قوه قضاییه در سال‌های اخیر با اجرای مجموعه‌ای از طرح‌های تحول‌آفرین در حوزه خدمات الکترونیکی، از جمله اجرای طرح جهادی خدمات قضایی، توسعه پیشخوان‌های مجازی ویژه گروه‌های حرفه‌ای و حقوقی، ارائه خدمات اختصاصی به ایرانیان خارج از کشور و همچنین آزادسازی کلان‌داده‌های قضایی برای بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، اقدامات گسترده‌ای را در راستای تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضایی، کاهش مراجعات حضوری و ارتقای شفافیت و کارآمدی نظام قضایی کشور به اجرا گذاشته است.

در قالب طرح جهادی خدمات الکترونیکی قضایی که با همکاری دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در بیش از ۳ هزار نقطه جغرافیایی و در ۱۵ استان کشور اجرا شده، تمامی خدمات این دفاتر برای ساکنان مناطق کمتر برخوردار به‌صورت رایگان ارائه شده است. در این طرح تاکنون بیش از ۵۰ هزار خدمت الکترونیکی قضایی از جمله ملاقات تصویری خانواده با زندانیان، ارتباط تصویری با اعضای شورای قضایی استان، ارسال لوایح، مشاوره حقوقی و ثبت‌نام سامانه ثنا ارائه شده است.

در بخش خدمات تخصصی نیز «پیشخوان مجازی وکیل» به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های مهم خدمات غیرحضوری راه‌اندازی شده است؛ سامانه‌ای که امکان ارائه تمامی خدمات دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را برای وکلا، کارشناسان رسمی، نمایندگان حقوقی دستگاه‌های اجرایی و سایر دارندگان دانش حقوقی بدون نیاز به مراجعه حضوری فراهم کرده است. بر اساس آمار موجود، حدود ۴۰۰ هزار نفر در این بستر به‌عنوان کاربر فعال حضور دارند و تاکنون بیش از ۳۰ میلیون عملیات قضایی شامل ثبت لایحه، دادخواست و شکواییه از طریق این سامانه انجام شده است. همچنین استفاده از این خدمت در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۴۸ درصد و نسبت به سال ۱۴۰۳ نیز ۱۵ درصد رشد داشته است.

در همین راستا، «پیشخوان مجازی کارشناس رسمی» نیز با هدف استانداردسازی تعامل دستگاه قضایی با کارشناسان رسمی راه‌اندازی شده است. این سامانه ضمن حذف مراجعات غیرضروری و کاغذبازی‌های اداری، فرآیند ارجاع، نظارت و ارائه گزارش‌های کارشناسی را تسهیل کرده و موجب افزایش سرعت رسیدگی‌های قضایی شده است. آمار‌ها نشان می‌دهد استفاده از این خدمت در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۱ با رشد ۲۱ درصدی و نسبت به سال ۱۴۰۲ با رشد ۹ درصدی همراه بوده است.

از دیگر اقدامات مهم قوه قضاییه در حوزه تحول دیجیتال، آزادسازی و انتشار کلان‌داده‌های قضایی برای استفاده در فناوری‌های هوش مصنوعی است. در این چارچوب، با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، آرای قضایی به‌صورت گمنام‌سازی‌شده منتشر شده و امکان دسترسی به بیش از ۱۰ میلیون و ۲۱۸ هزار رأی قضایی برای قضات، پژوهشگران، وکلا و عموم مردم فراهم شده است. هدف از اجرای این طرح، ارتقای شفافیت، توسعه دانش حقوقی و ایجاد بستر تحلیل و نقد علمی آرای قضایی عنوان شده است. این داده‌ها همچنین در اختیار شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه ابزار‌های هوشمند قضایی از جمله دستیار‌های مبتنی بر هوش مصنوعی قرار گرفته است. دسترسی به این سامانه از طریق نشانی ara.eadl.ir امکان‌پذیر است.

در بخش خدمات برون‌مرزی نیز قوه قضاییه با هدف تسهیل دسترسی ایرانیان خارج از کشور به خدمات الکترونیکی، سامانه‌ای اختصاصی طراحی و اجرا کرده است. بر اساس آمارها، حدود ۴۰ درصد شناسه‌های سامانه ثنا از این مسیر صادر می‌شود که نشان‌دهنده استقبال گسترده از این خدمت در میان ایرانیان خارج از کشور است.

همچنین «پیشخوان مجازی اشخاص حقوقی» نیز با هدف ارائه خدمات تخصصی به جامعه حقوقی و نهاد‌های مرتبط راه‌اندازی شده است. این سامانه در گام نخست خدماتی از جمله اظهارنامه، شکواییه، لایحه، دادخواست بدوی و تجدیدنظر دیوان عدالت اداری و اعتراض به آرای مراجع اداری را ارائه کرده و به‌تدریج در حال توسعه خدمات جدید است. بر اساس آمار موجود، تعداد تراکنش‌های ثبت‌شده توسط نمایندگان حقوقی در سال ۱۴۰۴ به حدود ۵۸۲ هزار مورد رسیده است. دسترسی به این خدمت نیز از طریق judlegalperson.adliran.ir فراهم شده است.

انتهای پیام/