سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به برنامههای این وزارتخانه در حوزه مشاغل خانگی گفت: موضوع مشاغل خانگی، حتی در شرایط غیر جنگی نیز یکی از اولویتهای جدی کاری ما بوده و در برنامههای وزارتخانه و مجلس نیز بر آن تاکید شده است. قانون مشاغل خانگی که در سال ۱۳۸۹ تصویب شد، سبب شده است این حوزه از معدود مشاغلِ کوچکِ دارایِ قانون مشخص باشد و این نقطه قوت آن محسوب میشود. با وجود همه زحماتی که از سال ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۳ کشیده شده بود، در این دوره، یکی از چالشهای موجود این بود که مشاغل خانگی به عنوان یک رکن موثر در اشتغالهای کوچک، آنگونه که باید دیده نشده بود.
بیش از ۶۰۰ رشته کسب وکار در حوزه مشاغل خانگی تعریف شد
وی به نقص آمار در حوزه مشاغل خانگی اشاره کرد و گفت: اکنون متقاضیان به صورت برخط درخواست خود را برای دریافت مجوز مشاغل خانگی ثبت میکنند و در حال حاضر بیش از ۶۰۰ رشته کسب وکار در حوزه مشاغل خانگی تعریف شده که از تنوع بسیار زیادی برخوردار است. بخشی از این مشاغل اصطلاحا ثبتمحور هستند؛ یعنی به محض ثبت درخواست، چون نیاز به رعایت الزاماتی مانند ضوابط بهداشتی در حوزه غذا، صنعت، کشاورزی یا استانداردهای لازم برای انجام فعالیت در منزل ندارند، بلافاصله مجوز آنها صادر میشود.
اطلاعات ۲.۴ میلیون مجوز مشاغل خانگی در حال صحتسنجی است
معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ادامه داد: در مورد مجوزهایی که نیاز به ارجاع به دستگاه تخصصی دارند نیز معمولا فرآیند در بازهای کمتر از دو ماه انجام میشود. در یک فرایند کاری فشرده طی یک سال گذشته، دادههای مشاغل خانگی پاکسازی شده و از سرور قبلی به سرور جدید انتقال داده شده است. ما بر اساس آخرین دادههای برخط و فیزیکی تعداد ۲۴۵۶۰۰۰ (دو میلیون و چهارصد و پنجاه و شش هزار) مجوز داریم که دادههای برخط اخذ شده از درگاه ملی مجوزها تا کنون ۱.۸۱۰.۶۱۶ (یک میلیون و هشتصد و ده هزار و ششصد و شانزده) را قطعی تایید میکند. درباره سایر مجوزها نیز که مربوط به دوره صدور دستی هستند، در حال صحت سنجی دادهها هستیم تا اطلاعات آنها نیز تکمیل شود.
مجوزهای ثبتمحور مشاغل خانگی آنی صادر میشود
وی در خصوص نوع مجوزهای مشاغل خانگی گفت: رشتههای ثبت محور مشاغلی هستند که به صورت آنی از درگاه ملی مجوزها صادر میشود. اما رشتههایی که نیاز به تاییدیه دارند صدورشان مستلزم تایید دستگاه تخصصی است. در این میان برای نمونه، سازمان غذا و دارو حدود ۳۳ رشته را راهبری میکند و یا بخشی از مجوزها مرتبط با وزارت جهاد کشاورزی است که فرایند خاص تاییدیه دارند. این فرایند شامل مراجعه متقاضی به سازمان غذا و دارو شهرستان (معاونت بهداشت و درمان/ دانشکده علوم پزشکی شهرستان)، انعقاد قرارداد با مسئول فنی، بازدید مسئول فنی، دریافت گواهی اظهار پس از تایید، ثبت نام در سامانه درگاه ملی مجوزها و نهایتا صدور مجوز است.
معاون وزیر رفاه در ادامه افزود: جدای از مجوزهای فردی ما مجوز دیگری داریم که اصطلاحا به پشتیبانهای مشاغل خانگی اعطا میشود، دریافت مجوز مدل پشتیبان منحصرا از طریق سامانه مشاغل خانگی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی صورت میگیرد و نیاز به بازدید دستگاه اجرایی و تایید در کارگروه اشتغال استان داشته و بازه زمانی حداکثر دو ماه است.
حسینی در ادامه با تاکید بر اینکه یکی از راهبردهای ما خروج مشاغل خانگی از پستو فضای کسب و کار کشور به ویترین این نوع مشاغل بود، خاطرنشان کرد: تلاش کردیم این نوع کسب و کارها را به عرصه و متن فضای کسب و کار در کشور وارد کنیم. برای همین منظور در سال ۱۴۰۴ بزرگترین اجتماع فعالان و بازیگران اصلی حاکمیتی، اعم از سیاستگذار، قانون گذار و مجری در حوزه مشاغل خانگی را گرد هم آوریم. این نشست و گردهمایی با حضور بیش از هزار و ۴۰۰ نفر از سراسر کشور و با حضور بازیگران اصلی بخش حاکمیتی و سایر بخشهای مرتبط برگزار شد و نقطه عطفی بود تا بتوانیم تحول جدی در این حوزه ایجاد کنیم و موضوع مشاغل خانگی را برجستهتر کنیم. با وجود همه این مشکلات ناشی از جنگ، به صورت همزمان چند موضوع را دنبال کردیم که نخستین آنها فرهنگسازی و ارتقای جایگاه مشاغل خانگی و نشاندن آن در جایگاه واقعی خود بود. در کنار آن تلاش کردیم بر اساس مدل حکمرانی دادهمحور، بتوانیم دادههای خود را دقیق کنیم.
محصولات مشاغل خانگی برای حضور در بازار استانداردسازی میشوند
وی با بیان این که یکی دیگر از موضوعات بسیار جدی، مطالبه صاحبان مشاغل خانگی، موضوع فروش و ایجاد بازار برای محصولات آنها بود، خاطرنشان کرد: موضوع فروش در مشاغل خانگی را از دو مسیر «ایجاد بازارهای فیزیکی از طریق برگزاری نمایشگاهها و عرضه حضوری محصولات» و «استفاده از ظرفیت پلتفرمها و بسترهای آنلاین» را پیگیری کردیم. برای آمادهسازی مشاغل خانگی برای ورود به بازار و رسیدن محصولات به کیفیت لازم برای عرضه، مباحثی مانند استانداردسازی محصول، نشاندار کردن یا برندینگ، ارتقای کیفیت، تولید محتوا، تبلیغات و اطلاعرسانی برای عرضه محصول همزمان در قالب چند طرح دنبال شد.
پوشاک، غذا و صنایعدستی بیشترین سهم را در مشاغل خانگی دارند
معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با بیان این که در میان بیش از ۶۰۰ رشته کسبوکار در حوزه مشاغل خانگی فراوانیها متفاوت هستند، توضیح داد: برای مثال، حوزه پوشاک، مجموعه صنایع دستی از جمله چرم، سفال و سایر رشتههایی که در قالب صنایع دستی تعریف میشوند.
رتبهبندی محصولات مشاغل خانگی با همکاری دستگاههای تخصصی در حال اجراست
حسینی ادامه داد: در حوزه استاندارد سازی، علاوه بر مصوباتی که با همکاری سازمان ملی استاندارد در حال پیگیری است تا بتوانیم این استانداردسازی را بر اساس شاخصهای آن سازمان دنبال کنیم، موضوع رتبهبندی و درجهبندی کیفیت محصولات را نیز از سال گذشته آغاز کردهایم. با کمک بخشهای تخصصی، اتحادیهها و دستگاههای مرتبط، از جمله در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، و بر اساس استانداردهایی که آنها تعیین کردهاند، مشاغل خانگی را درجهبندی میکنیم. منظور از این درجهبندی، برنامهریزی دقیقتر برای بازار بر اساس سطح تولید و کیفیت محصولات است.
مشاغل خانگی آماده ورود به بازارهای صادراتی هستند
معاون وزیر کار افزود: اکنون بسیاری از مشاغل خانگی از مرحله عرضه در نمایشگاههای عمومی عبور کردهاند و کیفیت تولید آنها به سطحی رسیده است که باید برای صادرات آنها برنامهریزی کنیم یا محصولاتشان در نمایشگاههای تخصصی عرضه شود، زیرا سطح قیمتی محصولات تولیدی آنها به گونهای است که باید در بازارهای خاص عرضه شود. به همین دلیل، اهمیت کیفیسازی و رتبهبندی در این است که بتوانیم مسیر ارتقای کیفیت را به صورت مستمر دنبال کنیم. هماکنون در حال تدوین شاخصهای این رتبهبندی با همکاری دستگاههای مختلف هستیم.
وی با یادآوری اینکه بر اساس قانون، ستاد ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی به ریاست وزیر کار و با عضویت بیش از ۲۰ دستگاه مختلف در سطح وزیر یا نمایندگان تامالاختیار دستگاهها موضوعات مربوط به این حوزه را مصوب میکند، تاکید کرد: بنابراین، موضوع استانداردسازی، کنترل کیفی و در نهایت رتبهبندی محصولات، در همین چارچوب دنبال میشود. البته وقفههایی که به دلیل جنگ و برخی مسائل دیگر ایجاد شد، موجب تاخیر در اجرای برنامهها شد، اما امیدواریم با عادیتر شدن شرایط در سال جاری، بتوانیم تا پایان سال به نقطه مطلوب در اجرای این برنامه برسیم.
رتبهبندی فقط ملاک اعطای امتیازهای ویژه به مشاغل خانگی است
حسینی با اشاره به این که این رتبهبندی برای افراد دارای مزایا یا محرومیتهای خاصی خواهد بود، گفت: به هیچ وجه قرار نیست افرادی که در رتبههای پایینتر قرار میگیرند، از منابع یا حمایتها محروم شوند. دسترسی به منابع برای همه به صورت یکسان برقرار خواهد بود، اما برای اقدامات ویژه و امتیازهای مضاعف، این رتبهبندی ملاک عمل قرار میگیرد. برای مثال، تلاش میکنیم با همکاری دستگاههای مرتبط و سازمان توسعه تجارت، مسائل مربوط به صادرات محصولات را تسهیل کنیم. البته همه تولیدات مشاغل خانگی ظرفیت صادرات ندارند؛ همانطور که در سایر بخشهای تولیدی کشور نیز همه محصولات قابلیت صادرات ندارند. بنابراین، این رتبهبندی به ما کمک میکند تا برای مشاغل دارای رتبههای بالاتر، بازارسازی و برنامهریزی صادرات را انجام دهیم.
صاحبان مشاغل خانگی باکیفیت از حمایتهای ویژه برخوردار میشوند
وی با بیان اینکه این افراد میتوانند به عنوان خبرگان این حوزه فعالیت کنند و در طرحهای توسعهای و سایر حوزهها از ظرفیت آنها استفاده میشود، اظهار کرد: تلاش میکنیم ظرفیتهای جدیدی برای این افراد ایجاد کنیم. برخی از آنها با توجه به توسعه فعالیت و افزایش توانمندی، از قالب مشاغل خانگی مستقل خارج میشوند و در قالب مشاغل پشتیبان فعالیت میکنند. در حوزه مشاغل خانگی دو نوع مجوز وجود دارد؛ یک نوع مجوز برای فرد به عنوان شاغل صادر میشود و نوع دیگر، مجوز «پشتیبان» است. پشتیبان مشاغل خانگی، شخص حقیقی یا حقوقی است که زنجیرهای از صاحبان کسبوکارهای خانگی را از تامین مواد اولیه تا تولید، بازاریابی و فروش حمایت میکند. برخی از صاحبان مشاغل به این سطح ارتقا پیدا میکنند و برخی دیگر نیز که کیفیت تولید آنها به سطح مناسبی رسیده است، با حمایت ما از قالب مشاغل خانگی خارج شده و به بنگاههای کوچک و متوسط تبدیل میشوند؛ بنابراین برنامه رتبهبندی، نوعی تبعیض مثبت برای افرادی است که کیفیت بالاتری دارند.
افزایش نمایشگاههای فصلی مشاغل خانگی بدون ایجاد رقابت با اصناف
معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزاری نمایشگاههای کوتاهمدت فصلی را اقدامی مثبت برای صاحبان مشاغل خانگی دانست و اضافه کرد: بخش عمده درآمد مشاغل خانگی از همین محل تامین میشود و بخش دیگری نیز از طریق فروش در پلتفرمهای آنلاین و شبکههای اجتماعی به دست میآید. برای نمایشگاهها باید به سمت طراحی و استفاده از سازههای سبک و قابل حمل برویم تا صاحب کسب وکار خانگی بتواند این سازه را به عنوان یک سازه موقت، در مدت زمانی حدود نیم ساعت برپا کند و پس از پایان کار نیز به راحتی آن را جمعآوری کرده و همراه سایر وسایل خود حمل کند. هدف ما این است که تعداد نمایشگاهها را افزایش دهیم و در عین حال، به دلیل کوتاهمدت بودن نمایشگاهها، رقابت با بخش اصناف نیز ایجاد نشود. در واقع هدف ما کمک به مشاغل خانگی است و نمیخواهیم این موضوع برای بخش اصناف و فروشگاهها چالشی ایجاد کند.
چادرهای نمایشگاهی سبک در راه مشاغل خانگی
حسینی با بیان اینکه سازه طراحی شده، تولید داخل و از نوع سازههای سبک است، افزود: با یکی از بانکهای عامل نیز توافق کردهایم که تامین مالی آن را در سال جاری از طریق تسهیلاتی با بازپرداخت متناسب با توان صاحبان مشاغل خانگی انجام دهد. صاحبان مشاغل خانگی میتوانند این سازه را که در قالب یک چادر طراحی شده و در مدت یک روز برپا و همان روز نیز جمعآوری میشود، تهیه کنند.
نمایشگاههای یکروزه مشاغل خانگی تا پایان سال ۱۴۰۵ ادامه دارد
وی به چالشهای مشاغل خانگی در دوره جنگ به دلیل محدودیتهای اینترنت اشاره کرد و گفت: در نتیجه عدم دسترسی مشتریان به فضای مجازی، پلتفرمهای فروش و همچنین امکان برگزاری نمایشگاههای حضوری با مشکل مواجه شد و بخش قابل توجهی از مشاغل خانگی با چالش جدی معیشتی روبهرو شدند. بیش از ۸۱ درصد صاحبان مجوزهای مشاغل خانگی را زنان تشکیل میدهند و عمدتا نیز زنانی هستند که نانآور خانوادهاند یا بخش اصلی درآمد آنها از طریق همین فعالیتها تامین میشود. در کنار این شرایط و تجربهای که در دوران جنگ به دست آمد، ایدهای را در همان دوره مطرح کردیم که با عنوان «هزار بازار، هزار میدان» شکل گرفت. منظور از این عنوان، استفاده نمادین از میدانها و ایجاد هزار نقطه در سراسر کشور برای برگزاری نمایشگاههای یکروزه است که هر دو هفته یکبار تکرار میشود و این نمایشگاهها تا پایان سال ۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت.
نمایشگاههای مشاغل خانگی بهزودی همه شهرهای کشور را پوشش میدهد
معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با بیان اینکه با توجه به حساسیتهایی که نسبت به برگزاری نمایشگاهها وجود دارد، تلاش کردیم این نمایشگاهها به گونهای برگزار شوند که آسیبی به بخش اصناف وارد نشود، یادآورشد: به همین دلیل نمایشگاهها یکروزه هستند، اما در مکانهای ثابت و به صورت مستمر هر دو هفته یکبار برگزار میشوند. این تداوم باعث میشود خریداران نیز از زمان و مکان برگزاری آنها مطلع شوند و بتوانند در نمایشگاهها حضور پیدا کنند. این پروژه را از ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کردیم و نخستین دوره نمایشگاهها از سوم خرداد ۱۴۰۵ آغاز شد. تا امروز تعداد نقاط برگزاری نمایشگاهها به ۱۲۱۸ نقطه رسیده است. اطمینان دارم که این تعداد افزایش خواهد یافت و به تدریج همه شهرهای کشور را پوشش خواهد داد. به زودی نیز آدرس دقیق محلهای اعلام شده و زمان برگزاری آنها منتشر خواهد شد تا مردم از آن مطلع شوند.
توافق با سکوهای فروش آنلاین برای حمایت از مشاغل خانگی در حال نهایی شدن است
حسینی در ادامه درباره فروش آنلاین نیز گفت: همزمان با اجرای این برنامه، مذاکراتی را با سکوهای فروش خرد که به صورت آنلاین فعالیت میکنند، آغاز کردهایم. این مذاکرات با همکاری اتحادیه کسبوکارهای اینترنتی و مجموعههای فعال این حوزه در حال انجام است و توافقهای بسیار خوبی نیز پیش رفته است. امیدواریم به زودی پس از اجرای آزمایشی این همکاریها با برخی از سکوها، بتوانیم آن را به صورت گسترده عملیاتی کنیم. یکی از مشکلات اصلی مشاغل خانگی و کسبوکارهای خرد برای حضور در این پلتفرمها، دسترسی محدود و نداشتن توان لازم برای تولید محتوا، تصویربرداری از محصولات، روایت یا معرفی محصول و عرضه مناسب آن بود. در جلسات متعددی که برگزار کردیم، به تفاهم بسیار خوبی رسیدهایم و امیدوارم بتوانیم آغاز رسمی این طرح را در تیرماه اعلام کنیم. بر اساس این برنامه، در یک زیرساخت مشخص، پلتفرم مشخص یا پایگاه داده واحد، صاحبان کسبوکار میتوانند تصاویر محصولات و اطلاعات و توضیحات مربوط به محصولات خود را بارگذاری کنند.
هوش مصنوعی به کمک فروش آنلاین مشاغل خانگی میآید
معاون وزیر کار با بیان اینکه درباره استفاده از ابزارهای جدید تولید محتوا به تفاهم رسیدهایم و توافق اولیه نیز با این پلتفرمها انجام شده است، توضیح داد: ایده محوری که ابتدا از سوی معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در نشست ۲۲ اردیبهشت سال جاری مطرح شد این است که ما اطلاعات و تصاویر محصولات را در یک محل بارگذاری کنیم و با کمک ابزارهای هوش مصنوعی و ابزارهای جدید، مناسبسازی شود. همچنین داستان محصول و محتوای معرفی آن نیز آماده میشود و سپس امکان بارگذاری همزمان آن در همه پلتفرمها فراهم خواهد شد. به این ترتیب، صاحب یک کسبوکار خانگی فقط یکبار از محصول خود تصویربرداری میکند و اطلاعات را در یک محل بارگذاری میکند. سپس همان محتوا میتواند به صورت همزمان در سکوهای فروش منتشر میشود و دیگر نیازی نیست برای هر پلتفرم، فرآیند تولید محتوا را مطابق پروتکل اختصاصی آن از ابتدا انجام دهد.
توسعه خطوط اعتباری برای مشاغل خانگی جایگزین پرداخت نقدی میشود
حسینی درباره مشکلات مشاغل خرد و متوسط در حوزه تامین مالی، خصوصا پس از حذف ارز ترجیحی که باعث افزایش هزینههای تولید شده است، گفت: بخش دوم برنامههای ما، تامین مالی و تسهیل در تامین مواد اولیه است. با توجه به محدودیتهای موجود و سیاستهای بانک مرکزی برای کنترل پایه پولی که در این بخش تغییراتی نیز داشته است، به دنبال توسعه تامین مالی غیرنقدی هستیم تا بتوانیم برای صاحبان مشاغل خانگی خطوط اعتباری ایجاد کنیم و از این طریق امکان تامین مواد اولیه را برای آنها فراهم کنیم.
وام مشاغل پشتیبان تا ۵ میلیارد تومان پرداخت میشود
وی با بیان اینکه در سه سال گذشته رشد فزایندهای در تسهیلات مشاغل خانگی داشتهایم و اعتبار مشاغل خانگی در سال ۱۴۰۳ حدود پنج همت بود، تصریح کرد: این رقم در سال ۱۴۰۴ به حدود ۹ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان افزایش یافت و در سال ۱۴۰۵ نیز بیش از ۱۲ همت شده است. بنابراین، اکنون بیش از ۱۲ همت به طور مشخص برای حوزه مشاغل خانگی از محل تسهیلات خرد اختصاص یافته است. سقف این تسهیلات برای افراد تا ۲۰۰ میلیون تومان است که برای برخی رشتهها تا ۳۵۰ میلیون تومان نیز افزایش مییابد. همچنین برای مشاغل پشتیبان، سقف تسهیلات تا پنج میلیارد تومان در نظر گرفته شده و در این زمینه نیز درخواست افزایش سقف را به بانک مرکزی ارائه کردهایم.
اعتبار مشاغل خانگی در دو سال گذشته سه برابر شده است
حسینی با بیان اینکه اعتبار مشاغل خانگی نسبت به دو سال قبل تقریبا سه برابر شده است، گفت: امسال بیش از ۱۲ همت تسهیلات در حوزه صنایع دستی و گردشگری نیز وجود دارد که اشتراک زیادی با حوزه مشاغل خانگی دارد. البته صاحبان مشاغل خانگی همچنان با مشکلاتی نیز مواجه هستند. یکی از مهمترین چالشها، موضوع ضمانت تسهیلات، به ویژه برای مشاغل پشتیبان است که میتوانند تا سقف پنج میلیارد تومان از تسهیلات استفاده کنند. بسیاری از این افراد برای دریافت تسهیلات یک یا دو میلیارد تومانی، وثایق و ضمانتهای لازم را در اختیار ندارند و این یکی از مسائل جدی است که در حال طراحی راهکار برای حل آن هستیم.
ضمانت وام مشاغل خانگی دهکهای پایین تسهیل میشود
وی با تاکید بر اینکه مهمترین هدف ما این است که مشاغل خانگی به عنوان یکی از ارکان اقتصاد خرد و اشتغال کشور، جایگاه واقعی خود را در جامعه پیدا کنند، ادامه داد: همکاری بسیار خوب و موثری با معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری داریم. در حال حاضر برای خانوارهای دهکهای یک تا پنج نیز با همکاری معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری، در حال پیگیری سازوکاری هستیم تا با همکاری بانک مرکزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه، موضوع ضمانت تسهیلات این گروهها تسهیل شود. در دو سال گذشته، به اندازه چندین سال در حوزه مشاغل خانگی فعالیت موثر انجام شده و بخش قابل توجهی از مسائل این حوزه را حل کردهایم و با وجود همه این شرایط و دشواریهایی که داشتیم، هیچگاه موضوع مشاغل خانگی از اولویتهای کاری ما خارج نشد.
انتهای پیام/