در فرهنگ اسلامی، هیچ گناهی مجازات جمعی را توجیه نمیکند. اینکه فردی به دلیل خطا یا حتی جرمی که مرتکب شده، پشت دیوارهای زندان قرار میگیرد، به این معنا نیست که خانواده او نیز باید تاوان آن خطا را بپردازند. پیامبر گرامی اسلام (ص) میفرمایند: «هر کس اندوه مؤمنی را در دنیا برطرف سازد، خداوند اندوه او را در قیامت برطرف میکند.» و چه اندوهی بزرگتر از خانوادهای که نانآور خود را از دست داده و بیآنکه تقصیری داشته باشد، با فقر، محرومیت و گاه طرد اجتماعی دست و پنجه نرم میکند.
از منظر اخلاقی، حمایت از خانواده زندانیان، مصداق بارز همدلی اجتماعی و تکافل است؛ اصلی که جوامع انسانی را به سمت تعالی و پایداری سوق میدهد. در یک جامعه بالنده، گناه یک فرد نباید به معنای رها شدن همسر و فرزندانش در گرداب فقر و ناامیدی باشد.
خانواده زندانیان و حقوق اجتماعی
فرزند یک زندانی، همچون سایر کودکان، حق دارد تحصیل کند، سلامت باشد و آیندهای روشن ببیند. همسر یک زندانی، بیآنکه نقشی در وقوع جرم داشته باشد، سزاوار تحقیر یا محرومیت نیست. ضرورت اجتماعی این حمایت نیز از آنجا ناشی میشود که خانوادههای رها شده، خود میتوانند به کانونهای جدیدی از بحران و آسیب تبدیل شوند.
اگر جامعه به فکر خانواده زندانی نباشد، ممکن است فرزندان او به دلیل فقر یا احساس طردشدگی، خود وارد چرخه جرم و جنایت شوند. بنابراین، حمایت از این خانوادهها نه فقط یک اقدام انساندوستانه، بلکه یک سرمایهگذاری هوشمندانه برای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی آینده است.
در ایران، نهادهایی که به یاری خانوادههای زندانیان شتافتهاند، عمدتاً نهادهایی خصوصی و مردمی هستند که نه تنها از بودجه دولتی استفاده نمیکنند، بلکه صفر تا صد فعالیت خود را مدیون دست سخاوتمند خیرین و تلاشهای اقتصادی مبتنی بر اساسنامه خود میدانند. انجمنهای حمایت از خانواده زندانیان، با نظارت دادستانها و همکاری مدیران زندانها، سالهاست که پابهپای خانوادههای نیازمند زندانیان ایستادهاند؛ از بسته معیشتی و نوشتافزار گرفته تا خدمات دندانپزشکی رایگان و پیگیری برای ادامه تحصیل فرزندان آنان.
ساختار و اقدامات انجمن حمایت از زندان
عبدالمجید کشوری مدیرکل زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی استان لرستان در گفتوگو با میزان، با اشاره به ساختار انجمنهای حمایت از خانواده زندانیان، اظهار کرد: این انجمنها در هر شهرستان زیر نظر دادستان حوزه قضایی فعالیت میکنند. سالانه یک نفر به عنوان مدیرعامل انجمن تعیین میشود و کار خود را زیر نظر هیئت مدیره انجام میدهد. رئیس هیئت مدیره دادستان حوزه قضایی و نایب رئیس آن مدیرکل زندانهای استان است.
وی افزود: جلسات انجمن به صورت ماهانه و منظم با حضور دادستان حوزه قضایی برگزار میشود و بر فعالیتهای انجمن نظارت دقیق صورت میگیرد. برنامهریزی و پایش فعالیتها در طول سال انجام و خدمات به خانوادههای نیازمند زندانیان ارائه میشود.
تحت پوشش بودن ۱۴۵۰ خانوار در لرستان
مدیرکل زندانها و نائب رئیس انجمن حمایت از زندانیان لرستان با اشاره به آمار خانوادههای تحت حمایت گفت: در استان لرستان بیش از یک هزار و ۴۵۰ خانوار تحت پوشش انجمنهای حمایت از خانواده زندانیان قرار دارند. در حال حاضر پنج انجمن حمایت در شهرستانهای خرمآباد، بروجرد، کوهدشت، الیگودرز و درود فعال هستند.
کشوری از برنامهریزی برای تأسیس انجمنهای جدید خبر داد و تصریح کرد: زمینه تأسیس انجمن حمایت از خانواده زندانیان در شهرستان پلدختر فراهم شده که به زودی به بهرهبرداری میرسد. همچنین شهرستانهای نورآباد، سلسله، ازنا و سراب دوره نیز با اعلام آمادگی دادستانها، در دستور کار تأسیس انجمن قرار گرفتهاند تا خدمات خود را برای خانوادههای زندانیان گسترش دهیم.
آزادی ۱۲۰ زندانی معسر از پرداخت بدهی به کمک خیرین انجمن های حمایت
وی یادآور شد: همچنین در سال گذشته ۱۲۰ زندانی معسر از پرداخت بدهی به کمک خیرین انجمنهای حمایت (بجز ستاد دیه) با مبلغ ۵ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان آزاد شدند. همچنین با کمک ستاد دیه ۴۲۰ مددجو با پرداخت مبلغ بیش از ۲۷میلیارد تومان از زندانهای استان آزاد شدند.
مدیرکل زندانهای استان لرستان خاطرنشان کرد: در این سال ۵ هزار و ۹۸۳ مورد کمک نقدی و غیرنقدی به ارزش بیش از ۱۱ میلیارد ریال به خانوادههای زندانیان نیازمند انجام شده است.
وی در خصوص خدمات آموزشی و حرفهآموزی به خانوادههای زندانیان نیز، گفت: این خدمات به هزار و ۷۸ نفر در قالب ۲ هزار و ۲۲۴ ساعت دوره و کلاس آموزشی به متقاضیان ارائه شده است. ۲۴۸ نفر نیز جهت دریافت کمک به نهادها و سازمانهای حمایتی معرفی شدند. هزار و ۸۱۱ مورد مشاوره نیز در زمینههای مختلف روانشناسی، حقوقی، فرزندپروری و ... به خانوادههای زندانیان استان ارائه شده است.
خدمات متنوع به خانواده زندانیان
وی با تأکید بر اینکه نظام اسلامی خانواده زندانیان را رها نکرده است، گفت: ممکن است نانآور خانوادهای بر اساس ملاحظات قانونی در زندان باشد، اما رفعت اسلامی و حکومت اسلامی توجه به خانوادههای زندانیان نیازمند را مورد توجه قرار داده است.
مدیرکل زندانهای لرستان در تشریح خدمات ارائه شده افزود: بستههای کمک معیشتی در فصول مختلف سال توزیع میشود؛ از جمله در شروع سال تحصیلی بستههای نوشتافزار، در ایام منتهی به عید نوروز بستههای مواد غذایی و پوشاک به این خانوادهها ارائه میشود.
خدمات رایگان دندانپزشکی و درمانی
کشوری با اشاره به خدمات درمانی انجمنها بیان کرد: کمکهای درمانی خاصی به خانواده زندانیان انجام میشود. سال گذشته یکی از پزشکان شهرستان خرمآباد برای کمک به خانواده زندانیان اعلام آمادگی کرد و در همین راستا، اعضای خانوادههای زندانیان خدمات رایگان دندانپزشکی دریافت کردند.
وی افزود: انجمنهای حمایت از خانوادههای زندانیان در سراسر استان، افراد تحت حمایت را که نیاز به خدمات درمانی داشته باشند، به پزشکان خیر معرفی کرده و خدمات پزشکی رایگان دریافت میکنند.
توزیع کمکها بر اساس نیاز و حمایت از تحصیل فرزندان
مدیرکل زندانهای لرستان در خصوص نحوه توزیع کمکها گفت: بر اساس بودجهای که از محل کمکهای خیرین تدوین و دریافت میشود، خدمات تنظیم و بین خانوادههایی که بیشتر از همه نیازمند هستند توزیع میگردد.
کشوری در پایان خاطرنشان کرد: در بحث فرزندان زندانیان که در حال حاضر بازمانده از تحصیل هستند، با همکاری نهاد آموزش و پرورش، زمینه ادامه تحصیل آنها را نیز فراهم میکنیم.
انتهای پیام/