صبح روز شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، مقابل ساختمان شورای عالی انقلاب فرهنگی، گروههای کوچک دانشآموزان و خانوادههایشان آرامآرام جمع میشوند. برخی لباس فرم مدرسه بر تن دارند، بعضی دیگر از شهرهای اطراف تهران خود را به اینجا رساندهاند. در دست برخی پلاکاردهایی دیده میشود که روی آن نوشته شده: «محصل داد بزن، حقتو فریاد بزن» و «وعده زیاد شنیدیم، نتیجهای ندیدیم». برخی دیگر نیز پرچم سهرنگ ایران را در دست گرفتهاند.
دلیل حضور آنها مصوبهای است که براساس آن، نمرات امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵ با تأثیر قطعی محاسبه میشود؛ مصوبهای که موافقان آن را گامی در جهت کاهش نقش کنکور و مخالفانش آن را عاملی برای تشدید نابرابری آموزشی میدانند.
در میان جمعیت، دانشآموزی که خود را داوطلب پایه دوازدهم معرفی میکند، میگوید: «اگر یک سال را خراب کرده باشی، دیگر راه برگشتی نداری. در کنکور حداقل میتوانی یک بار دیگر تلاش کنی، اما وقتی معدل تأثیر قطعی دارد، اشتباه یا مشکل یک مقطع از زندگی ممکن است تا سالها همراهت بماند.»
بحث تأثیر سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها موضوع تازهای نیست. سالهاست که سیاستگذاران آموزشی تلاش میکنند سهم آزمون چهار ساعته کنکور را کاهش دهند و عملکرد چندساله دانشآموزان را نیز در سنجش دانشگاهی دخیل کنند. استدلال موافقان این است که سرنوشت تحصیلی افراد نباید به نتیجه یک آزمون محدود شود. آنها همچنین معتقدند افزایش سهم سوابق تحصیلی میتواند وابستگی دانشآموزان به مؤسسات کنکوری را کاهش دهد.
اما مخالفان میگویند پیشفرض این سیاست، برخورداری همه دانشآموزان از امکانات آموزشی یکسان است؛ پیشفرضی که به باور آنها با واقعیت فاصله دارد. تعطیلیهای مکرر مدارس در سال گذشته، آموزش مجازی محدود و تفاوت امکانات آموزشی میان مناطق مختلف کشور از جمله دلایلی است که معترضان مطرح میکنند.
در میان شعارهای تجمعکنندگان، یک مطالبه بیش از همه تکرار میشود: «تأثیر مثبت به جای تأثیر قطعی» آنها میگویند اگر نمرات خوب بتواند به رتبه داوطلب کمک کند و نمرات ضعیف باعث کاهش شانس او نشود، بخش مهمی از نگرانیها برطرف خواهد شد.
کمی آنسوتر، گروهی از والدین ایستادهاند. یکی از مادران میگوید سالها شنیدهاند که قرار است با اصلاح نظام سنجش، فشار کنکور کاهش پیدا کند، اما اکنون فرزندانشان علاوه بر کنکور باید بار امتحانات نهایی دو پایه تحصیلی را نیز به دوش بکشند.
وی میگوید: «نهتنها کنکور حذف نشد، بلکه دانشآموز باید امتحانات یازدهم و دوازدهم را پشت سر بگذارد و بعد با فاصله کوتاهی در کنکور شرکت کند. سؤال ما این است که آیا واقعاً چنین فشاری برای یک نوجوان قابل تحمل است؟»
مادر دیگری از فرزندش میگوید که سال گذشته رتبه ۷ هزار و ۴۰۰ رشته تجربی را کسب کرده و برای رسیدن به رشته پزشکی یک سال دیگر پشت کنکور مانده است. به گفته وی، این دانشآموز حالا علاوه بر آمادگی برای کنکور، باید امتحانات پایه یازدهم را نیز برای ترمیم سوابق تحصیلی پشت سر بگذارد.
در میان جمعیت، پدری نیز از ماههای گذشته سخن میگوید؛ از روزهایی که به گفته وی بسیاری از دانشآموزان به دلیل شرایط خاص کشور، نگرانیهای ناشی از جنگ و بیثباتیهای آموزشی نتوانستند مطابق برنامه درس بخوانند. وی معتقد است این شرایط در تصمیمگیریهای آموزشی نادیده گرفته شده است.
اما نگرانی معترضان فقط به حجم امتحانات محدود نمیشود. یکی از داوطلبان پشت کنکور که از ملارد به تهران آمده معتقد است که تأثیر قطعی معدل زمانی میتواند عادلانه باشد که کیفیت آموزش در همه مدارس یکسان باشد.
وی میگوید: «بسیاری از مدارس مناطق محروم یا کمبرخوردار نه امکانات مدارس برخوردار را دارند و نه دبیران با تجربه مشابه. وقتی شرایط آموزشی برابر نیست، چطور میتوان نتیجه امتحانات را با تأثیر قطعی در سرنوشت همه دانشآموزان دخیل کرد؟»
این داوطلب همچنین به برنامه فشرده امتحانات اشاره میکند؛ برنامهای که به گفته او شامل ۱۶ آزمون در کمتر از ۲۰ روز است و حتی روزهای پنجشنبه را نیز در بر میگیرد. وی میپرسد: «یک دانشآموز چگونه میتواند تقریباً هر روز در امتحان شرکت کند و همچنان بهترین عملکرد خود را داشته باشد؟»
در گوشه دیگری از تجمع، یکی از دانشآموزان مدارس سمپاد از زاویهای متفاوت به موضوع نگاه میکند. نگرانی او نه اصل سوابق تحصیلی، بلکه نحوه برگزاری و تصحیح امتحانات است.
وی میگوید: «اگر قرار است معدل تا این اندازه در آینده دانشآموزان اثر داشته باشد، باید اطمینان کامل وجود داشته باشد که هیچ تخلفی در برگزاری یا تصحیح آزمونها رخ نمیدهد.»
به اعتقاد این دانش آموز، حتی تفاوت برداشت مصححان از پاسخهای تشریحی میتواند بر نمره نهایی دانشآموزان اثر بگذارد. موضوعی که به باور برخی معترضان، امتحانات نهایی را در مقایسه با آزمونهای تستی کنکور آسیبپذیرتر میکند.
در مقابل، مسئولان وزارت آموزش و پرورش بارها از سیاست افزایش سهم سوابق تحصیلی دفاع کردهاند. آنها معتقدند مدرسه باید به جایگاه اصلی خود در نظام آموزشی بازگردد و موفقیت دانشآموزان صرفاً به نتیجه یک آزمون چند ساعته وابسته نباشد.
با این حال، آنچه صبح امروز مقابل شورای عالی انقلاب فرهنگی دیده شد نشان داد بخشی از دانشآموزان و خانوادههایشان هنوز نسبت به نحوه اجرای این سیاست قانع نشدهاند.
تجمع رو به پایان است. جمعیت آرامآرام پراکنده میشود، اما مطالبه اصلی همچنان پابرجاست: حذف تأثیر قطعی پایه یازدهم یا تبدیل آن به تأثیر مثبت. اینکه این درخواست تا چه اندازه بتواند نظر سیاستگذاران آموزشی را تغییر دهد، پرسشی است که پاسخ آن در ماههای آینده مشخص خواهد شد.
انتهای پیام/