در فرهنگ غنی اسلام، هیچ عملی به اندازه نجات جان انسانها ارزش والایی ندارد. قرآن کریم این حقیقت را در آیاتی روشن گره زده است به جایی که نجات یک انسان را نجات تمام بشریت معرفی میکند. از همین دریچه است که کمک به همنوع و دستگیری از گرفتاران نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه یک تکلیف دینی و انسانی تلقی میشود.
در میان آسیبپذیرترین اقشار جامعه، زندانیانی هستند که نه به دلیل جرم عمدی و نه به قصد ارتکاب جنایت، پشت میلههای زندان اسیر شدهاند، بلکه صرفاً یک حادثه، یک تصادف یا یک بدهی مالی غیرعمد، زندگی آنها و خانوادههایشان را دگرگون کرده است.
فلسفه تأسیس ستاد دیه در سال ۱۳۶۹ توسط شهید لاجوردی، دقیقاً از همین نگاه نشأت میگیرد؛ نگاهی که نمیتوانست بیتفاوت از کنار افرادی بگذرد که همواره در لیست زندانیان باقی میمانند، نه به خاطر جرمی که مرتکب شدهاند، بلکه به دلیل بدهی مالی ناشی از دیه یا خسارتی که توان پرداخت آن را ندارند. ستاد دیه پلی است میان این زندانیانِ ناخواسته و جامعهای که میتواند با کمکهای خود، طعم آزادی را دوباره به کام آنها بازگرداند.
آزادی این دسته از زندانیان، فراتر از یک اقدام بشردوستانه است. هر زندانی غیرعمد، پیش از ورود به زندان، یک پدر، یک همسر یا یک فرزند بوده است. حبس او به معنای از هم پاشیدگی کانون یک خانواده، محرومیت فرزندان از سرپرست، و گاه سقوط اقتصادی یک خانوار است. از سوی دیگر، حضور یک شهروند عادی و بدون سابقه کیفری در کنار مجرمین حرفهای، خود میتواند زمینهساز آسیبهای اجتماعی جبرانناپذیری باشد. بنابراین، هر قدمی که در جهت آزادی این افراد برداشته شود، در واقع سرمایهای است برای حفظ سلامت جامعه و کاهش آسیبهای فردی، خانوادگی و اجتماعی.
ستاد دیه استان لرستان، از سال ۱۳۷۸ تاکنون، با تکیه بر همین باورها و با استفاده از کمکهای مردمی و خیرین، توانسته است گامهای مؤثری در این مسیر بردارد.
تشکیل ستاد دیه به ابتکار شهید لاجوردی
توکل شاکرمی مدیر نمایندگی ستاد دیه استان لرستان در گفتوگو با میزان، با اشاره به سابقه تأسیس ستاد دیه، اظهار کرد: این ستاد در سال ۱۳۶۹ توسط شهید لاجوردی تأسیس شد. ایشان مشاهده کردند که تعدادی زندانی همواره در لیست زندانیان باقی میمانند و آزاد نمیشوند؛ این افراد به دلیل بدهکاری مالی در زمینه دیه تصادفات یا جرایم غیرعمد (غیر از کلاهبرداری) در زندان به سر میبردند و تا زمان تادیه بدهی، امکان آزادی نداشتند.
وی افزود: شهید لاجوردی در همان سال در بازار تهران و در ماه مبارک رمضان، جشن گلریزانی برگزار کرد و با جمعآوری کمک از خیرین، تعدادی از این زندانیان را آزاد نمود. این اقدام جرقهای برای شکلگیری ستاد دیه شد.
شاکرمی با بیان اینکه ستاد دیه در سال ۱۳۷۶ ساختار رسمی پیدا کرد، تصریح کرد: نمایندگی ستاد دیه در استان لرستان سال ۱۳۷۸ شکل گرفته است.
چه کسانی مشمول کمک ستاد دیه میشوند؟
مدیر نمایندگی ستاد دیه لرستان گفت: زندانیانی که به دلیل بدهی دیه ناشی از تصادفات، حوادث کارگاهی، ورزشی و حوادث شبهعمد، همچنین بدهکاران مالی در جرایم غیرعمد (به استثنای کلاهبرداری) و نیز بدهکاران مهریه و نفقه، مشمول کمکهای این ستاد قرار میگیرند.
وی با اشاره به آسیبهای حبس برای این دسته از زندانیان تأکید کرد: این افراد میبایست هیچ سابقه کیفری نداشته باشند و صرفاً بر اثر یک اتفاق و عجز از پرداخت بدهی وارد زندان شوند. حضور آنها در کنار مجرمین حرفهای میتواند مسیر زندگیشان را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین حبس سرپرست خانواده، آسیبهای جدی به همسر و فرزندان وارد میکند و هزینههای زیادی نیز بر دوش خانوادهها و دولت تحمیل میشود.
پیشگیری و درمان؛ دو حوزه فعالیت ستاد دیه
شاکرمی با تشریح عملکرد ستاد دیه گفت: این ستاد در دو حوزه پیشگیری و درمان فعالیت میکند.
وی در توضیح حوزه پیشگیری افزود: اصلاح قوانین، اطلاعرسانی از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی، تبیین آثار و زیانهای حبس برای افراد درگیر با جرایم غیرعمد، از جمله اقدامات پیشگیرانه است. هر کسی ممکن است با بیتوجهی به بیمه، دچار حادثهای غیرقابل جبران شود.
مدیر نمایندگی ستاد دیه لرستان در خصوص حوزه درمان بیان کرد: ستاد دیه با جمعآوری کمکهای خیرین، ترویج فرهنگ صلح و سازش و جلب رضایت شکات و سایر اقدامات مددکاری به حل و فصل پروندهها و آزادی زندانیان جرایم غیرعمد کمک میکند.
فرآیند شناسایی و آزادی زندانیان در ستاد دیه
شاکرمی در پاسخ به این پرسش که زندانیان مشمول چگونه شناسایی میشوند، گفت: از بدو ورود افراد به زندان، آنها به گروههای جرایم عمد و غیرعمد تقسیم میشوند. برای زندانیان جرایم غیرعمد پرونده مددکاری تشکیل و از طریق زندان به ستاد دیه معرفی میشوند. ستاد دیه سوابق و وضعیت مالی آنها را به صورت میدانی بررسی میکند.
وی افزود: پس از بررسیهای لازم، از شکات پرونده دعوت میکنیم و با تکیه بر فرهنگ صلح و سازش، رضایت آنها را جلب مینماییم. در غیر این صورت، بخشی از بدهی از طریق پیگیری اعسار از مراجع قضایی، کمکهای خیرین، تسهیلات بانکی، پیگیری از بیمهها و صندوق تأمین خسارات بدنی، همچنین نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و بهزیستی تأمین میشود.
آیا افراد میتوانند بیش از یک بار از کمک ستاد دیه استفاده کنند؟
مدیر نمایندگی ستاد دیه لرستان در پاسخ به این سؤال گفت: سیاست ستاد بر این است که از افرادی که تاکنون سابقه استفاده از خدمات ما را نداشتهاند، حمایت کند. اما در صورت تشخیص هیئت امنای ستاد و در شرایط خاص که اتفاق قبلی و جدید ارتباطی با هم نداشته باشد، ممکن است شخصی بیش از یک بار مشمول کمک شود. با این حال، تلاش ما بر این است که هر فرد فقط یک بار کمک دریافت کند.
وی تصریح کرد: مددکاران ما در همه زندانها حضور دارند و افراد واجد شرایط را شناسایی و معرفی میکنند. سپس خانوادههای این محکومان برای پیگیری موضوع دعوت میشوند و روند آزادسازی آغاز میشود
.
آزادی ۳۰۰ مددجوی لرستانی در سال ۱۴۰۴
شاکرمی با اشاره به افزایش ورود زندانیان جرایم غیرعمد و افزایش مبالغ بدهی در سنوات گذشته گفت: خوشبختانه علیرغم مشکلات اقتصادی، کمکهای خیرین به ستاد دیه رشد خوبی داشته که منجر به افزایش آمار آزادی زندانیان شده است.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۰۰ نفر از زندانیان جرایم غیرعمد شامل ۲۶۷ نفر مرد و ۲۴ زن با بدهی حدود ۹۶۰ میلیارد تومان از زندانهای استان آزاد شدند.
مدیر نمایندگی ستاد دیه لرستان در پایان از همه خیرین استان و سراسر کشور که ستاد دیه را در انجام مأموریتهای خود یاری میکنند، تقدیر و تشکر کرد و گفت: کمکها در طول سال ادامه دارد و خیرین در مناسبتهای مختلف ما را یاری کردهاند. ستاد دیه آمادگی دارد کمکهای نقدی را با هر میزان که باشد جمعآوری و در راستای آزادی زندانیان جرایم غیرعمد هزینه کند.
بر پایه این گزارش؛ شماره حساب ۰۲۰۱۱۰۸۵۸۴۰۰۶ به نام ستاد دیه استان لرستان نزد بانک ملی ایران آماده دریافت کمکهای نیکوکاران در جهت آزادی زندانیان جرایم غیرعمد استان است.
انتهای پیام/