به گزارش ، عبدالرشید دوستم در سال ۱۳۳۳ هجری خورشیدی، در ولسوالی خواجه دوکوه ولایت جوزجان در خانوادهای دهقان پیشه به دنیا آمد. پدرش حاجی عبدالرحیم و مادرش انبار شاه نام داشت.
عبدالرشید دوستم تا صنف هفت مکتب را خوانده است و از آن بعد ترک تحصیل کردهاست. دوستم در کودکی بعد از مکتب با پدرش در زمین کشاورزی کار میکرد، او در سال ۱۳۵۸ به عنوان اجیر در تفحصات نفت و گاز شبرغان استخدام شد، مدت سه سال نیز در بخش برمهکاری در برج برمه کار کرد.
در زمان کار در برج برمه توسط کنجه کارگر به حزب دمکراتیک خلق افغانستان شاخه پرچم جذب شد. وی پس از آن به عنوان سرباز امنیت دولتی ارتقاء و بعد از مدت کوتاهی قوماندان تولی و متعاقباً قوماندان کندک امنیت دولتی شد. در سال ۱۳۶۵ فعالیتهای استخباراتی چشمگیری از خود نشان داد و به کمک سید اکرام پیگیر منشی ولایتی وقت و دستور روسها فرقه ۵۳ پیاده را ساخت. او خود فرمانده فرقه شد و رتبه برید جنرالی برایش اعطا گردید. در سالهای تهاجم شوروی به افغانستان، از رهبر یک اتحادیه کارگری در معدن گاز در شمال افغانستان، به یک رهبر گروه شبهنظامی ازبک تبار تبدیل شد که در حمایت از دولت کمونیستی تحت حمایت شوروی سابق میجنگید.
وی قبلاً به عنوان جنگسالار در جنگهای داخلی افغانستان، جنگهای کابل و جنگ شوروی در افغانستان جنگیده است، دوستم در زمان جنگ شوروی در افغانستان به عنوان ژنرال در ارتش کمونیستی افغانستان خدمت میکرد، بعداً به عنوان یک جنگسالار مستقل و رئیس کمیته ازبکهای افغانستان فعال بود، در دهه ۱۹۸۰ ضد مجاهدین افغانستان و بعدها در سالهای ۱۹۹۰ ضد طالبان میجنگید.
گفتنی است، افراد او نقش مهمی را در سال ۱۹۹۲ پس از سقوط شهر کابل ایفا کردند، او با حدود ۴ تا ۵ هزار سرباز، همراه با احمدشاه مسعود تاجیک علیه گلبدین حکمتیار پشتون میجنگید و کنترل قلعه بالاحصار، تپه مرنجان و میدان هوایی کابل را در آن زمان در دست گرفتند. اگرچه او در سال ۱۹۹۴ به گلبدین حکمتیار پشتون پیوسته و ضد حکومت تاجیکی برهانالدین ربانی و احمدشاه مسعود دست به کار شد. پس از سقوط حکومت طالبان پشتون به ترکیه رفته و بعدها به افغانستان بازگشت.
او از سوی بسیاری از مردم افغانستان به جنایتهای جنگی و کشتار غیرنظامیان در طول جنگهای داخلی افغانستان متهم است. در پی این جنگها تنها در شهر کابل بیش از ۵۰٬۰۰۰ غیرنظامی کشتهشده و موج عظیمی از مهاجرتها از افغانستان آغاز شد.
او در سال ۲۰۱۳ به خاطر نقشش در این جنگها، به خصوص جنگهای کابل، به صورت غیرمنتظرهای معذرتخواهی عمومیکرد. مدت کوتاهی پس از آن به پارلمان افغانستان پیوسته به محمداشرف غنی اعلام وفاداری کرده و نقش معاون اول او را تاکنون برعهده گرفتهاست.
با سختگیری اتهامات مطرح شدهای چون بدرفتاری جنسی و آدمربایی از سوی یکی از رقیبان سیاسی خود به نام احمد ایشچی، دوستم در اردیبهشت ۱۳۹۶ افغانستان را ترک و به ترکیه رفت.
به قدرت رسیدن دوستم در سالهای ۱۹۹۸، زمانی که طالبان از قدرت بیشتری برای تصرف شهرهای بیشتر افغانستان برخوردار شدند، پایان یافت. او با تصرف شهر مزار شریف، مرکز ولایت بلخ از سوی طالبان، مجبور شد به ترکیه برود.
دوستم بعدتر دوباره به افغانستان بازگشت و با هدف مبارزه مشترک با طالبان، با احمد شاه مسعود، فرمانده ضد طالبان دیدار کرد. او به یکی از فرماندهان مطرح ائتلاف شمال تبدیل شد و توانست شهر مزار شریف را دوباره از کنترل طالبان بیرون کند.
پس از کشته شدن احمدشاه مسعود در حمله بمبگذاران انتحاری در سپتامبر سال ۲۰۰۱، محمدقسیم فهیم، از همرزمان احمد شاه مسعود فرماندهی جبهه ضد طالبان را به عهده گرفت و دوستم با این جانشینی مخالفتی نشان نداد. او در فروپاشی طالبان در سال ۲۰۰۱ با نیروهای آمریکایی همکاری کرد. نیروهای تحت فرمان دوستم، همراه با سایر شبه نظامیان مربوط به گروههای جهادی، نقش مهمی را در پیروزی حملات آمریکا با هدف سرنگونی طالبان در افغانستان بازی کردند.
پس از فروپاشی طالبان در افغانستان و ایجاد دولت جدید با حمایت آمریکا در این کشور دوستم رئیس شورای عالی نظامی و نماینده حامد کرزی در شمال افغانستان شد و بعدتر به سمت معاون وزارت دفاع افغانستان ارتقا یافت. او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۳ شرکت کرده و به رقابت با حامد کرزی پرداخت.
وی در چند ولایت شمالی ازبکنشین افغانستان پیروز شد و ۱۰ درصد آرا را بدست آورد، با این حال، در دولت جدید حامد کرزی پس از انتخابات، دوستم به عنوان رئیس ستاد مشترک قوای مسلح افغانستان معرفی شد؛ ولی این پست پس از آن از سوی دادستانی کل افغانستان به حالت تعلیق درآمد که اکبر بای، رئیس شورای ترک تباران افغانستان ادعا کرد از سوی افراد دوستم ربوده شده و مورد لت و کوب قرار گرفتهاست. این ادعا اگرچه از سوی دوستم به شدت تکذیب شد، اما روابط او را با دولت حامد کرزی تیره و تار کرد و منجر شد که خانه او در کابل، برای چندین ساعت به محاصره پلیس درآید.
پس از آن دوستم به ترکیه رفت و مدت طولانی را در آنجا بسر برد. تا آنکه در انتخابات ریاستجمهوری افغانستان (۱۳۸۸)، از نامزدی حامد کرزی اعلام حمایت کرد و پست قبلی او به عنوان رئیس ستاد مشترک قوای مسلح افغانستان، دوباره از سوی رئیسجمهور کرزی احیا شد.
در انتخابات ریاستجمهوری افغانستان (۱۳۹۳)، به همراه سرور دانش معاونین محمداشرف غنی را تشکیل میدادند و توانست رأی اکثریت مردم ازبک و ترکمن را به نفع اشرف غنی کسب کند. پس از تشکیل دولت وحدت ملی و انتخاب عبدالله عبدالله به عنوان رئیس اجرائیه کشور، نقش دوستم در دولت بسیار کمرنگ شد و باعث شد انتقادهای فراوانی علیه رئیسجمهور و رئیس اجرائیه بیان کند.
- یشتر بخوانید:
- بیوگرافی کامل "محمد نواز شریف" + تصاویر
- بیوگرافی کامل "عمران خان" + تصاویر
- بیوگرافی کامل "عبدالله عبدالله" + تصاویر
- بیوگرافی کامل "محمد اشرف غنی" + تصاویر
- بیوگرافی کامل "حامد کرزی" + تصاویر
در ماه قوس ۱۳۹۶ احمد ایشچی یکی از مخالفین سیاسی دوستم در مصاحبه با رسانهها ادعا کرد که دوستم با تعدادی از سربازانش او را مورد ضرب شتم قرار داده و به او تجاوز کردهاند. هرچند دوستم و افراد نزدیک به او ادعاهای ایشچی را یک توطئه قلمداد کردند اما بسیاری از نهادها، کشورهای غربی و ارگ خواستار پیگیری این موضوع شدند. این اتهام منجر به باز شدن پروندهای علیه وی شد و محافظان وی نیز برای بازجویی حاضر شدند.تاکنون از خود وی در این مورد بازجویی نشدهاست.
دوستم در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ افغانستان را به دلیل آنچه بیماری گفته میشود تَرک کرد و برای درمان به ترکیه رفت. وی پس از ۱۴ ماه در ۳۱ تیر ۱۳۹۷ پس از اعتراض شدید مردم افغانستان علیه دستگیری و بازداشت نظامالدین قیصاری از فرماندهان نظامی، حزب جنبش ملی افغانستان و از نزدیکان دوستم به کشور بازگشت.
وی پس از سفر ترکیه به افغانستان به همراه عطا محمد نور، محمد محقق و صلاحالدین ربانی ائتلافی به نام ائتلاف نجات برای افغانستان را علیه حکومت وحدت ملی تشکیل دادند.بعدها این ائتلاف با حضور چهرههای سیاسی دیگری همچون عبدالظاهر قدیر، همایون و برخی از چهرههای نزدیک به حامد کرزی از جمله رحمت الله نبیل گسترش یافت.
/