بازار اجاره مسکن در سال‌های اخیر با افزایش مستمر قیمت‌ها و کاهش توان مالی خانوار‌ها مواجه بوده است. 

رشد اجاره‌بها در بسیاری از شهر‌های کشور به‌ویژه کلان‌شهر‌ها فشار زیادی بر مستأجران وارد کرده و نگرانی‌ها درباره تأمین مسکن را افزایش داده است. در چنین شرایطی، کارشناسان معتقدند بخشی از راهکار‌های کنترل بازار اجاره نه در ساخت‌وساز‌های جدید بلکه در بهره‌گیری از ظرفیت واحد‌های مسکونی خالی نهفته است.

بر اساس آمار‌های موجود، تعداد قابل‌توجهی واحد مسکونی خالی در شهر‌های بزرگ وجود دارد که ورود آن‌ها به بازار می‌تواند به افزایش عرضه و کاهش فشار قیمتی کمک کند. با راه‌اندازی سامانه املاک‌ و اسکان و فراهم‌شدن امکان شناسایی دقیق‌تر خانه‌های خالی، اجرای مؤثر قانون مالیات بر خانه‌های خالی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

در همین زمینه، فرشید ایلاتی، کارشناس سیاست‌گذاری مسکن، در گفت‌و‌گو با میزان مالیات بر خانه‌های خالی را یکی از مهم‌ترین راهکار‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت برای کنترل بازار اجاره دانست و اظهار کرد: ماده ۵۴ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم سال‌ها است وجود دارد، اما در گذشته به‌دلیل نبود سامانه املاک‌ و اسکان، شناسایی واحد‌های خالی از سکنه با دشواری‌های جدی همراه بود و امکان اجرای دقیق قانون فراهم نمی‌شد.

امکان شناسایی خانه‌های خالی با دقت بسیار بالا

وی افزود: اکنون با تکمیل زیرساخت‌های اطلاعاتی، امکان شناسایی خانه‌های خالی با دقت بسیار بالا فراهم شده است و دستگاه‌های مسئول می‌توانند مالکان این واحد‌ها را به عرضه ملک در بازار اجاره ترغیب کنند.

این کارشناس سیاست‌گذاری مسکن با انتقاد از رویکرد درآمدمحور در اجرای مالیات بر خانه‌های خالی بیان کرد: هدف اصلی نباید کسب درآمد از محل مالیات باشد، بلکه باید تمرکز بر عرضه این واحد‌ها به بازار مسکن باشد. اگر خانه‌ها همچنان خالی بمانند و صرفاً مالیات پرداخت شود، مشکل بازار اجاره حل نخواهد شد.

به گفته ایلاتی، در شهر تهران حدود ۴۰۰ هزار واحد مسکونی خالی وجود دارد. ساخت چنین حجمی از واحد مسکونی به چندین سال زمان نیاز دارد، در حالی که ورود حتی ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار واحد از این ظرفیت به بازار اجاره می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر کنترل قیمت‌ها داشته باشد.

وی ادامه داد: در گذشته توصیه به استفاده از ظرفیت خانه‌های خالی چندان عملیاتی نبود؛ زیرا امکان شناسایی دقیق وجود نداشت، اما اکنون با تکمیل سامانه املاک و اسکان این امکان فراهم شده و می‌توان با جدیت بیشتری این سیاست را دنبال کرد.

این کارشناس سیاست‌گذاری مسکن با اشاره به تأثیر افزایش عرضه بر بازار اجاره تصریح کرد: استفاده از ظرفیت واحد‌های خالی می‌تواند دست‌کم از شدت رشد اجاره‌بها بکاهد و شیب تند افزایش قیمت‌ها را کاهش دهد؛ موضوعی که برای مستأجران در تهران و سایر شهر‌های بزرگ کشور اهمیت فراوانی دارد.

ایلاتی به غفلت دستگاه‌های مسئول اشاره کرد و گفت: به نظر می‌رسد هنوز اهمیت موضوع به‌درستی درک نشده یا برخی تصور می‌کنند همچنان امکان شناسایی خانه‌های خالی وجود ندارد، در حالی که امروز با استفاده از داده‌های سامانه املاک و اسکان می‌توان این واحد‌ها را به‌راحتی شناسایی کرد.

وی درباره نحوه مداخله دولت در بازار اجاره نیز اظهار کرد: بازار مسکن با بسیاری از بازار‌های دیگر تفاوت دارد و نمی‌توان آن را به حال خود رها کرد. دولت باید با ابزار‌های تنظیم‌گری و سیاست‌گذاری، مدیریت بازار را در دست داشته باشد و شرایط را به‌گونه‌ای سامان دهد که عرضه و تقاضا در مسیر متعادل‌تری قرار گیرد.

این کارشناس مسکن تأکید کرد: تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد صرف توصیه و درخواست از مالکان برای رعایت سقف‌های تعیین‌شده، اثرگذاری لازم را نداشته و برای کنترل بازار اجاره، اجرای دقیق قوانین لازم است.

انتهای پیام/