عقیل جماعتی، نویسنده و کارگردان مستند، درباره تازهترین پروژه خود گفت: این روزها مشغول تصویربرداری مستندی درباره جنگ هستیم؛ پروژهای که در جزیره خارک میگذرد و محور اصلی آن آدمهایی هستند که در روزهای جنگ، جزیره را ترک نکردهاند و همچنان زیر بمباران به زندگی ادامه دادند.
کارگردان مستند «خشت و خون» درباره ایده اولیه این مستند توضیح داد: فیلم حول محور جزیره خارک و آدمهایی میچرخد که در آن شرایط سخت، در جزیره ماندند. آنچه برای ما اهمیت دارد، ثبت زندگی روزمره آدمهایی است که در دل بحران زندگی میکنند؛ مردمی که زیر سایه جنگ، همچنان جریان عادی زندگیشان را حفظ کردند.
این مستندساز با اشاره به چالشهای تولید در فضای جنگ گفت: کار برای مستندسازها در این شرایط بسیار سخت است. فقط بحث خطر جانی مطرح نیست؛ مسئله مهمتر، دشواری دریافت مجوز، محدودیتهای تصویربرداری و حساسیتهای امنیتی است؛ بهخصوص در جزیره خارک که تقریباً هیچ اجازهای برای ورود دوربین صادر نمیشد و شرایط بسیار ویژهای برای تصویربرداری وجود داشت.
جماعتی افزود: امروز، بهدلیل مسائل سایبری و نگرانیهای امنیتی، دوربین گاهی مثل یک سلاح دیده میشود. شاید در جنگهای گذشته چنین حساسیتی وجود نداشت، اما امروز شرایط کاملاً متفاوت است و همین مسئله باعث شده است که ثبت تصویر از جنگ دشوارتر شود.
این مستندساز درباره وضعیت آثار مستند جنگی در ماههای اخیر گفت: در این مدت مستندهای زیادی درباره جنگ ساخته شده است، اما اغلب آنها شبیه گزارشهای تصویری هستند و کمتر شاهد مستندهایی هستیم که درام، روایت و ساختار سینمایی قدرتمندی داشته باشند.
او ادامه داد: بیشتر آثاری که امروز میبینیم، حول تصاویر خیابانی و واکنش مردم شکل گرفتهاند و هنوز مستند جنگی شاخص و قدرتمندی که بتواند تأثیر عمیقی بگذارد، دیده نشده است. البته ممکن است بسیاری از تصاویر امروز، بعدها وارد آرشیو شوند و در آینده مستندسازان بتوانند با استفاده از آنها آثار مهمتری بسازند.
جماعتی درباره وظیفه مستندساز در روزهای جنگ گفت: شاید امروز مهمترین مسئولیت مستندساز، ثبت تصویر باشد. ما الان در دل یک موقعیت جنگی زندگی میکنیم و این تصاویر باید ثبت شوند، حتی اگر فعلاً تبدیل به فیلم نهایی نشوند. بسیاری از مستندهای مهم جنگی که امروز میبینیم، حاصل آرشیوهایی هستند که همان زمان جنگ ثبت شدهاند.
او افزود: احساس میکنم نسبت به بسیاری از جنگهای معاصر، تصاویر کمتری از این جنگ ثبت شده است. هنوز نمیدانیم این تصاویر بعدها منتشر میشوند یا اساساً آرشیو گستردهای از آنها وجود دارد، اما در هر صورت ثبت تصویر در چنین موقعیتی ضروری است.
این مستندساز درباره اهمیت عنصر هنری در مستند گفت: صرف ثبت یک اتفاق واقعی کافی نیست. مستند، علاوه بر واقعیت، به درام و روایت هم نیاز دارد. بسیاری از آثاری که امروز میبینیم فقط ثبت تصویر هستند و فاقد دراماند؛ به همین دلیل هم تأثیر عمیقی روی مخاطب نمیگذارند.
او ادامه داد: اتفاقاتی مثل آسیب دیدن بناهای تاریخی یا زندگی مردم در شرایط جنگی، ظرفیت ساخت مستندهای مهم و ماندگار را دارند، اما این مسئله نیازمند روایت و نگاه سینمایی است. امروز جامعه درگیر واقعیتهای اجتماعی و جنگ است و اگر مستندساز تصویری خلاف تجربه واقعی مردم ارائه دهد، مخاطب به آن اعتماد نمیکند.
جماعتی در پایان گفت: مهمترین ویژگی یک مستند خوب این است که بتواند حس همذاتپنداری ایجاد کند. وقتی مخاطب احساس کند آنچه روی پرده میبیند، نزدیک به تجربه واقعی زندگی خودش است، ارتباط عمیقتری با اثر برقرار میکند. به نظرم همین مسئله است که یک مستند را به اثری ماندگار و تأثیرگذار تبدیل میکند.
انتهای پیام/