جنایت علیه تمدن و تروریسم فرهنگی و تاریخی بخشی از کارنامه سیاه حقوق بشر آمریکایی را تشکیل میدهد و بررسی این نوع جنایت در هفته افشای حقوق بشر آمریکایی ضروری به نظر میرسد؛ در همین رابطه عسکر جلالیان، معاون حقوق بشر وزارت دادگستری در یادداشتی برای خبرگزاری میزان به این موضوع پرداخت؛ متن این یادداشت به شرح زیر است:
جنگ ۴۰ روزه رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، با توجه به قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل و بسیاری از اسناد دیگر حوزه بینالملل یک تجاوز جنگی محسوب میشود؛ در این تجاوز آشکار، جنایتهای جنگی متعددی رخ داد که این جنایتهای جنگی در تاریخ حوزه غرب آسیا بینظیر و شاید کمنظیر است؛ قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل جنایت تجاوز را تعریف کرده است؛ براساس معیارهایی که در این قطعنامه تبیین و تشریح شده است، جنگ ۴۰ روزه تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران مشمول این تعریف میشود و میتوان آن را در قالب تجاوز جنگی مور شناسایی قرار داد؛ کمااینکه طبق ماده ۸ اساسنامه رُم دیوان بینالمللی کیفری ICC این جنگ میتواند ذیل جنایت جنگی مورد شناسایی قرار بگیرد و این تعریف بر آن مصداق پیدا کند.
در این تجاوز جنگی همانطور که گفته شد جنایتهای متعدد جنگی ظهور و بروز یافت که یکی از این جنایتها، جنایت علیه تمدن، فرهنگ و تاریخ است؛ جنایت علیه تمدن، فرهنگ و تاریخ بسیار خطرناک و نگرانکننده است؛ چنین جنایتهایی در دو سه دهه پیش توسط القاعده و برخی از گروههای تروریستی منتسب به آن بروز و ظهور یافت؛ ارتکاب چنین جنایتهایی توسط گروههای یادشده و القاعده تعجبآور نبود، چراکه دنیا بر این باور است که این گروههای تروریستی، گروههایی هستند که از دانش، معلومات و فرهنگ لازم برخوردار نیستند؛ از این رو بروز چنین اتفاقهایی از ناحیه آنها چندان تعجببرانگیز نبود، اما بروز جنگ علیه فرهنگ، تمدن، تاریخ و میراث باستانی و فرهنگی توسط بازیگری که مدعی فرهنگ، تمدن، توسعه و نگاههای حقوق بشری است، با هیچ زبان و ادبیاتی قابل دفاع و تحمل نیست.
کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه یکی از کنوانسیونهای بسیار مهم در حوزه بینالملل است که توسط سازمان ملل به جامعه بینالملل معرفی شد تا کار مصونیت از اماکن فرهنگی، تمدنی و تاریخی را انجام داده و از آنها چه در دوران مخاصمات مسلحانه و چه در دوران صلح حفظ و حراست کند؛ متولی کنوانسیون ۱۹۵۴ نیز یک نهاد تخصصی در سازمان ملل به نام یونسکو است؛ یونسکو بهعنوان یکی از آژانسهای تخصصی سازمان ملل متولی حفظ و حراست از اماکن فرهنگی، تاریخی و تمدنی ملتهاست که در همان سال ۱۹۴۵ همزمان با ایجاد منشور ملل متحد تاسیس شد؛ هدف یونسکو تامین مصونیت و اندیشیدن تدابیر لازم برای حفظ و حراست از اماکن تاریخی، فرهنگی و تمدنی ملتها از طریق ترویج گفتمانهای علمی، تبادل دانش و معلومات و تبادل دادههای مرتبط در حوزههای علمی و دانشی است.
کلام پایانی یا هدفگیری غایی و نهایی یونسکو تحقق توسعه پایدار است؛ تحقق توسعه پایدار جز با توجه جدی به نمادهای علم، دانش، فرهنگ و میراث بروز و ظهور نمییابد؛ در دنیا اماکن علمی، فرهنگی، آموزشی، تاریخی و تمدنی دارای نشان متمایز تحت عنوان بلو شیلد Blue Shield هستند؛ این نشان آبی یا نشان مصونیتدهنده به همه طرفهای متخاصم پیام میدهد که این مکانها نباید مورد تعرض قرار بگیرند.
آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنگ ۴۰ روزه از روی قصد و بهصورت هدفمند مراکز علمی، فرهنگی و میراث باستانی ایران را مورد تعرض و حمله مستقیم قرار دادند؛ شماری از دانشگاههای ایران، کاخ سعدآباد بهعنوان یک میراث بزرگ ملی آثار باستانی و میراثهای فرهنگی متعدد در حوزه سرزمینی کشور مستقیما مورد تعرض قرار گرفتند؛ مجموعه ارزشمندی مانند انستیو پاستور که یک مرکز تحقیقاتی و علمی است و خدماتی در راستای خدمت به بشریت انجام میدهد، در این جنگ مورد تعرض قرار گرفت.
علاوه بر کنوانسیون یادشده که یکی از کنوانسیونهای مهم در زمینه میراث فرهنگی، تمدنی و تاریخی است، کنوانسیونهای متعدد دیگری در حوزه بینالملل نیز مورد نقض قرار گرفتند که هر یک در جای خود قابل بحث و مداقه است؛ شاید نزدیکترین کنوانسیونی که با کنوانسیون ۱۹۵۴ همپوشانی دارد، کنوانسیون ۱۹۸۹ تحت عنوان پیماننامه حقوق کودک است که کودکان را بهعنوان افراد زیر سن ۱۸ سال شامل میشود؛ این کنوانسیون تاکید دارد که در همه دنیا محل زندگی، آموزش، تربیت، هدایت و حمایتهای مختلف از کودکان، مدرسهها هستند؛ در این جنگ مدرسههای ایران هم بهعنوان یکی از مراکز فرهنگی مختص کودکان مورد تعرض قرار گرفتند؛ این هم اتفاق ناگواری است که به نوعی تعرض به فرهنگ و اماکن آموزشی محسوب میشود.
در یک نگاه کلی، آنچه در جنگ ۴۰ روزه علیه ایران رخ داد نمایشگاه و کلکسیونی از نقضهای بینالمللی است که هر یک از این نقضها در حوزه بینالملل و عرصه ملی قابل تعقیب هستند و دنیا نباید نسبت به این نقضها بیتفاوت باشد؛ بیم آن میرود که اگر دنیا نسبت به نقضهای رخداده در این جنگ ۴۰ روزه بیتفاوت باشد، این نقضهای آشکار تکرار شود؛ در اینصورت مهم نیست که تکرار در کدام حوزه سرزمینی رخ دهد، بلکه موضوع مهم این است که اگر این نقضها مجددا رخ دهند، باید در مسئولیت نهادهای بینالمللی و ناظر تردید کرد؛ آنچه درباره نقضهای مختلف بهویژه در زمینه فرهنگ، میراث و تمدن ایران توسط رژیم صهیونیستی و آمریکا رخ داد، یک علامت سوال بسیار بزرگ و جدی در مقابل ماموریتهای کنوانسیون لاهه و منشور ملل متحد ایجاد کرده است و نیاز به پاسخگویی دارد.
- بیشتر بخوانید:
- جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمدن؛ از بمباران آثار باستانی تا گردشگری تخریب
- واکاوی تخریب میراث فرهنگی در جنگها از منظر حقوق بینالملل و حقوق بشر
انتهای پیام/