کمیته بینالمللی المپیک در آستانه بازیهای لسآنجلس ۲۰۲۸، سیاست تازهای را برای تعیین صلاحیت ورزشکاران در رده زنان اعلام کرده است؛ تصمیمی که میتواند یکی از بحثبرانگیزترین تغییرات سالهای اخیر در ورزش المپیک باشد.
بر اساس این سیاست، حضور در رقابتهای زنان از المپیک ۲۰۲۸ به بعد تنها برای «زنان بیولوژیک» مجاز خواهد بود و معیار اصلی تشخیص نیز یک آزمایش ژنتیکی برای شناسایی ژن SRY است؛ ژنی که معمولاً روی کروموزوم Y قرار دارد و با رشد جنسی مردانه ارتباط دارد. این آزمایش میتواند از طریق نمونه بزاق، خون یا سواب دهانی انجام شود و طبق اعلام IOC، فقط یک بار در طول زندگی ورزشکار انجام خواهد شد.
این تصمیم به معنای آن است که زنان ترنس و بسیاری از ورزشکاران دارای تفاوت در رشد جنسی، یا DSD، دیگر امکان حضور در رده زنان در بازیهای المپیک را نخواهند داشت؛ هرچند میتوانند در ردههای مردان، مختلط یا آزاد رقابت کنند.
کریستی کاونتری، رئیس کمیته بینالمللی المپیک، این تغییر را با ضرورت حفظ عدالت و ایمنی در رقابتهای زنان توجیه کرده و گفته است که در سطح المپیک، حتی تفاوتهای بسیار کوچک نیز میتوانند نتیجه مسابقه را تغییر دهند.
این تصمیم در حالی مطرح میشود که المپیکهای گذشته نیز شاهد حاشیههایی در همین زمینه بودهاند. در توکیو ۲۰۲۰، لورل هابارد، وزنهبردار نیوزیلندی، به نخستین زن ترنس تبدیل شد که در بازیهای المپیک شرکت کرد؛ هرچند او موفق به کسب مدال نشد. در پاریس ۲۰۲۴ نیز نام ایمن خلیف، بوکسور الجزایری، پس از مسابقه با آنجلا کارینی ایتالیایی در مرکز بحثهای مربوط به صلاحیت جنسیتی قرار گرفت؛ با این حال IOC همان زمان تأکید کرد که پرونده خلیف مربوط به ورزشکاران ترنس نیست، بلکه نشاندهنده پیچیدگی تعیین مرزهای زیستی در ورزش حرفهای است.
موافقان تصمیم جدید میگویند رشد جنسی مردانه میتواند در رشتههایی که به قدرت، توان و استقامت وابستهاند، مزیت رقابتی ایجاد کند و بنابراین رده زنان نیازمند قواعد روشنتر است. در مقابل، منتقدان این سیاست، از جمله برخی فعالان حقوق افراد ترنس، آن را تصمیمی بیش از حد کلی، تبعیضآمیز و متأثر از فضای سیاسی جهانی میدانند. آنان استدلال میکنند که حضور زنان ترنس در سطح المپیک بسیار محدود بوده و شواهد علمی درباره میزان مزیت جسمانی پس از هورموندرمانی همچنان قطعی نیست.
با وجود تأکید IOC بر علمی بودن این سیاست، بحثها درباره پیامدهای انسانی، حقوقی و ورزشی آن همچنان ادامه دارد. قانون جدید عطف به ماسبق نخواهد شد و قرار نیست بر ورزشهای پایه یا تفریحی اعمال شود، اما از همین حالا روشن است که المپیک لسآنجلس ۲۰۲۸ تنها صحنه رقابت ورزشکاران نخواهد بود؛ بلکه به یکی از مهمترین میدانهای مناقشه درباره عدالت، زیستشناسی و شمولپذیری در ورزش جهان تبدیل خواهد شد.
انتهای پیام/