابتدایی با بازار کار و فعالیتهایی که در آن انجام میشود، آشنا شوند و نظام آموزشی کشور میتواند آن دسته از افرادی که علاقه به فعالیت در بازار کار دارند را شناسایی کرده و شروع به آموزشهای تخصصی به این افراد کند.
با استفاده از این روش افراد خلاق و نوآوری در کشور ظهور و پرورش مییابند که میتوانند انقلابی را در زمینه کارآفرینی و اشتغالزایی ایجاد کنند.
میزان: افراد نوآور با فعالان اقتصادی ساده چه تفاوتی دارند؟
سرهنگی: تفاوت فرد نوآور با دیگر فعالان اقتصادی این است که افراد نوآور اقدام به بزرگ کردن بازار و افزایش مشتریان محصولات ایرانی میکنند و این افراد سهم بیشتری در ایجاد اشتغالزایی در کشور دارند.
همچنین کارآفرینان نوآور در تلاشند تا محصولاتی را در کشور تولید کنند که مورد پسند بازارهای خارجی باشد و قابلیت صادرات داشته باشد تا ضمن افزایش تولید و اشتغالزایی، به افزایش ارز آوری به کشور نیز کمک کنند.
میزان:دولت در راستای اجرای دسته اول سیاستهای توسعه کارآفرینی چه اقداماتی انجام داده است؟
سرهنگی: در راستای اجرا کردن دسته اول، سلسله نهادهایی را با کمک بخش خصوصی ایجاد کردیم که با تاسیس تعدادی مراکز، آموزشهای کار آفرینی را در این بخشها پیش ببریم.
همچنین یک بخشی با عنوان باشگاه کارآفرینان جوان در رده سنی ۱۲ تا ۱۸ سال به کمک مراکز آموزشی کارآفرینی در برخی شهرهای کشور از جمله تهران و مشهد راه اندازی شده که نوجوانان از همان سنهای پایین در این مراکز فعالیتهای آموزشی خود را شروع میکنند.
در باشگاه کارآفرینان نوجوان که زیر نظر وزارت تعاون فعالیت میکند، افراد اقدام به ثبت نام میکنند که پس از مصاحبههایی که توسط کارشناسان صورت میگیرد، فعالیتهای خود را در این باشگاه آغاز میکنند.
فعالیتهایی که در این باشگاه انجام میگیرد خارج از آموزشهای سیستم آموزش و پرورش کشور است و به دلیل اینکه کلاسها معمولا روزهای پنجشنبه و جمعه تشکیل میشود، هیچ لطمه ای به دروس این افراد در مدارس وارد نمیکند.
هر دوره از این کلاسها یک سال و نیم است، همچنین تمام ساعات کلاس به کتاب خوانی اطلاق نمیشود و دروس عملی، مشاهده گری، آزمایش گری و شبکه نیز جز فعالیتهایی است که نوجوانان طی این یک سال و نیم انجام میدهند.
میزان: وظیفه دسته دوم چیست و چه فعالیتهایی انجام میدهد؟
سرهنگی: در دسته دوم، فعالیتها به گونه ای است که در نهایت منجر به ارتقا اکوسیستمهای کارآفرینی در سطح استانی و ملی میشود.
تحقیقات و بررسیها در سطح بین الملل نشان داده که تلاش برای تقویت و ارتقا اکوسیستم میتواند به عنوان مهمترین اصل برای ایجاد اشتغال پایدار در کشورها عمل کند چرا که در این دسته از فعالیت ها، نزدیکترین رابطه بین کارآفرینان و دولت رقم میخورد.
تعامل و افزایش ارتباطات در نهایت موجب میشود تا اشتغال زایی و کارآفرینی در استانها افزایش و نرخ جمعیت بیکاران به مراتب کاهش پیدا کند.
میزان: اجزای اکوسیستم کارآفرینی کدامند؟
سرهنگی: دانشجوها، دانشگاه ها، سرمایه گذاران، صنعت گران، کارآفرینان و دولت از مهمترین اجزای این اکوسیستم هستند که با ارتقا آن، اجزا این اکوسیستم به هم نزدیکتر میشوند و ارتباطشان با یک دیگر افزایش مییابد.
ارتقا این اکوسیستم در کانون کارآفرینان انجام میگیرد همچنین این کانون طی ۱۳ سال گذشته کارآفرینان برتر را نیز شناسایی کرده تا انگیزه این کارآفرینان برتر برای انجام امور خود افزایش پیدا کند.
میزان: شناسایی کارآفرینان برتر چه مزیتی برای کشور دارد؟
سرهنگی: کارآفرینان برتر استانها در کانون کارآفرینی دور یک دیگر جمع میشوند و با شناسایی مشکلات مختلفی که در زمینههای کارآفرینی در آن استان وجود دارد، نسبت به حل این مشکلات اقدام کرده و سطوح علمی و تکنولوژی را در زمینههای کارآفرینی ارتقا میدهند.
به عنوان مثال در استانهای که کشاورزی در آنها از سطح بالایی بر خوردار است، این کارآفرینان با شناخت دستگاههای جدید و پیشرفته به کشاورزان، سرمایه گذاران را تشویق می کنند تا نسبت به تهیه این دستگاهها اقدام کنند.
در هر استان یک بخشی تحت عنوان کافه کارآفرین زیر نظر کانون کارآفرینی فعالیت میکند و افرادی که قصد ایجاد کارآفرینی در این استان را دارند در این کافهها با کارآفرینان برتر مشورت و مصاحبه میکنند.
اعضای این کافهها فقط از افراد اقتصادی نیستند بلکه در برخی از جلسات، استاندارها نیز شرکت میکنند تا از نزدیک با مشکلاتی که کارآفرینان با آنها مواجه اند، با خبر شوند و با مشارکت یکدیگر نسبت به حل این مشکلات اقدام کنند.
میزان: آیا در راستای جهانی کردن فعالیتها و محصولات ایرانی اقدامی صورت گرفته است؟
سرهنگی: بله، اکنون در دستور کار داریم که به کمک بخش خصوصی، یک نهادی را تشکیل دهیم که فعالیت و محصولات شرکتهای ایرانی را درسطح بین المللی تبلیغ کرده و وضعیت بازارهای جهانی را برای فروش محصولات ایرانی بررسی کند.
فعالیت افراد متخصص در این نهاد به گونهای است که به کارآفرینان خدمات مالی و مشاورهای ارائه میدهد و ماحصل این نوع فعالیت موجب نام آوری برای محصولات ایرانی در سطح بین الملل میشود.
میزان: جداسازی اشتغال زایی با توسعه کارآفرینی چه نتیجهای به همراه دارد؟
سرهنگی: تا پیش از این، دولت سعی بر افزایش اشتغال زایی داشت، اما هم اکنون سعی دولت از تشکیل این گروهها و نهادها توسعه کارآفرینی است، چراکه اشتغال و اشتغالزایی نتیجه توسعه کارآفرینی است و تلاش برای بهبود و تقویت این بخش از اهمیت بیشتری بر خوردار است.
فعالیت دسته سوم با دستههای اول و دوم متفاوت است به گونهای که در این دسته از نوآوران، کار آفرینان و فعالان اقتصادی که میتوانند به اشتغالزایی در کشور کمک کنند، حمایت می شود.
میزان: دسته سوم و محدوده فعالیتهای آن چیست؟
سرهنگی: در دسته سوم یک بخش ویژهای وجود دارد که در این بخش، از کارآفرینانی که خدمت بیشتری برای رشد اشتغال زایی در کشور کرده اند، حمایتهای ویژه تری صورت می گیرد تا انگیزه بیشتری برای ادامه فعالیتهای خود داشته باشند.
در راستای اجرای دسته سوم، یک آیین نامهای تحت عنوان آیین نامه حمایت از کارآفرینان پیشرو به تازگی به کمیسیون اقتصادی دولت ارائه شده است و طبق این آیین نامه افرادی که مدعی ایجاد نوآوری در اقتصاد هستند، جزئیات فعالیتهای خود را در این آیین نامه ثبت میکنند و در صورت تایید، حمایتهای ویژه از این دسته از نوآوران آغاز میشود.
حمایتهای ویژه شامل ۲۰ نوع حمایت است که کارآفرینان برتر را در راستای ورود و موفقیت در بازارهای جهانی حمایت میکند.
امیدواریم این آیین نامه به زودی مورد تصویب مجلس و دولت قرار گیرد تا هرچه زودتر تاثیر آن را در اقتصاد کشور ببینیم.