بر اساس آخرین آمارهای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بیش از ۱۱ درصد جمعیت بالغ ایران مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند و حدود ۲۵ درصد نیز در مرحله پیشدیابت قرار دارند.
دیابت یک بیماری قابل پیشگیری است، اما گسترش سبک زندگی ناسالم، این بیماری را به یک اپیدمی تبدیل کرده است. با توجه به هشدارهای علمی و پزشکی، ضروری است که هم مردم و هم مسئولان برای مقابله با این تهدید جدی، اقدامات عملی و فوری انجام دهند.
محمد عبداللهی، فوقتخصص غدد و متابولیسم، در گفتوگو با میزان با اشاره به نقش تغذیه در شیوع دیابت گفت: مصرف بالای قندهای ساده، چربیهای اشباع و فستفودها مهمترین عامل افزایش ابتلا به دیابت در ایران است. بر اساس پژوهشهای انجامشده، سرانه مصرف قند و شکر در ایران تقریباً دو برابر استاندارد جهانی است؛ موضوعی که میتواند مقاومت به انسولین را تشدید کرده و زمینه ابتلا به دیابت را فراهم کند.
وی با تاکید بر نقش رژیم غذایی ناسالم در بروز بیماری گفت: کمبود مصرف فیبر، سبزیجات و غلات کامل در کنار افزایش مصرف نوشابهها و غذاهای فرآوریشده میتواند خطر ابتلا به دیابت را تا ۴۰ درصد افزایش دهد. کافئین نیز یکی از متغیرهای اثرگذار بر دیابت است و میتواند در تعیین خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبیعروقی نقش داشته باشد. شیرینکنندههای مصنوعی که بهطور گسترده در نوشیدنیهای گازدار، آبنباتها، پودینگها، غذاهای کنسروی، مربا و ژلهها و بسیاری از محصولات بهاصطلاح بدون قند یا رژیمی استفاده میشوند نیز در بروز دیابت بیتأثیر نیستند.
کمتحرکی؛ بحران دنیای مدرن
این فوقتخصص غدد با اشاره به نتایج مطالعات انجامشده درباره سبک زندگی ایرانیان گفت: بیش از ۵۷ درصد ایرانیان کمتحرک هستند و این آمار در میان زنان و ساکنان شهرهای بزرگ بیشتر است. فعالیت بدنی ناکافی نهتنها باعث افزایش وزن و چاقی میشود، بلکه حساسیت سلولها به انسولین را نیز کاهش میدهد؛ در حالی که حتی ۳۰ دقیقه پیادهروی روزانه میتواند خطر ابتلا به دیابت را کاهش دهد. افزایش وزن پیش از ۳۰ سالگی احتمال مرگ زودهنگام ناشی از بیماریهای مختلف بهویژه بیماریهای قلبی و دیابت نوع ۲ را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
خواب، استرس و سیگار؛ عوامل پنهان خطر
عبداللهی با اشاره به نقش خواب در سلامت متابولیک گفت: خواب شبانه باکیفیت به مدت دستکم ۷ تا ۸ ساعت میتواند خطر ابتلا یا تشدید بیماریهایی مانند دیابت، افسردگی، بیماریهای قلبی و کلیوی، فشار خون بالا، چاقی و سکته مغزی را کاهش دهد. خوابآلودگی مفرط علاوه بر اختلال در عملکرد روزانه، ممکن است نشانه اختلالات زمینهای خواب یا سایر مشکلات سلامت باشد و در صورت تکرار باید با پزشک مشورت شود. همچنین اثرات دخانیات نیز بسیار مشابه است. نیکوتین موجود در سیگار باعث اختلال در عملکرد انسولین و افزایش قند خون میشود و میتواند زمینهساز ابتلا به دیابت باشد.
ارتباط دیابت با تغییرات مغزی شبیه آلزایمر
وی با اشاره به یافتههای پژوهشی جدید بیان کرد: مطالعات نشان میدهد دیابت نوع ۲ میتواند تغییراتی در مغز ایجاد کند که مشابه مراحل اولیه بیماری آلزایمر است.
عبداللهی تصریح کرد:بررسیها نشان دادهاند که سطح بالای قند خون عملکرد بخشی از مغز به نام قشر کمربندی قدامی را تحت تأثیر قرار میدهد؛ بخشی که در پردازش پاداش، حافظه، انگیزه و تصمیمگیری نقش کلیدی دارد. اختلال در این ناحیه میتواند باعث مشکلات شناختی و کاهش توانایی یادآوری تجربیات لذتبخش شود؛ علائمی که شباهتهایی با مراحل ابتدایی آلزایمر دارند.
اصلاح سبک زندگی؛ راه اصلی پیشگیری
عبداللهی با تاکید بر نقش استرس در تشدید دیابت گفت: هورمونهای استرس مانند کورتیزول سطح قند خون را افزایش میدهند و در بلندمدت باعث اختلال در ترشح انسولین میشوند. کاهش مصرف قند و نمک، افزایش فعالیت بدنی، مدیریت استرس و ترک سیگار میتواند تا ۸۰ درصد موارد دیابت نوع ۲ را به تعویق بیندازد یا حتی از بروز آن جلوگیری کند.
زنگ خطر برای کودکان
این فوقتخصص غدد همچنین درباره افزایش موارد دیابت در کودکان هشدار داد و گفت: دیابت نوع یک معمولاً در سنین پیشدبستانی، دبستان و دوران بلوغ بروز میکند و ناشی از تخریب سلولهای انسولینساز توسط سیستم ایمنی بدن است.
وی افزود: پرنوشی، پرادراری، کاهش وزن و شبادراری از مهمترین علائم هشداردهنده دیابت در کودکان هستند و در موارد شدید ممکن است با استفراغ و دلدرد همراه شده و نیاز به بستری داشته باشد.
عبداللهی همچنین نسبت به افزایش دیابت نوع دو در کودکان به دلیل مصرف فستفود، کمتحرکی و استفاده بیش از حد از تلفن همراه هشدار داد و گفت: در حالی که درمان دیابت نوع یک تنها با انسولین ممکن است، دیابت نوع دو با تغذیه سالم، ورزش و دارو قابل کنترل است. تعداد مبتلایان به دیابت نوع یک و دو در جهان رو به افزایش است که بیش از ۷۵ درصد بیماران در کشورهای با درآمد کم و متوسط زندگی میکنند و حدود نیمی از مبتلایان، یعنی بیش از ۲۳۰ میلیون نفر، از بیماری خود بیخبر هستند.
انتهای پیام/