در حالی که ایران همواره بر راهحل دیپلماتیک برای حل اختلافها بهویژه با آمریکا تاکید کرده است، تجربههای گذشته نشان میدهد که واشنگتن بارها دیپلماسی را فدای توهمهای فشار نظامی و حداکثری کرده است.
مذاکرات روز گذشته ایران و آمریکا در بورگناشتوک سوئیس، بخشی از تلاشها برای اجرای تفاهمنامه پایان جنگ طرفین پس از تجاوز نظامی ۲۰۲۶ بود؛ تجاوز نظامی ۴۰ روزه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در فوریه ۲۰۲۶ که در ادامه تجاوز ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی با مشارکت آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داد، خیانتی آشکار به دیپلماسی و دورهای متعدد مذاکرات ایران و آمریکا با میانجیگری عمان و دیگران در مسقط، رم، ژنو و اسلامآباد بود.
این تجاوزها که در میانه مذاکرات ایران و آمریکا روی داد و به نوعی انفجار میز مذاکرات توسط واشنگتن بود، از سوی تهران «فریب دیپلماتیک» توصیف شد و اعتماد تهران را از بین برد؛ در عین حال، ایران با پاسخهای قدرتمند و دقیق، نشان داد که در برابر زور تسلیم نمیشود؛ در نهایت مقاومت ایران و فشارهای بینالمللی، زمینه را برای آتشبس و تفاهمنامه فراهم کرد.
آتشبس ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ با میانجیگری پاکستان و نقش آفرینی قطر برقرار شد و ایران پس از آتشبس بر لزوم تضمین عدم تکرار تجاوز تاکید کرد؛ با وجود اینکه مذاکرات طرفین در اسلامآباد درپی اعلام آتشبس پیشرفتهایی در زمینه توقف عملیات نظامی داشت، اختلافهای مهمی همچنان میان ایران و آمریکا باقی مانده بود.
ایران و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۶، به تفاهمنامه موقت دست یافتند که شامل توقف فوری عملیات نظامی، احترام به حاکمیت، باز شدن تنگه هرمز و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه برای توافق نهایی بود و در نهایت سوئیس بهعنوان میزبان بیطرف و بورگناشتوک، به دلیل سابقه میزبانی نشستهای حساس، بهعنوان محل مذاکرات تعیین شد.
هیئت مذاکرهکننده ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه با موضع قاطع درباره دفاع از حقوق هستهای، لغو تحریمها، جبران خسارت تجاوز و پایان حضور آمریکا در منطقه وارد روند شد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی هیئت مذاکرهکننده با بیان اینکه مماشات و مسامحهای در پیگیری منافع ایران وجود نخواهد داشت، تاکید کرد: سندی را امضا نمیکنیم که اجرای آن را رها کنیم، تعهد در برابر تعهد یک اصل اساسی است.
هیئت آمریکایی نیز به هدایت جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا و با حضور استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور غرب آسیا و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به بورگناشتوک رفتند.
مذاکرات از ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ (۳۱ خرداد ۱۴۰۵) با میانجیگری شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و نقشآفرینی فعالانه قطر آغاز شد؛ بحثها بر اجرای تفاهمنامه، پایان جنگ در لبنان، وضعیت تنگه هرمز، داراییهای مسدودشده و موضوع هستهای ایران متمرکز بود.
ایران مذاکرات را فرصتی برای اثبات حسننیت خود دانست و بر چند اصل غیرقابل مذاکره تاکید کرد: توقف کامل تجاوزهای رژیم صهیونیستی و آمریکا، لغو واقعی و قابل تایید تحریمها، حق غنیسازی صلحآمیز و رد هرگونه محدودیت فراتر از انپیتی، جبران خسارت جنگ و عدم تکرار فریب دیپلماتیک و پایان حمایت آمریکا از تروریسم سازمانیافته رژیم صهیونیستی در منطقه.
ایران در عین حال هشدار داد که هرگونه تهدید یا فشار نظامی، فرآیند را متوقف میکند؛ وقتی ترامپ تهدید به بمباران مجدد کرد و مدعی شد که «اگر توافق نشود، حتی به کشورشان برنمیگردند»، هیئت ایرانی بهشدت واکنش نشان داد و محل مذاکره را ترک کرد.
تهران این تهدیدها را غیرسازنده و نشانه ضعف خواند و تاکید کرد که ایران از موضع قدرت وارد مذاکره شده است؛ رئیس هیئت مذاکرهکننده ایران در واکنش به این لفاظی تاکید کرد: با خودشان فکر نمیکنند که اگر تهدیدهایشان نتیجهای داشت، به استیصال امروز نمیرسیدند؟ ما تهدیدهای آمریکاییها را به جایی حساب نمیکنیم؛ بهتر است مراقب اظهارنظرهای خود باشند، نیروهای مسلح ما آمادهاند تا به نحوی دیگر پاسخشان را بدهند.
با وجود اینکه ترامپ با اظهارات تند، فضای مذاکرات را ملتهب کرد، تلاش ونس برای داشتن لحن دیپلماتیکتر که تحت فشار بازار نفت و نگرانیهای داخلی بود، سبب شد مذاکرات پیش برود.
مذاکرات ساعات طولانی ادامه یافت و براساس اعلام میانجیگران، در نهایت این نتایج حاصل شد: توافق بر سر نقشه راه برای توافق نهایی ظرف ۶۰ روز، تشکیل کمیته عالی نظارت و گروههای کاری فنی، ایجاد سازوکار رفع تعارض برای پایان عملیات در لبنان، خط ارتباطی برای ایمنی ناوبری در تنگه هرمز و پیشرفت در بحث داراییهای مسدود و تحریمها.
پاکستان و قطر بهعنوان میانجیهای این مذاکرات، از پیشرفت قابل توجه و گفتوگوهای سازنده سخن گفته و اعلام کردند که مذاکرات فنی در هفته ادامه خواهد یافت.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گزارشی از نتیجه مذاکرات ارائه داده و اعلام کرد که پیشرفتهای بزرگی برای پایاندادن به جنگ در لبنان حاصل شد؛ ضمن اینکه تحریم صادرات نفت و پتروشیمی تعلیق شد، محاصره دریایی برداشته شد، برخی از داراییهای مسدودشده آزاد شدند و طرح بزرگ بازسازی و توسعه اقتصادی ایران اجرایی شد؛ اولین آزمون واقعی: واحد رفع درگیریها در لبنان.
مذاکرات بورگناشتوک نشاندهنده شکست سیاست فشار حداکثری آمریکا است؛ چراکه تجاوزهای نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نتوانست ایران را به زانو درآورد، بلکه مقاومت ملت و توان موشکی و دفاعی کشور را تقویت کرد.
این مذاکرات میتواند پنجرهای برای صلح باشد، البته در صورتی که آمریکا درس بگیرد که زبان زور و تهدید در قبال ایران کارآیی ندارد.
در حالی که باید مذاکرات بورگناشتوک را گام مهمی پس از تجاوزهای آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران خواند، مسیر هنوز طولانی و پرچالش است؛ ایران با عزت و قدرت در میز مذاکره حاضر شده و بر حقوق خود پافشاری کرد؛ موفقیت نهایی بستگی به صداقت طرف مقابل و رعایت اصول عدالت و برابری دارد؛ ایران همان گونه که بارها تاکید کرده است برای توافق عادلانه آماده است، اما هرگز امنیت و عزت ملی را معامله نخواهد کرد.
- بیشتر بخوانید:
- گزارش عراقچی از نتایج مذاکرات سوئیس
- بقایی: نخستین نشست بعد از امضای یادداشت تفاهم امروز برگزار میشود
انتهای پیام/