حمید خلیلی مدیر انتشارات شهید کاظمی در گفتوگو با خبرنگار گروه فرهنگی ، دلیل بالا رفتن قیمت کتاب را افزایش قیمت کاغذ خواند و کمبود کاغذ را به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات حوزه نشر دانست و گفت: کاغذ به عنوان یکی از مواد اولیه تولید کتاب در حوزه نشر از جایگاه خاصی برخوردار است، تمام کتابهایی که بهصورت فیزیکی و مکتوب تولید میشوند وابسته به این کالای استراتژیک هستند، اما با افزایش قیمت کاغذ و نوسانات قیمت این کالا در دو سال اخیر، مشکلات فراوانی گریبانگیر حوزه نشر شده، به حدی که برخی از ناشران اقدام به چاپ کتاب با تیراژهای پایین و با کمک چاپهای دیجیتال روی آوردهاند.
وی در همین راستا ادامه داد: در کنار افزایش قیمت کاغذ، کمبود و نبود انواع کاغذ نیز بر مشکلات حوزه نشر افزوده است، بدین ترتیب قطعاً ادامه روند موجود سبب آسیب در حوزه نشر خواهد شد، آسیبهایی که جبران آن به سختی و تنها با هزینههای بیشتر امکانپذیر خواهد بود.
مدیر انتشارات شهید کاظمی به کتابهای در نوبت چاپ «انتشارات شهید کاظمی» اشاره کرد و افزود: هماکنون ۵۰ کتاب در نوبت چاپ داریم که برای آنها کاغذ وجود ندارد و این به علت افزایش قیمت کاغذ بوده که دامنگیر نشر شده است، بالا بودن قیمت کاغذ دست ناشران را برای چاپ بسته است.
خلیلی عدم نقدینگی را بزرگترین مشکل در حوزه چاپ کتاب دانست و اظهار کرد: ناشران با مشکلات گوناگونی روبرو هستند، آنها با عدم نقدینگی مواجه شدهاند و توان خرید کاغذ به میزان لازم را ندارند، در این میان عدم استقبال مردم از کتاب نیز سبب شده که نقدینگی تأمین نشود.
وی انتخاب ناشران برای چاپ تنها برخی از کتابها را ریشه در کمبود کاغذ دانست و اظهار کرد: سبد خانوار از کتاب به عنوان یک کالای فرهنگی خالی شده و کتابهای تولید شده به فروش نمیرسند، بدین ترتیب چرخه نشر با مشکل مواجه و سرمایهگذاری در حوزه کتاب برگشت مناسبی ندارد، به عبارت دیگر کتابهایی که به چاپ میرسد عمدتاً روی دست ناشران باقی میماند و به همین دلیل ناشران مجبور به انتخاب کتابهایی میشوند که در بازار از جذابیت بیشتری برخوردار هستند و کشش بیشتری دارند.
خلیلی به اولویت ناشران در انتخاب کتابها اشاره کرد و افزود: کتابهایی که بتواند سریعتر به فروش برسد در اولویت هستند، البته این کتابها با توجه به خط مشی و اهداف هر انتشاراتی مشخص میشود.
وی به انتشاراتیهای تخصصی و چالشی که با آن مواجه هستند اشاره و ابراز کرد: هر انتشاراتی مخاطبان خاص خود را دارد، به طور مثال برخی در حوزه کودک و برخی در حوزه کتابهای تاریخی فعالیت میکنند، «انتشارات شهید کاظمی» نیز در حوزه دفاع مقدس و انقلاب اسلامی در حال فعالیت است و تلاش دارد تا در کار خود بهترین باشد، با این همه مهمترین دغدغه همه ناشران به فروش کتابهایشان برمیگردد.
این ناشر فعال با اشاره به حاشیههایی که برای برخی از ناشران به منظور فروش کاغذهای دولتی ایجاد شده اظهار کرد: متأسفانه برخی از ناشران اقدام به دریافت کاغذ با ارز دولتی کردند و کاغذها را در بازار با قیمت ارز آزاد فروختند.
خلیلی تأکید کرد: خرید کاغذ به عنوان ماده حیاتی در حوزه نشر با ارز دولتی و فروش آن با چند برابر قیمت، در اوضاع اقتصادی امروز یک خیانت محسوب میشود و هیچگونه توجیهی ندارد. البته باید تأکید کنم تعداد چنین ناشرانی بسیار کم و اندک است.
وی به علل و عوامل فروش کاغذ با قیمت ارز آزاد در بازار توسط برخی ناشران پرداخت و ابراز کرد: فروش کاغذ با قیمت ارز آزاد در بازار توسط برخی ناشران به علت عدم نظارت بر توزیع کاغذ انجامشده در حقیقت پرداخت تسهیلات با این شکل و بدین شیوه فساد و رانت را با خود همراه دارد.
خلیلی در همین راستا افزود: از طرف دیگر متأسفانه برخی دیگر از ناشران کاغذی را که به قیمت ارز دولتی دریافت کردهاند، کالای خود با این کاغذ تولید اما با قیمت آزاد روانه بازار میکنند، بهعبارت دیگر آنها کاغذ را با قیمت ارز دولتی گرفتهاند و قیمت روی جلد کتاب را با ارز آزاد محاسبه کرده و کتاب را روانه بازار کردهاند، این رویداد بیشتر شامل حال کتابهای آموزشی بوده است، آنها قیمتهای سرسام آوری را دارند و دوره مصرف آنها نیز تنها به یک سال محدود میشود.
وی به اختصاص بیشترین میزان کاغذ به برخی انتشاراتیها اشاره و آن را یک بیعدالتی دانست و تصریح کرد: ناشرانی که اقدام به چاپ کتابهای کنکور میکنند اغلب بیشترین میزان تسهیلات را دریافت میکنند، زیرا آنان بیشترین حجم سرمایه در گردش را در اختیار داشته و میتوانند بهراحتی و به صورت نقدی کاغذ را از منابع توزیع کننده دریافت کنند. این در حالی است که ناشران فعال دیگر به علت عدم سرمایه در گردش کافی نمیتوانند از تسهیلات استفاده کنند و کاغذ مورد نیاز خود را دریافت کنند.
مدیر انتشارات شهید کاظمی تصریح کرد: کتابهای که از سوی انتشاراتیهای کنکوری به بازار عرضه میشود قیمتهای سرسامآوری دارد، ولی کنترلی بر روی آنها نمیشود مردم نیز به خاطر نیاز خود مجبور به خرید آنها میشوند، بنابراین بیشترین گردش مالی متوجه ناشران کنکور است.
خلیلی تأکید کرد: تعداد ناشران زحمتکش در حوزه نشر که صادقانه عمل میکنند بسیار است، آنها میزان سهمیه محدودی را دریافت کرده و در حوزه تولید کتاب از آن بهره گرفتند اما با اینهمه مقدار کاغذ اختصاص شده برای تأمین نیاز ناشران کم است و این موضوع سبب شده نارضایتیهایی در بین نویسندگان و برخی مخاطبان ایجاد شود به همین منظور اگر قرار است سهمیهای به ناشران اختصاص یابد باید میزانش افزایش یابد و نظارت بر آن نیز بیشتر شود.
وی با ارزشمند خواندن حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از ناشران و ارائه سهمیه به آنان ابراز کرد: با تمام تلاشهایی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای تأمین نیاز به ناشران ارائه میکند، اما عدم نظارت بر عملکرد ناشران سبب میشود تا تلاشها بیثمر نشان داده شود.