: شما نویسندگان الان تکلیف بسیار بزرگى بر عهده تان هست. پیشتر قلم شما را شکستند؛ الان قلم شما باز است لکن استفادۀ از قلم در راه آزادى ملت، در راه تعالیم اسلامى بکنید.
: هفته گذشته مجمع عمومی کانون نویسندگان ایران با وجود منع قانونی و منحل بودن کانون، اقدام به برگزاری پنجمین مجمع خود کردند و در آن اعضای جدید این کانون مشخص شدند.
به گزارش و به نقل از "نسیم" اعضای سابق این کانون در بهمن 57 دیداری با امام خمینی (ره) داشتند که در این دیدار بنیانگذار انقلاب سخنان آموزنده ای را خطاب به ایشان مطرح کردند؛ در این گزارش نگاهی داریم به صحبت های امام خمینی (ره) در دیدار اعضای کانون نویسندگان با ایشان.
در روز 29 بهمن ماه 57 امام در اقامتگاه خویش در تهران، 21 تن از اعضاى «کانون نویسندگان ایران» از جمله : اسفندیار فرد، باقر پرهام، بزرگ پورجعفر، فریدون تنکابنى، اسماعیل خویى، مصطفى رهنما، غلام حسین ساعدى، محمد على سپانلو، جلال سرفراز، فریدون فریاد، محمد قاضى، سیاوش کسرایى، جواد مجابى، محمد مختارى، نعمت میرزا زاده (آزرم)، جمال میر صادقى، منوچهر هزارخانى، محسن یلفانى و خانم سیمین دانشور را به حضور پذیرفت و در جمع آنان سخنان مهمى ایراد نمود. امام، پس از یادآورى این نکته که: «استعمار مىکوشد با ایجاد تفرقه بین دو جناح روحانى و روشنفکر، وضع کشور را آشفته سازد» تکلیفى را که نویسندگان در استفاده از قلم در راه دفاع از منافع ملت و نشر فرهنگ اسلامى برعهده دارند، خاطر نشان کرد: «شما نویسندگان الان تکلیف بسیار بزرگى بر عهده تان هست. پیشتر قلم شما را شکستند؛ الآن قلم شما باز است لکن استفادۀ از قلم در راه آزادى ملت، در راه تعالیم اسلامى...»
متن کامل صحبت های امام خمینی(ره) به شرح زیر است:
**رژیم برای دور کردن اقشار مختلف مردم از هم کوشش های زیادی کرد
من از آقایان که اینجا تشریف آورده اند و اظهار لطف کردند متشکرم. من از چیزهایى که در این نهضت، ثمراتى که در این نهضت یافتم، یکى رو به رو شدن با چهره هاى تازه اى [است] که تاکنون ما با آنها رو به رو نبودیم. از هم جدا کردند قشرهاى ملت را. از هم جدا کردند روحانیون را از روشنفکران، از طبقات متفکر جدا کردند؛ و آنها را با هم در صف مقابل قرار دادند. و این در اثر کوششهایى بود که استعمار براى اینکه بتواند ذخایر ما را ببرد این کوششها را کردند که قشرهاى روشن ملت را، قشرهاى کارآمد ملت را، آنهایى که مىتوانند در مقابل آنها و اجانب ایستادگى کنند و میتوانند آنها را عقب بزنند، براى اینکه اینها مجتمع نشوند و متفرق باشند بلکه با هم در دو جناح مخالف، و گاهى با هم اختلافات شدید و حدید پیدا بکنند، کوششها کردند. و البته به آمال خودشان هم بسیار رسیدند. روحانیون را در نظر شما ـ طبقۀ نویسندۀ متفکر ـ طورى قلمداد کردند که حاضر نبودید از آنها یادى بکنید؛ و شما را در مقابل روحانیون طورى قلمداد کردند که آنها هم حاضر نبودند از شما ذکرى بکنند. این تفرقه باعث شد که آنها به آمال خودشان رسیدند و با آزادى همۀ ذخایر ما را بردند؛ و با آزادى ـ بدون مزاحم ـ مملکت ما را به عقب راندند و عقب مانده نگه داشتند و نیروهاى انسانى ما را نگذاشتند شکوفا بشود.
**رمز موفقیت ما همین وحدت اقشار و وحدت کلمه بود
ما در این نهضت اخیر آنچه را که مىتوانم بگویم بهترین ثمرات این نهضت است، این وحدتى [است] که حاصل شد بین قشرهاى مختلف. دانشگاهى به روحانیون نزدیک شد، روحانیون به آنها نزدیک شدند، بازارى با همۀ اینها نزدیک شد، دهقان با همۀ اینها نزدیک شد. و شما الآن مىبینید که در سرتاسر ایران تمام طبقات با هم همفکر و هم عقیده و یکصدا جمهورى اسلامى را مىخواهند. و رمز موفقیت ما، که قدرتهاى بزرگِ دنیا را عقب نشاند و یک قدرت شیطانى مثل قدرت خاندان پهلوى را فرو ریخت، این رمز موفقیت همین وحدت اقشار و وحدت کلمه بود. اگر بنا بود که قشر روحانى تنها مىخواست به جنگ اینها برود خفه مىیکردند او را؛ نویسنده میخواست به جنگ آنها برود آنها را از بین مىبردند؛ دانشگاهى مىخواست این کار را بکند نمىتوانست؛ بازار مىخواست این کار را تنها بکند نمىشد؛ دهقان مىخواست بکند نمىشد. اینکه همه چیز را ما به دست آوردیم، و انشاءاللّه بعد هم به دست مىآوریم، این براى همین پیوستگى است که بین اقشار ملت حاصل شد. و ما باید این همبستگى را نگه داریم.
**از قلم خود در راه آزادى ملت و در راه تعالیم اسلامى استفاده کنید
آقایان! شما نویسندگان الان تکلیف بسیار بزرگى بر عهده تان هست. پیشتر قلم شما را شکستند؛ الآن قلم شما باز است لکن استفادۀ از قلم در راه آزادى ملت، در راه تعالیم اسلامى بکنید. این ملت که مىبینید، تمامشان زیر بیرق اسلام است که وحدت پیدا کردند. اگر نبود قضیۀ وحدت اسلامى، ممکن نبود اجتماع اینها. الآن از بچۀ چند ساله تا پیرمرد هشتاد ساله همه با هم در این نهضت شرکت دارند، و همه با هم در این پیروزى شرکت دارند؛ همه با هم همصدا آزادى را طلب مىکنند و استقلال را ـ و الحمدللّه اینها دست آمده است ـ و جمهورى اسلامى را مىخواهند؛ و آن هم انشاءاللّه با آراى عمومى به دست مىآید. آنچه که لازم است الآن براى همۀ ما حفظ این وحدت است. در دانشگاه گاهى الآن دیده شده که یک تشنجاتى واقع مىشود. این یا آگاهانه هست یا از روى ناآگاهى. در هر صورت اگر خداى نخواسته آگاهانه باشد باید بگویم خیانت است، و اگر ناآگاهانه باشد باید بگویم که جهالت است. امروز روزى نیست که این ملت [که ]این پیروزى را به دست آورده است ما با تشنجات این را به هم بزنیم. امروز روزى نیست که ما با حمله به مراکز عمومى یا به مراکز خصوصى این نهضت را آلوده کنیم. امروز روز وحدت کلمه است. همۀ ما، هر کدام در هر راهى که هستیم، در هر راهى [هر] مسلکى که داریم، همه الآن باید مجتمع بشویم تحت یک لوا. اگر مجتمع نشویم تحت یک لوا همۀ ما را از بین خواهند برد.
**اگر الآن ما تمام مقاصدمان را حاصل نکنیم، در شکست خواهیم بود
پیشتر که به من پیشنهاد مىکردند، در پاریس بودم بعضى آمدند و پیشنهاد مىکردند به اینکه خوب است قدم قدم جلو برویم؛ حالا شاه را نگهش داریم و سلطنت بکند و حکومت نکند، بعدش ما مجلس درست کنیم، بعدش چه کنیم و بعدش اینها را از بین ببریم.
من به آن آقاکه آدم صحیحى بود ولیکن فکرش اشتباه بود ـ به آن آقا گفتم شما تضمین مىکنید این معنا را که این نهضتى که الآن حاصل شده بعد از خوابیدن دوباره روشنش کنید؟ گفت نه. گفتم شما تضمین مىکنید که اگر ما مهلت به شاه دادیم یک قدم به جلو برود، فردا همۀ ما را از بین نبرد؟ گفت نه. گفتم الآن این آتشى که روشن شده است، از این آتش ما باید استفاده کنیم. اگر الآن ما تمام مقاصدمان را حاصل نکنیم، در شکست خواهیم بود بلااشکال. الآن ما باید همان مطلب نهایىمان را عرضه بکنیم.
** از الآن باید مستقل باشیم: نه طرف راست نه طرف چپ؛ بلکه همه تحت لواى اسلامْ مستقل
مطلب نهایى ما رفتن رژیم منحوس شاهنشاهى [است] که در طول تاریخ معلوم است جنایات آنها؛ و رفتن جناحهاى چپ و راست و آنهایى که مىخواهند، امپریالیستها یا چپیها که مىخواهند ما را اسیر کنند. ما از الآن باید مستقل باشیم: نه طرف راست نه طرف چپ؛ بلکه همه تحت لواى اسلامْ مستقل. اگر بخواهید مملکتتان مستقل بشود، اگر بخواهید آزادى براى شما پیدا بشود، افکار متشتت را الآن کنار بگذارید و با هم، هم صدا با هم، این بار را به منزل برسانید.
شما مىدانید که الآن مملکت ما یک مملکت آشفته است. الآن همۀ چیزهاى ما فرو ریخته است: اقتصاد ما عقب مانده است، یعنى کردند این کار را با ما؛ کشاورزى ما را عقب راندند به طورى که ما الآن همه چیزمان محتاج به خارج است؛ صنعت ما را نگذاشتند شکوفایى پیدا کند، صنعتهاى کوچک را هم از بین بردند؛ و ارتش ما را آنطور کردند که مىدانید. همه چیز ما را از بین بردند. نیروى انسانى ما را از بین بردند.
اینها در این طول تاریخ و در این زحماتى که کشیدند همچو کردند که ما نتوانیم خودمان فکر بکنیم. فکر استقلال در ذهن ما کم مىآمد. قشرهاى مردم توجه به این معانى نداشتند که ما باید مستقل باشیم؛ فکر این را نمىکردند که بشود یک همچو سلطنتى را به زمین زد؛ فکر این را نمىکردند که امریکا با آن همه تجهیزات، شوروى با آن همه تجهیزات نتوانند دخالت بکنند در امور داخلى ایران. اینها مىخواستند بکنند.
**شما تکلیف الهى دارید. متکى به خدا باشید. متکى به امام زمان ـ سلاماللّه علیه ـ باشید
البته پیغامها دادند، تشرها زدند، حرفها زدند، که ما را عقب بنشانند لکن ما عقب ننشستیم، و دیدیم که ما تکلیفمان این است که جلو برویم. و من هر کس که آمد از اینهایى که همچو یواش یواش مىخواستند راه بروند و میانهروى کنند، به آنها گفتم که ما تکلیف خدایى [داریم]، تکلیف من نیست که [مسامحه] بکنم؛ با من نیست که یک قدرى آسان راه بروم. من یک تکلیف الهى دارم و مطابق تکلیف الهى عمل مىکنم. کشته بشوم، عمل کردم به تکلیف الهى؛ پیش ببرم، عمل کردم به تکلیف الهى ام.
شما تکلیف الهى دارید. متکى به خدا باشید. متکى به امام زمان ـ سلاماللّه علیه ـ باشید. و شما پیش مىبرید انشاءاللّه اگر این وحدت کلمه حفظ بشود، که رمز پیروزى ماست. ما پیشرفت کردیم و به آخر مىرسانیم. دیگر اجازه نخواهیم داد که ثروتهاى ما را ببرند و فقراى ما اینطور در کوچهها بخوابند بىنان و بىآب. و اگر این وحدت کلمه خداى نخواسته از بین برود، دوباره بدانید که آنها هوشمندند: آن روزى که ما وحدت کلمه را از دست دادیم، آنها حمله خواهند کرد و باز یک قلدرى را مثل رضاخان یا به اسم او یا دیگرى مىآورند. به هر رژیمى که باشد مىآورند سرِ کار. باز همان معانى است و همان آش و همان کاسه است، و همان عقبماندگى است و همان ذلت است و همان چیزهاست.
**شما آقایان نویسندگان هم مکلف هستید. الآن از قلمتان استفاده کنید
امروز باید وحدت کلمه حفظ بشود. مىبینید وحدت کلمه الآن هست، در همۀ اقشار الآن هست. اشخاصى که بخواهند این وحدت را به هم بزنند و بخواهند تضعیف کنند، آنهایى را که این وحدت را ایجاد کردند، بخواهند آنها را تضعیف کنند، اینها باید تجدیدنظر در فکر خودشان بکنند؛ توجه بکنند. ما خیرخواه شما هستیم. ما خیرخواه این ملت هستیم. اسلام خیرخواه شماست. اسلام دنیا و آخرت شما را سعادتمند مىکند.
با اسلام آشتى بکنند آنهایى که آشتى ندارند. بیایند زیر لواى اسلام. بیایند تعلیمات اسلامى ... همین اجانب نگذاشتند تعالیم اسلام معلوم بشود. یک قشرى که به آنها مربوط نیست رها کردند. آن قشرهایى که به آنها مربوط بود، آن تعالیمى که به آنها مربوط بود و با منافع آنها مخالف بود، آنها را نگذاشتند ما مطالعه بکنیم، نگذاشتند ما انتشار بدهیم. شما بدانید که اسلام همه چیز دارد. یعنى از قبل از اینکه ازدواج واقع بشود بین مرد و زن، تا آن وقتى که توى قبر مىرود آثار دارد، احکام دارد، دستور دارد. همهْ دستورهاى مترقى. همهْ دستورهایى که براى سعادت انسان، چه در این دنیا چه در آن دنیا، مفید است و من چیزى که از نویسندگان مىخواهم این است که همان طور که ما طلبه ها مکلف هستیم، شما آقایان نویسندگان هم مکلف هستید. الآن از قلمتان استفاده کنید و براى خیر این ملت و براى خیر این جامعه قلمفرسایى کنید. خداوند به همۀ شما سلامت و عزت بدهد.
فرصتی مغتنم برای کانون
البته در آغاز این دیدار باقر پرهام از سوى حضار متنى را خطاب به امام قرائت کرد که به شرح زیر است:
حضرت آیت اللّه امام خمینى! براى کانون نویسندگان ایران فرصتى مغتنم است که پیروزى انقلاب ایران را به حضور آن بزرگوار به عنوان رهبر مبارزات ضد استعمارى و ضد استبدادى ملت ایران تبریک بگوید. حضرت آیتاللّه به خوبى آگاهند که در سالهاى سیاه دیکتاتورى بر اهل قلم ایران همانند دیگر قشرهاى ملت چه گذشته است. اغلب همین نمایندگان که اکنون افتخار حضور دارند ممنوع القلم بوده و به جرم آثار قلمى کمى و بیشى که توانستهاند منتشر کنند بارها و در طى سالیان دراز زندانى شده و انواع سختیها و محرومیتها را تحمل کردهاند. کانون نویسندگان ایران به منظور مقابله با کنگره فرمایشى نویسندگان و شاعران ایران که رژیم منفور پهلوى در اواخر سال 1346 قصد برگزارى آن را داشت و براى تحریم آن در آغاز سال 1347 تشکیل شد، این کانون که افراد آن داراى عقاید سیاسى و اجتماعى گوناگوناند دفاع از آزادى بیان و عقیده و مخالفت با هرگونه سانسور را هدف اساسى خود قرار داده تا بتوانند به تعالى آزادانه عقاید و افکار و رشد و غناى فرهنگ در جامعه ما کمک کنند. تشکیل این کانون از آغاز با مخالفت شدید رژیم جابر پهلوى روبرو شد و فعالیت کانون با دستگیرى و حبس برخى از اعضا و گردانندگان آن و با ادامه مخالفت دستگاههاى اختناق عملاً طى سالها متوقف ماند. از خرداد سال 1356 که دوران تجدید فعالیت اخیر کانون است ما نویسندگان کوشیدیم تا به سهم خود با انتشار نامهها و بیانیهها و با ایجاد مجامع عمومى و سخنرانیها فریاد اعتراض ملت ایران بر ضد رژیم جنایتکار پهلوى را منعکس کنیم.
البته در این راه با مخالفت دستگاه شاه و اذیت و آزار ایادى اختناق آن روبرو شدیم، چندان که بسیارى از دوستان ما مورد ضرب و شتم و بازداشت قرار گرفتند و کانون اجازه فعالیت نیافت. حضرت آیتاللّه! ما اعتقاد داریم که مبارزات نویسندگان در جهت افشاگرى جنایات سانسورچیان و مخالفت با عوامل اختناق فرهنگى و دفاع از آزادى اندیشه و بیان جزئى از مبارزات اصیل ملت و گام کوچکى از جانب اهل قلم در همگامى با انقلاب شکوهمند مردم ایران به زعامت آن حضرت و براى آن که این انقلاب به هدفهاى نهایى خود برسد و شرایط انقلابى براى رشد و اعتلاى فرهنگى جامعه ما هرچه بیشتر فراهم آید. وظیفه ماست که همگام با ملت آزادىخواه ایران همچنان با هر گونه سانسور و اختناق فکرى مبارزه کنیم. رجاء واثق داریم که در این راه از حمایت آن حضرت برخوردار خواهیم بود.