شبکه المیادین لحظاتی پیش مصاحبه اختصاصی خود با سید عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران را پخش کرد.
مهمترین محورهای این مصاحبه:
لبنان را کشوری برادر و دوست میدانیم.
ایران هرگز به دنبال مداخله در سیاست داخلی لبنان نبوده است.
ما دیدگاهها و ملاحظاتی داشتیم که آنها را بیان کردیم و حزبالله بخش مهمی از ساختار سیاسی لبنان است.
از نخستوزیر پاکستان خواستم که نام «لبنان» به طور ویژه در بند مربوط به توقف جنگ در تمامی جبههها گنجانده شود.
متن کامل این مصاحبه به شرح زیر است :
غسان بن جدو: این دیپلماسی ایران در سطح بینالمللی و از زمان تأسیس جمهوری اسلامی و حتی پیش از آن، به دلیل مهارتش در بافتن فرش شناخته شده است؛ به این معنا که در تنظیم جزئیات، چیدمان نخها، تنظیم چشماندازها و تعیین روشها مهارت دارد؛ یعنی در نحوه شروع، زمانبندی پایان و شیوههای ساماندهی. اما در این مرحله از جنگ، یعنی جنگ رمضان و رویارویی بزرگ، دیپلماسی به شکلی دیگر درآمده است.
میتوان با تواضع علمی و تجربی گفت که این دیپلماسی، دیپلماسیای تاریخی و شاید بیسابقه است.
این دیپلماسی از راهبرد رویارویی بزرگ جدا نیست؛ یعنی از رهبری عالی، امنیت ملی، نهادهای نظامی، نیروهای رزمی و بسیجهای مردمی جدا نیست. بلکه دیپلماسی یا سیاست خارجی ایران در این مرحله، لوکوموتیو سیاست رسانهای و دیپلماسی بینالمللی جمهوری اسلامی ایران است؛ لوکوموتیو در نبرد مسلحانه و مذاکرات سیاسی به طور همزمان. ما امروز با وزیر خارجهای عادی در یک دولت معمولی روبهرو نیستیم؛ بلکه با فرمانده این قطار رویارویی سیاسی، دیپلماتیک و رسانهای و عضو مرکزی در رهبری نبرد مذاکراتی روبهرو هستیم؛ مذاکراتی که از نظر پیچیدگی و شدت کمتر از جنگ نیست. این موضوع به طور کلی است، حال چه برسد به اینکه درباره دکتر عباس عراقچی صحبت میکنیم؛ شخصیتی آمیخته با دانش آکادمیک، تجربه، و اندیشه سیاسی خلاق و نوآور در دیپلماسی.
دکتر عراقچی حاصل دههها تجربه، عصاره دورههای متوالی، نزدیک به نیم قرن در ساختن تصویر کامل ایران با نخهایی از انعطاف، استحکام و قاطعیت، نه خشونت، برای بافتن فرش زیبای ایرانی است که امروز همه جهان آن را در این رویارویی بزرگ علیه جهان وحشی و نمادهای شناختهشدهاش و در رأس آن نتانیاهو و صهیونیسم جهانی و نمونه کوچک و مأیوسکننده آن یعنی دولت اسرائیل میبینند.
خوش آمدید جناب وزیر دکتر عراقچی به این گفتوگوی ویژه. از پذیرش دعوت و این تمایل شما در این زمان حساس و بسیار مهم تشکر میکنیم. طبیعتاً باید این گفتوگوی ویژه را در چارچوب کلی ایران آغاز کنیم، اما اجازه بدهید ابتدا وارد پروندهای شویم که آن را بسیار داغ میدانیم؛ پرونده لبنان.
دو روز پیش شاهد یک تجاوز بزرگ، خشن و گسترده اسرائیلی بودیم؛ نه فقط علیه جنوب لبنان بلکه علیه پایتخت آن، بیروت و ضاحیه جنوبی. همه جهان درباره آن صحبت کرد و ایران نیز موضع گرفت. جناب وزیر، در آغاز بفرمایید درباره این پرونده داغ و ملتهب چه نظری دارید؟ درباره این تجاوزی که انتظارش علیه لبنان میرفت.
عراقچی: بسمالله الرحمن الرحیم، اولاً خیلی خوشحال هستم که از بنده دعوت کردید برای این برنامه و باعث افتخار من است که در شبکه المیادین صحبت کنم. از عباراتی که درباره بنده به کار بردید تشکر میکنم. این لطف شماست.
در خصوص لبنان، ما طبیعتاً لبنان را کشور دوست و برادر خود میدانیم. ما هیچگاه تلاش نکردهایم در امور داخلی لبنان دخالت کنیم. دیدگاهها و نظراتی داشتهایم و بیان کردهایم.
حزبالله به عنوان یک بخش بسیار مهم در ساختار سیاسی و اجتماعی لبنان مطرح است. ما طبیعتاً همیشه از حزبالله و آرمانهای آن حمایت کردهایم، اما هیچگاه به دنبال دخالت نبودهایم. اما در جنگ اخیر بین ایران و آمریکا، لبنان یک بخش جداییناپذیر است.این جنگ البته بین ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی است و طبیعتاً لبنان جزئی جداییناپذیر از این جنگ است، همانطور که در طول جنگ درگیر بوده است. لذا ما سرنوشت جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل را جدا از سرنوشت جنگ در لبنان نمیدانیم و اینها به هم پیوسته هستند. از روز اولی که بحث مذاکرات مطرح شد، بحث آتشبس و پایان جنگ مطرح شد، موضع ما روشن بوده است. اینکه پایان جنگ و آتشبس باید هم در ایران و هم در همه جبههها از جمله لبنان برقرار شود و ما بر این موضوع پافشاری کردیم.
زمانی که آتشبس برقرار شد، من در گفتوگویی که با جناب آقای شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان داشتم، صریحاً درخواست کردم که وقتی گفته میشود آتشبس در همه جبههها، باید عبارت «بهویژه لبنان» اضافه شود که نهایتاً این کار انجام شد. اکنون نیز در مذاکراتی که برای رسیدن به یک تفاهم با آمریکا در جریان است، اولین بند مربوط به پایان جنگ است و در همان جمله اول گفته شده که جنگ در همه جبههها از جمله لبنان باید پایان یابد. لبنان در این جنگی که توسط آمریکا و اسرائیل به ما تحمیل شد هزینه داده است و ما هرگز مردم لبنان را فراموش نمیکنیم؛ دوستان ما در لبنان که در این جنگ هدف قرار گرفتند. و حتماً از نظر ما یک سرنوشت واحد برای پایان این جنگ در ایران، منطقه و لبنان وجود خواهد داشت. یعنی یا جنگ در هر دو جا تمام میشود یا در هر دو جا ادامه پیدا میکند.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، در دو روز اخیر خبرهای زیادی منتشر شده است. برخی میگویند کسی که تجاوز اسرائیل به لبنان را متوقف کرد ترامپ بود. نظر شما چیست؟
عراقچی: آنچه در این دو روز گذشته این وضعیت جنگ را متوقف کرد قدرت مقاومت بود؛ قدرت نیروهای مسلح در ایران و مقاومت لبنان. وقتی دستور حمله به ضاحیه بیروت صادر شد، ما موضع بسیار قاطعی گرفتیم. نیروهای مسلح ما آماده واکنش شدند. الان چندین روز است که اسرائیل آتشبس بین ایران و آمریکا و همچنین در لبنان را نقض میکند، اما حمله به بیروت یک نقض بسیار بزرگ بود. ما به طرف آمریکایی اعلام کردیم که اگر به بیروت حمله شود اصلاً تحمل نخواهیم کرد و از نظر ما آتشبس کاملاً شکسته میشود و نیروهای مسلح ما پاسخ خواهند داد. غیر از اینکه این پیام را به آمریکاییها منتقل کردم، با دوستان منطقه هم تماس گرفتم. آن شب فهرست تماسهای تلفنی من روشن است؛ با کشورهای مختلف تماس گرفتم و گفتم در اثر اقدام اسرائیل جنگ دوباره آغاز خواهد شد. کشورهای منطقه هم تماس گرفتند و به آمریکا فشار آوردند و نهایتاً اقدام اسرائیل برای حمله به بیروت متوقف شد. گزارشهای آن هم در رسانهها منتشر شده است. بنابراین آنچه تعیینکننده است قدرت نیروهای مسلح و مقاومت است. ما آن شب موضع بسیار قاطعی داشتیم، نیروهای مسلح بیانیه دادند، قرارگاه خاتم بیانیه داد و دیپلماسی ما هم در همان جهت عمل کرد و نتیجه این شد که رژیم صهیونیستی از حمله منصرف شد.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، آیا در صورت حمله مجدد اسرائیل به ضاحیه بیروت آماده واکنش هستید؟
عراقچی: در هر لحظه آماده هستند. حتما اینطور است. این اولین بار هم نیست. ما چند هفته پیش هم در همین شرایط قرار گرفتیم و نیروهای مسلح ما تهدید کردند که واکنش نشان خواهند داد. همین واکنشها باعث شد به آتشبس برسیم و از حمله به بیروت جلوگیری شود. ما در این موضع کاملاً قاطع هستیم و نیروهای مسلح ما هر لحظه آمادهاند که اگر نقض آتشبس صورت بگیرد به وظیفه خود عمل کنند.
غسان بن جدو: آیا تبادل پیامها و ادامه مذاکرات همچنان برقرار است یا به دلیل وضعیت لبنان متوقف شده است؟
عراقچی: مذاکره میتواند تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار بگیرد. در حال حاضر روند رسمی مذاکرات بین ایران و آمریکا وجود ندارد، اما پیامها همچنان رد و بدل میشود؛ همانطور که ما دو شب قبل پیامهایی را به طرف آمریکایی در خصوص ضرورت جلوگیری از حمله به بیروت ارسال کردیم. ارتباطات ما قطع نشده است، اما در چند روز اخیر پیشرفت خاصی در موضوع مذاکرات نداشتهایم. البته هر دو طرف در حال بررسی چارچوبهای موجود هستند و اگر شرایط مناسب باشد، مذاکرات دوباره بر اساس منافع ملی ایران و حقوق مردم ایران و همچنین برای پایان جنگ در ایران و لبنان ادامه خواهد یافت.
غسان بن جدو: جناب وزیر، ما با وزیر خارجه صحبت میکنید نه با یک تحلیلگر سیاسی؛ بنابراین ما به دنبال موضع رسمی هستیم نه تحلیل. با این حال، با توجه به تجربه شما، چه چیزی باعث میشود ترامپ شخصاً با نتانیاهو با شدت برخورد کند و درباره لبنان و توقف حمله به ضاحیه موضع سخت بگیرد؟
عراقچی: اینکه میگویم تحلیل نیست، یک واقعیت است. آمریکاییها در جنگ اخیر و در این جنگ چهلروزه، قدرت واقعی ایران را بهطور ملموس درک کردند. پیش از این جنگ، یک تصور از ضعف ایران در غرب شکل گرفته بود و بر اساس همان تصور، جنگ را آغاز کردند. در این جنگ، تمام توان خود را به کار گرفتند؛ همه نیروهای مورد نیاز را آوردند و همه برنامهریزیها را انجام دادند تا ایران را ظرف چند روز وادار به تسلیم کنند، اما این اتفاق نیفتاد. خواست اولیه آنها همانطور که رئیسجمهور آمریکا در روز اول گفت، «تسلیم بدون قید و شرط» بود، اما این هرگز اتفاق نیفتاد. نه تغییر نظام رخ داد، نه جنگ داخلی، نه فروپاشی. حتی تصور میکردند مردم به خیابانها میآیند، اما مردم آمدند و در حمایت از نظام و در مخالفت با تجاوز خارجی حضور پیدا کردند. تمام محاسبات آنها غلط از آب درآمد. خواستند توان موشکی ایران را از بین ببرند، اما موفق نشدند. در نهایت مجبور شدند درخواست مذاکره بدهند.قدرت واقعی ایران در این جنگ برای همه روشن شد؛ هم برای آمریکا، هم برای رژیم صهیونیستی و هم دیگران.
اگر عقلانیت حاکم باشد، جنگ دوباره آغاز نخواهد شد. ما آمادگی ادامه جنگ را داریم؛ هم از نظر توان نظامی، هم انسجام ملی و هم اراده مقابله با تجاوز. وضعیت نظامی ما حتی بهتر از قبل از جنگ است، چون توانستهایم در زمان جنگ نیز تولیدات نظامی را ادامه دهیم و آنها نتوانستند آن را متوقف کنند. بنابراین ما توان ادامه جنگ را تا هر زمان که لازم باشد داریم، اما این به معنای خواستن جنگ نیست. ما هیچگاه دنبال جنگ نبودهایم و این جنگ را هم ما آغاز نکردیم. حتی در شرایط مذاکره به ما حمله شد. ما خواهان جنگ در منطقه نیستیم؛ ما خواهان صلح هستیم، اما صلحی عزتمندانه. با هرگونه تجاوز قاطعانه و با قدرت مقابله خواهیم کرد.این موضوع را هم در جنگ دوازدهروزه تجربه کردند و هم در این جنگ اخیر. بعد از جنگ دوازدهروزه تصور کردند با تحریمهای بیشتر و جنگ طولانیتر میتوانند ایران را شکست دهند، اما در این جنگ برایشان روشن شد که این امکانپذیر نیست.بنابراین اگر عقلانیت وجود داشته باشد، جنگ دوباره آغاز نخواهد شد.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، آیا شما پرونده لبنان را به پرونده ایران گره زدهاید؟ برخی میگویند شما از ابتدا شرط کردهاید که آتشبس در لبنان باید برقرار شود تا مذاکرات ادامه پیدا کند. همچنین گفته میشود ترامپ به دنبال خلع سلاح حزبالله و پایان دادن به مقاومت است و میخواهد لبنان و اسرائیل را به سمت توافقی مشابه توافقهای ابراهیم ببرد. ایران چه میخواهد؟
عراقچی: ما این ربط را ایجاد نکردهایم. اسرائیل این ربط را ایجاد کرده است، چون همزمان با جنگ با ما، جنگ با حزبالله را هم گسترش داد و حملات به لبنان را تشدید کرد. بنابراین این ارتباط را ما ایجاد نکردهایم، بلکه رژیم صهیونیستی ایجاد کرده است، اما پایان آن به دست آنها نخواهد بود. این جنگ زمانی پایان پیدا میکند که در لبنان هم پایان یابد. این موضع روشن ماست. در مورد آتشبس هم همین موضع را داریم و در مورد پایان جنگ نیز همین است. در عین حال، جهان باید بپذیرد که حزبالله بخشی از واقعیت لبنان است؛ بخشی از واقعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این کشور است. هیچکس نمیتواند آن را نادیده بگیرد یا حذف کند.
تلاشهایی هم برای این کار انجام دادند و حتی رهبر بزرگ حزبالله، شهید سید حسن نصرالله را ترور کردند، اما آرمانها و عملکرد حزبالله تغییر نکرد، بلکه قویتر وارد میدان شد. بنابراین مسائل داخلی لبنان باید با مشارکت همه طرفها و در یک گفتوگوی داخلی حلوفصل شود. در امور داخلی لبنان ما دخالتی نداریم. اما وقتی موضوع جنگ مطرح است، چون این جنگ توسط اسرائیل به لبنان تحمیل شده، طبیعی است که ما پایان جنگ را فقط زمانی میپذیریم که در همه جبههها، از جمله لبنان، پایان یابد.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، اگر اینطور که شما میگویید جمهوری اسلامی ایران تا آخرین لحظه برای توقف آتشبس در لبنان و جلوگیری از تجاوز اسرائیل علیه حزبالله فشار خواهد آورد، در این صورت مردم لبنان و بهویژه مردم جنوب لبنان چه انتظاری میتوانند داشته باشند؟
عراقچی: یک نکته را روشن کنم: پایان جنگ در لبنان به معنای پایان اشغال هم هست. یعنی حتماً پایان جنگ باید همراه باشد با عقبنشینی نیروهای رژیم صهیونیستی از مناطقی که اشغال کردهاند و برقراری صلح کامل و حفظ تمامیت ارضی لبنان. پس از آن است که موضوع بازسازی مطرح خواهد شد. کشورهای زیادی هماکنون آمادگی دارند در صورت برقراری صلح وارد روند بازسازی خرابیهای لبنان شوند. متأسفانه خرابیهایی که رژیم صهیونیستی در لبنان ایجاد کرده بسیار گسترده است و این جای تأسف دارد که بسیاری از مجامع بینالمللی و سازمانهای بینالمللی از محکوم کردن این اقدامات خودداری کردهاند و همچنان خودداری میکنند. با این حال ما امیدواریم پس از پایان جنگ، بحث بازسازی آغاز شود. طبیعی است که مردم ایران و دولت ایران دوستان خود را در لبنان هرگز فراموش نخواهند کرد.ما در هر کشوری که دچار آسیب ناشی از جنگ یا حتی بلایای طبیعی شده، به اندازه توان خود به برادران و خواهران مسلمان کمک کردهایم. در لبنان نیز هر مقدار که در توان ما باشد، حتماً برای کمک به مردم لبنان اقدام خواهیم کرد.
غسان بن جدو: شما پیشتر گفتید که اسرائیل و نتانیاهو به حزبالله حمله کردند و دبیرکل پیشین آن، سید حسن نصرالله را ترور کردند و تصور داشتند که حزبالله از بین میرود. آیا شما به عنوان متحد و دوست حزبالله از بازگشت قدرت این جریان شگفتزده شدید؟ آیا از رهبری شیخ نعیم قاسم شگفتزده شدید؟
عراقچی: اگر از من سؤال میکنید، من غافلگیر نشدم. من به قدرت مقاومت باور داشتم و این را بارها گفته بودیم. خود من بعد از شهادت سردار سلیمانی هم گفتم که مقاومت به فرد وابسته نیست. مقاومت یک آرمان است، یک هدف مقدس است و شهادت افراد باعث افزایش انگیزه در آن میشود و افراد بیشتری به آن میپیوندند. در حقیقت مقاومت با خون شهدا همواره رشد کرده و قویتر شده است. من باور داشتم که خون سید حسن نصرالله باعث تقویت بیشتر حزبالله خواهد شد و این را در عمل نیز دیدیم. این موضوع برای غربیها ممکن است غافلگیری بوده باشد، همانطور که فکر میکردند در ایران اگر رهبر هدف قرار بگیرد، نظام فرو میپاشد، اما اینگونه نشد. بله، یک زخم بزرگ بود، اما نظام جمهوری اسلامی ایران وابسته به افراد نیست و قویتر از آن است که با شهادت افراد تضعیف شود.خون شخصیتهایی مانند رهبر معظم انقلاب اسلامی یا سید حسن نصرالله باعث تقویت، انگیزه بیشتر و استحکام بیشتر خواهد شد.البته ما این اقدامات رژیم صهیونیستی و آمریکا در به شهادت رساندن رهبران خودمان و رهبران مقاومت را فراموش نمیکنیم، نمیبخشیم و رها نخواهیم کرد.حتماً این موضوع را پیگیری خواهیم کرد و این یک جنایت جنگی است و باید پاسخ آن داده شود.
غسان بن جدو: آیا از جانشینی شیخ نعیم قاسم به عنوان رهبر حزبالله شگفتزده شدید؟
عراقچی: نه، شگفتزده نشدم. اما فکر میکنم شیخ نعیم قاسم بسیار بهتر و قویتر از آنچه تصور میشد ظاهر شد و با شجاعت این مسئولیت را بر عهده گرفت. من برای او احترام زیادی قائل هستم.
غسان بن جدو: در پایان این پرونده حساس لبنان، اجازه بدهید وارد یک موضوع جزئی اما دیپلماتیک شویم: موضوع سفیر شما در لبنان. چگونه میخواهید این مسئله را مدیریت کنید و روابط خود را با دولت لبنان همانند گذشته به شکل خوب و متین ادامه دهید؟
عراقچی: در مورد سفیر شیبانی، روابط ما با لبنان باید بر اساس احترام متقابل و همکاری ادامه پیدا کند. ما هیچگاه به دنبال دخالت در امور داخلی لبنان نبودهایم.سفارت ایران در لبنان در چارچوب روابط رسمی دو کشور عمل میکند و نقش خود را در حفظ روابط دیپلماتیک ایفا میکند.
هدف ما ادامه روابطی محترمانه و پایدار با دولت لبنان است، همانطور که در گذشته نیز بوده است.