اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه همزمان با سفر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه به هند به منظور شرکت در نشست وزیران خارجه بریکس که در روزهای پنجشنبه و جمعه، ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت، به ریاست هند و با تمرکز بر ثبات منطقهای، همکاری چندجانبه و تابآوری اقتصادی برگزار میشود، با شبکه «ایندیا تودی» گفتوگو کرد.
مشروح این گفتوگو در زیر آمده است:
پرسش: اجازه بدهید با پیشنهادات جدید در حوزه مذاکرات شروع کنیم؛ مشکلات موجود در پیشنهاد آمریکا چه بود؟ پیشنهاد متقابل شما چه بود؟ چرا ترامپ گفته که این پیشنهاد کاملا غیرقابلقبول است؟
بقایی: به اعتقاد من این موضوع را باید در بستر کلیاش ببینیم؛ ما بیش از ۱۰ سال است که در روند دیپلماتیک با آمریکا درباره موضوع هستهای هستیم؛ مذاکرات از حدود سال ۲۰۱۲ و حتی قبلتر آغاز شد، اما ۲۰۱۲ آغاز روندی بود که در ۲۰۱۵ به شکلگیری برجام منجر شد؛ سپس در ۲۰۱۸ آمریکا تصمیم گرفت بهصورت یکجانبه از برجام خارج شود؛ ایران یک سال کامل صبر کرد، با این امید که طرفهای اروپایی، این خروج آمریکا را به نحوی جبران کنند، اما چنین نکردند؛ بنابراین از مه ۲۰۱۹ ایران تصمیم گرفت تعهداتش را کاهش دهد؛ هر ۲ ماه سطح تعهدات خود را پایین آوردیم و باز هم زمان و فرصت به طرفهای دیگر دادیم تا جبران کنند، اما آنها نکردند.
اگر به خاطر داشته باشید، طبق برجام ما با قویترین رژیم راستیآزمایی و بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کردیم؛ ایران اورانیوم با کمتر از ۴ درصد غنیسازی میکرد، اما بعد آمریکا خارج شد؛ در دوره اول ترامپ ما هر کاری کردیم تا از درگیری جلوگیری کنیم، اما آنها فرمانده بزرگ ما، حاج قاسم سلیمانی را ترور کردند؛ بعد در دولت بایدن، تلاش کردیم توافق دیگری شکل بگیرد و نگرانیهای آنها درباره برنامه هستهایمان برطرف شود؛ ما از روز اول معتقد بودیم این نگرانیها واقعی نیستند، اما باز هم گفتیم اگر این نگرانی شما است، لذا میتوانیم اقدامهای برای اعتمادسازی و شفافیت بیشتر انجام دهیم.
اگر تاریخ فعالیتهای هستهای ما را مرور کنید، میبینید که در دوران اجرای برجام، آژانس ۱۵ گزارش متوالی صادر کرد که عملکرد بینقص ایران را مورد تایید قرار میداد؛ بعد در دوره دوم ترامپ، با اینکه هیچ اعتمادی به آمریکا نداشتیم، باز هم از روی رویکرد مسئولانه و بعد از درخواست بسیاری از رهبران منطقه که گفتند یک بار دیگر امتحان کنید، پذیرفتیم از طریق عمان با آمریکا وارد تعامل دیپلماتیک شویم؛ کشوری دوست و میانجی حرفهای میان ایران و آمریکا.
اما به یاد دارید در ژوئن سال گذشته چه اتفاقی افتاد؛ درست در میانه مذاکرات، میز مذاکره را منفجر کردند؛ جنگ اتفاق افتاد و بعد دوباره در ۲۸ فوریه همان کار را تکرار کردند؛ این، داستان تعامل ایران و آمریکا بر سر موضوع هستهای است.
بعد از جنگ شکلگیری آتشبس، مجددا این روند دیپلماتیک را آغاز کردیم و متنهایی رد و بدل شد؛ ما گفتیم بیایید روی اولویت شماره یک تمرکز کنیم؛ چیزی که برای کل منطقه و اقتصاد جهانی مهم است؛ بیایید روی پایان جنگ تمرکز کنیم؛ بیایید روی بازگشایی تنگه هرمز تمرکز کنیم و آمریکا هم دزدی دریایی علیه آزادی ناوبری را متوقف کند.
اساسا این رویکرد، تلاش برای حل فوریترین مسئله بود؛ مسئلهای که بر کشتیرانی بینالمللی و اقتصاد جهانی اثر میگذارد، اما متأسفانه بهنظر میرسد آمریکا اهمیت این فرصت را درک نمیکند؛ ببینید، ما درباره مذاکره حرف میزنیم؛ مذاکره یعنی بده - بستان. مذاکره یعنی آماده باشید خواستهها و نگرانیهای طرف مقابل را بهرسمیت بشناسید؛ اما اگر فکر میکنید مذاکره یعنی یک طرف ۱۰۰ درصد رضایت خود را بهدست بیاورد، این دیگر مذاکره نیست؛ تحمیل اراده است و این اتفاق نخواهد افتاد، حداقل درباره ایران. ما قرار نیست در برابر خواستههای حداکثری آنها تسلیم شویم، چون معتقدیم این خواستهها اساسا ناعادلانه است؛ این بخشی از کارزار ناعادلانه آنها بود؛ جنگی ناعادلانه و تجاوزی غیرقانونی علیه ایران.
در این مرحله آنها اعلام کردهاند که نمیتوانند با پیشنهاد ایران همراه شوند، اما فکر میکنم از طریق میانجیهای پاکستانی ارزیابی دقیقتری از وضعیت دریافت خواهیم کرد.
پرسش: اختلاف دقیقا چه بود؟ دورهای زیادی مذاکره انجام شده، پس تفاوت اینبار چه بود؟ وقتی پیشنهاد آمریکا را دیدید و گفتید نه، ما میخواهیم این موارد اضافه شود، چه چیزی اضافه کردید که او میگوید کاملا غیرقابلقبول است؟
بقایی: همانطور که گفتم، اختلاف اصلی میان کشوری مثل ایران است که میگوید تا وقتی عضو NPT هستیم باید بتوانیم از حقوقی که این معاهده برای ما قائل شده استفاده کنیم؛ یعنی حق بهرهمندی از انرژی هستهای برای اهداف صلحآمیز؛ و طرف مقابلی که میگوید نه، ما درباره برنامه هستهای شما نگرانیم و اهمیتی هم به گزارشهای آژانس نمیدهد که بارها تایید کرده برنامه هستهای ایران کاملا صلحآمیز بوده است؛ در عین حال ما بازیگر دیگری هم در منطقه داریم که طی ۳ دهه گذشته مدام درباره سلاح هستهای غیرموجود ایران صحبت کرده است.
اگر کشورها بپذیرند که هر ملت، منافع حیاتی ملی خودش را دارد، فکر میکنم آنجا آغاز نوعی مصالحه خواهد بود؛ هر مذاکرهای نیازمند نقطه میانی و سازش است. اما متأسفانه دولتهای آمریکا فکر نمیکنند باید به راهحل میانی یا مصالحهای که منافع و نگرانیهای همه را در نظر بگیرد تن دهند.
پرسش: خط قرمزهای ایران چیست و نقطه میانی در این پیشنهاد کجاست؟ آیا ایران به این فکر میکند که بخشی از اورانیوم با غنای بالا را واگذار کند و بخشی را برای اهداف هستهای غیرنظامی خود نگه دارد؟
بقایی: ببینید، در این مرحله ما وارد جزئیات برنامه هستهای خود نشدهایم، چون منطق این است که ما در کمتر از یک سال، ۲ بار درباره برنامه هستهای صحبت کردیم و نتوانستیم به نتیجه برسیم؛ آن هم بهخاطر رویکرد غیرعقلایی آمریکا نسبت به برنامه هستهای ایران؛ بههرحال این ایران نبود که میز مذاکره را ترک کرد. آنها نهتنها میز مذاکره را ترک کردند، بلکه ۲ بار در کمتر از ۹ ماه میز مذاکره را نابود کردند.
پس وقتی نتوانستیم موضوع هستهای را حل کنیم و این را قبلا هم آزمودهایم، بیایید روی مسئله دیگری تمرکز کنیم که برای منطقه و جامعه بینالمللی اهمیت فوقالعاده دارد؛ آیا فکر نمیکنید این مسئولانهترین رویکردی است که ایران در قبال یک مسئله بینالمللی اتخاذ کرده است؟ بنابراین ما گفتیم بیایید روی پایان جنگ تمرکز کنیم و پایان جنگ یعنی رسیدگی به مسئله تنگه هرمز و همچنین متوقف کردن این بهاصطلاح محاصرهای که آمریکا علیه ایران اعمال کرده است؛ و باز هم باید بگویم که ما عملا در یک آتشبس اسمی قرار داریم، اما طبق حقوق بینالملل، خودِ محاصره یک اقدام جنگی محسوب میشود؛ بنابراین ایران در برابر ادامه بدعهدی آمریکا نسبت به تعهداتش درباره آتشبس، حداکثر خویشتنداری را به خرج داده است.
پرسش: جنگ را چگونه میبینید؟ و حالا مشخصا درباره تنگه هرمز صحبت میکنم؛ آیا فکر میکنید آمریکا با برداشتن محاصره موافقت کند و بعد ایران اجازه دهد انرژی دوباره به جهان منتقل شود؟ چون مثل بسیاری از کشورها، هند هم در حال آسیب دیدن است.
بقایی: باز هم باید ببینیم در ۲۸ فوریه چه اتفاقی افتاد؛ پیش از ۲۸ فوریه، تنگه هرمز برای همه کشورها باز و آزاد بود. چه اتفاقی افتاد که ایران مجبور شد طبق حقوق بینالملل اقدامهایی انجام دهد؟ در اینجا باید تاکید کنم آنچه ایران انجام داد طبق حقوق بینالملل مجاز است، چون ما مجبور بودیم با متجاوزانی مثل آمریکا و اسرائیل روبهرو شویم که از خاک دیگر کشورهای خلیج فارس برای حمله به ایران سوءاستفاده میکردند؛ این کاملا غیرقانونی و یک اقدام تجاوزکارانه بود؛ بنابراین ما مجبور بودیم پاسخ بدهیم. مجبور بودیم اقدامهایی انجام دهیم تا مانع سوءاستفاده این متجاوزان از این مسیر آبی برای انجام حملههای نظامی علیه ایران شویم؛ لذا این تقصیر متوجه ایران نبود.
البته باز هم بعد از انعطاف مشخص ما و توییت جناب آقای دکتر عراقچی مبنی بر اینکه تنگه هرمز باز خواهد شد، رئیسجمهور آمریکا بلافاصله گفت: «متشکریم ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، اما ما به محاصره ادامه خواهیم داد».
ما از آنچه در هند و دیگر کشورها میگذرد خوشحال نیستیم، اما این وضعیت توسط آمریکا و اسرائیل ایجاد شد. آیا فکر نمیکنید ایران بیش از هر کشور دیگری به امنیت این تنگه وابسته است؟ چون ما یک کشور ساحلی هستیم و میخواهیم امنیت و ایمنی در این مسیر آبی برقرار باشد، اما مشکل این است که آمریکا و اسرائیل این جنگ تجاوزکارانه را آغاز کردند و این پیامدها را بر کل اقتصاد جهانی تحمیل کردند؛ بنابراین آنها باید در برابر جامعه بینالمللی پاسخگو باشند، هم بابت آغاز این وضعیت و هم ادامه آن.
پرسش: رئیسجمهور آمریکا نهتنها این پیشنهاد ایران را کاملا غیرقابلقبول خوانده، بلکه دوباره شما را تهدید کرده است؛ ایران این مسئله را چگونه میبیند؟ ارزیابی شما چیست؟ آیا باید منتظر حمله قریبالوقوع دیگری از سوی اسرائیل و آمریکا باشیم؟ این را میپرسم، چون نخستوزیر نتانیاهو هم در یک مصاحبه گفت که هنوز همهچیز تمام نشده است.
بقایی: طبیعتا آنها خوشحال هستند، چون توانستند آمریکا را وارد این جنگ کنند؛ البته این حرف من نیست و مطابق با بیانیه وزارت خارجه آمریکا است که اعلام کرد ما برای حمایت از متحدانمان وارد این جنگ شدیم؛ آنها همچنین گفتند این در چارچوب حق دفاع مشروع آنها بوده است؛ این حرف مضحک است، چون ایران به آنها حمله نکرده بود؛ اگر میخواهید از حق دفاع مشروع استفاده کنید، باید از سوی کشور دیگری مورد حمله قرار گرفته باشید.
نکته دیگر این است که آمریکا دچار نوعی شیفتگی افراطی نسبت به قدرت نظامی خود شده است؛ این گونه نقض همه هنجارها و اصول حقوق بینالملل، بیسابقه است که مدام ایران را تهدید میکنند؛ آنها بهطور مستمر منشور سازمان ملل را نقض میکنند.
در اینجا تاکید میکنم که نیروهای مسلح ما، برای هر سناریویی آماده است؛ ما هیچ انتخاب دیگری جز پاسخ شدید و قاطع نداریم و این را در ژوئن سال گذشته و در این جنگ اخیر نشان دادیم، چون این جنگی ناعادلانه است و مردم ایران مصمم و متحد در دفاع از سرزمین خود در برابر این متجاوزان هستند.
پرسش: ما تابآوری شما را دیدهایم و بعدا درباره آمادگی شما صحبت خواهیم کرد، با وجود آنچه رئیسجمهور ترامپ ادعا کرده است؛ اخیرا فرانسویها گفتهاند ناوهای جنگی خود را به این آبراه میفرستند؛ ارزیابی جنابعالی جیست؟
بقایی: آنها توضیح دادند که منظورشان اعزام ناو جنگی به تنگه هرمز و منطقه ما نبوده است؛ به اعتقاد من، اروپاییها بهاندازه کافی باهوش هستند که تشخیص دهند این یک جنگ تجاوزکارانه و غیرقانونی بوده است؛ این جنگ برخلاف ارزشهای اساسی است که اروپاییها همیشه از آن دفاع کردهاند.
آنها از نظر سیاسی و امنیتی هم متوجه شدهاند که این جنگ انتخابیِ آمریکا نهتنها ثبات و امنیت منطقه ما را تضعیف کرده، بلکه پیامدهای بسیار خطرناکی برای کل اقتصاد جهان، ازجمله اقتصاد اروپا و احساس امنیت آنها داشته است؛ بنابراین فکر میکنم آنها بهخوبی متوجه شدهاند که نباید وضعیت را پیچیدهتر کنند.
پرسش: یک موضوع، خیلی جالب است، چون مدام گفته میشود ایران منزوی شده و غرب دائما این را مطرح میکند، اما چیزی که ما میبینیم، گفتوگوهایی است که وزیر شما با همتایانش دارد، رئیسجمهور شما با همتایانش دارد و اینکه رئیسجمهور ترامپ تقریبا از هیچ طرفی حمایتی دریافت نکرده است.؛ بیشتر به نظر میرسد این ایران نیست که منزوی شده است.
بقایی: البته که ما منزوی نیستیم؛ ما بسیار مفتخریم که از سرزمین خود دفاع میکنیم و این فقط دفاع از ایران نیست؛ این دفاع از انسانیت و اصول پایه حقوق بینالملل در برابر این موج قانونگریزی است.
ما با چه چیزی میجنگیم؟ ما با سیستمی میجنگیم که توسط ICC بهدلیل ارتکاب نسلکشی تحت تعقیب است؛ ما در دفاع از سرزمین خود همچنین در برابر موجودیتی میجنگیم که خواستار نابودی یک تمدن کامل شده است؛ آیا میتوانید تصور کنید که آمریکا خواستار محو ایران از نقشه شده است؟
بنابراین فکر میکنم این فقط یک مقاومت ملی یا دفاع ملی در برابر زورگویان جهان نیست، بلکه دفاع از ارزشهای مشترک انسانی است؛ ارزشهایی که تمدن بشری هزاران سال بر آنها ایستاده است؛ به همین دلیل فکر میکنم افکار عمومی در سراسر جهان تا این اندازه با موضع ایران همدلی دارد، چون هیچکس باور ندارد این جنگ بتواند تحت هیچ عنوانی توجیه شود.
این جنگی غیرقانونی است؛ حتی کنگره آمریکا هم بسیار شفاف بوده است؛ بسیاری از اعضای کنگره، زنان و مردان، آشکارا گفتهاند که این یک جنگ انتخابی از سوی دولت آمریکا بهنفع اسرائیل بوده است، اما در هر صورت، فکر میکنم جهان به این درک رسیده که این یک جنگ هوسمحور است؛ جنگی با پیامدهای بلندمدت برای کل ساختار هنجاری که طی هشت دهه گذشته بعد از جنگ جهانی دوم، زیربنای نظام بینالملل بوده است.
پرسش: وقتی درباره پیامدها صحبت میکنیم، وضعیت تنگه هرمز بعد از پایان جنگ چگونه خواهد بود؟ چون این تنگه میان عمان و ایران مشترک است؛ آیا ایران برای همیشه نحوه مدیریت تنگه هرمز را تغییر خواهد داد یا خیر؟
بقایی: ما یک کشور ساحلی هستیم در کنار عمان و ما مسئولیت کامل داریم که عبور امن از این تنگه را تضمین کنیم؛ ما قبلا هم این کار را انجام دادهایم، اما حالا با این تجربه بد و زمانی که دیدیم این مسیر آبی توسط متجاوزان برای آسیب زدن به امنیت ملی و منافع ملی ایران مورد سوءاستفاده قرار گرفته، فکر میکنم باید تدابیری اتخاذ کنیم تا مطمئن شویم این اتفاق تکرار نمیشود.
این بهمعنای کنترل تنگه هرمز نیست، ما به تعهدات بینالمللی خود پایبند هستیم؛ ما یک دولت مسئول هستیم، اما غیر از ایران و عمان، چه کشوری مسئول رسیدگی به خسارتهای زیستمحیطی واردشده به این مسیر آبی است؟ ببینید، طی ۴ دهه گذشته خسارتهای عظیمی به محیط زیست دریایی خلیج فارس و دریای عمان وارد شده و کسی باید واقعاً به این مسئله رسیدگی کند.
لازم است مجددا بر عبور امن و ناوبری امن تاکید کنم؛ اینها مسائلی است که ایران و عمان باید درباره آن با هم همکاری کنند و تدابیری اتخاذ کنند تا هم عبور امن کشتیها از تنگه هرمز تضمین شود و هم اجازه داده نشود امنیت ملی آنها مانند دو یا سه ماه گذشته به خطر بیفتد.
پرسش: بسیاری از مردم نمیدانند که ایران فقط بر سطح آب تنگه هرمز تسلط ندارد، بلکه بخش بزرگی زیر دریا هم وجود دارد؛ شبکه کابلهای ارتباطی؛ آیا پیشنهادی وجود دارد یا ایران به این فکر میکند که این مسئله به اهرم بزرگ بعدی ایران تبدیل شود؟ جراکه ایران بخش بزرگی از ارتباطات جهانی را بهدلیل کابلهای زیر دریا در اختیار دارد.
بقایی: فکر میکنم باید با تحریفهایی که برخی رسانههای جریان اصلی غربی و سیاستمداران آمریکایی عمدا ایجاد کردهاند مقابله کنیم؛ اینکه اقدامهای قانونی ایران در تنگه هرمز را بهعنوان اهرم چانهزنی معرفی میکنند.
اینطور نیست؛ ما این اقدامها را صرفا برای ایجاد اهرم جدید در مذاکرات با آمریکا یا کشورهای دیگر انجام ندادیم؛ اقدامهایی که ایران انجام داد واکنشی بود به سوءاستفاده آمریکا و اسرائیل از این مسیر آبی و همچنین از خاک کشورهای خلیج فارس برای حمله به ایران. هر کشوری در شرایط مشابه ایران همین اقدامها را انجام میداد، چون ما نمیتوانیم اجازه دهیم این مسیر آبی توسط طرفهای درگیر برای آسیب رساندن به امنیت ملی ایران مورد سوءاستفاده قرار گیرد.
پرسش: وقتی میگویم اهرم، منظورم این نیست که ایران بخواهد از جهان باجگیری کند؛ منظورم این است که شما کشوری در وضعیت جنگی هستید؛ آیا این هم بخشی از قدرتنمایی ایران نیست؟
بقایی: شما هیچ نشانهای پیدا نمیکنید که ایران قصد داشته باشد از تعهدات خود تحت حقوق بینالملل تخطی کند؛ همانطور که گفتم، ما یک دولت مسئول هستیم و به تعهدات خود طبق حقوق بینالملل پایبندیم.
پرسش: پس قطع کابلها در کار نیست؟
بقایی: همانطور که گفتم، ما حتی به آن فکر هم نکردهایم.
پرسش: خوب است که این را میشنویم، چون این مسئله بر هند، جنوب آسیا و جنوب شرق آسیا هم تأثیر زیادی خواهد گذاشت؛ حالا میرسیم به یک موضوع بسیار مهم؛ و من مدام این را مطرح میکنم؛ شما در حال مذاکره با آمریکا هستید؛ آیا ایران، اسرائیل را یک کشور هستهای میداند؟ و اگر بله، چرا خلع سلاح هستهای اسرائیل بخشی از توافقها یا مذاکرات نیست؟
بقایی: فکر میکنم این یک سؤال بسیار اساسی است؛ هیچ شکی وجود ندارد که اسرائیل تنها بازیگر منطقه ما است که عضو NPT نیست؛ این دقیقا طنز تلخ ماجراست؛ اینکه اسرائیل خواستار برچیده شدن تأسیسات هستهای ایران است بهدلیل نگرانی ادعاییاش درباره برنامه هستهای ایران، در حالی که ایران عضو NPT بوده است؛ آیا میدانید ایران یکی از نخستین کشورهایی بود که به NPT پیوست؟ از سال ۱۹۷۰. و ایران تنها کشوری بود که در سال ۱۹۷۴ خواستار خاورمیانه عاری از سلاح هستهای شد.
بنابراین، تنها مانع تحقق ایده خاورمیانه عاری از سلاح هستهای، رژیم اسرائیل است و آمریکا از چنین رژیمی حمایت میکند؛ رژیمی که تنها اشاعهدهنده سلاحهای کشتار جمعی در منطقه بوده است.
ما هرگز بهدنبال سلاح هستهای نبودهایم؛ این موضعی بسیار روشن و شفاف از سوی ایران بوده است، اما فکر میکنم درخواست برای خلع سلاح اسرائیل، برای پایان دادن به برنامه هستهای آن و برای اینکه فعالیتهای هستهایاش تحت نظارت آژانس قرار گیرد، باید یک مطالبه جهانی باشد.
فکر میکنم کشورهای منطقه و فراتر از آن همیشه چنین درخواستی داشتهاند؛ همین حالا کنفرانس سالانه NPT در نیویورک در حال برگزاری است و این مطالبه یکی از درخواستهای دائمی جامعه جهانی بوده است، اما هر بار این مطالبه توسط آمریکا مسدود شده است.
پرسش: اما آقای بقایی، به جهان عرب نگاه کنید؛ قبل از جنگ، آنها در حال عادیسازی روابط با اسرائیل بودند و بعضی از آنها این کار را انجام دادهاند؛ پس جامعه جهانی چطور باید بیدار شود و علیه اسرائیل صدا بلند کند، در حالی که خود اسرائیل همچنان انکار میکند و هرگز نپذیرفته که سلاح هستهای دارد؟ آیا این فرصتی برای ایران نیست که این مسئله را وارد مذاکرات کند؟
بقایی: همانطور که گفتم، این همان تناقض است؛ این بخشی از مواضع متناقض آمریکا و متحدانش است؛ آنها خواهان توقف برنامه صلحآمیز هستهای ایران هستند، اما در عین حال این واقعیت را نادیده میگیرند که اسرائیل تنها خطر اشاعه هستهای در منطقه ما است.
البته به اعتقاد من افکار عمومی جهانی به عمق ریاکاریای که آمریکا و متحدانش در موضوع عدم اشاعه نشان میدهند پی بردهاند؛ شما میتوانید به این واقعیت هم اشاره کنید که تنها اشاعهدهنده سلاحهای کشتار جمعی، در عین حال تنها موجودیتی است که در تاریخ معاصر مرتکب نسلکشی شده است؛ آنها به کشور دیگری مثل لبنان حمله کردهاند و در واقع طی ۲ سال گذشته به بیش از یک کشور حمله کردهاند؛ هفت کشور بهنوعی هدف حمله اسرائیل قرار گرفتهاند؛ بنابراین اینها همان تناقضها و استانداردهای دوگانهای است که مردم منطقه ما هر روز شاهد آن هستند و به همین دلیل هیچکس دیگر حداقل اعتماد را هم به سیاستهای آمریکا در قبال منطقه ما ندارد.
پرسش: فقط برای روشن شدن موضوع نخست صحبتمان در ارتباط با مذاکرات بین ایران و آمریکا؛ پس اکنون قرار است گفتوگوهایی انجام شود که به یک تفاهمنامه یا MOU منجر شود و بعد از امضای آن، طی مدت زمان مشخصی، مذاکرات درباره مسئله هستهای انجام شود؟
بقایی: فعلا ما قرار بود بر پایان جنگ تمرکز کنیم و منظور ما از پایان جنگ این بود که بهصورت متقابل توافق کنیم که دیگر تمامیت ارضی و حاکمیت یکدیگر را نقض نکنیم.
البته همه میدانند که ما شروعکننده حمله به آمریکا نبودیم؛ آنها هزاران کیلومتر دورتر از منطقه ما بودند، اما بهعنوان یک اصل طبیعی، ما آماده بودیم روی نوعی تفاهمنامه توافق کنیم تا این اصول که مبتنی بر حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل هستند، بهصورت مکتوب ثبت شوند و هیچکس نمیتواند اهمیت و صحت چنین اصولی را زیر سؤال ببرد.
پس از آن در ۳۰ روز بعدی، که البته قابل تمدید هم بود، قرار بود درباره جزئیات هر توافق احتمالی صحبت کنیم؛ بنابراین این چارچوب کلی ماجرا بود و باید ببینیم گام بعدی چه خواهد بود.
پرسش: جالب است؛ همچنین گزارش دیگری درباره زیردریاییهای دلفین منتشرشده که گفته میشود سپاه آنها را بهکار گرفته یا مستقر کرده است؛ چون تا جایی که من میدانم، رئیسجمهور ترامپ گفته بود توان دفاعی و نظامی شما کاملا نابود و منهدم شده است، اما برخلاف آنچه گفته میشود، چیزی که اینجا میبینیم فقط ناوگان قایقهای کوچک شما نیست، بلکه شما ناوگان دلفین هم دارید. این دقیقا چیست؟
بقایی: آنها میتوانند هرچه میخواهند بگویند؛ اساسا هم این باتلاق و وضعیت فاجعهبار را بهدلیل محاسبات اشتباهشان درباره ایران، درباره ملت ایران و درباره تواناییهای ایران ایجاد کردهاند؛ این مشکل خودشان است. آنها باید منابع اطلاعاتی خود را بازنگری کنند. باید بفهمند ملت ایران، ملتی پرافتخار و وطنپرست هستند و هر کاری لازم باشد برای دفاع از سرزمین خود انجام خواهند داد.
وقتی صحبت از قدرت و توان نظامی ما میشود، وارد جزئیات نمیشوم، اما میتوانم به همه اطمینان دهم که ایران، غافلگیریهای زیادی دارد؛ ایران ظرفیتهای زیادی دارد که هر زمان لازم باشد از آنها استفاده خواهد کرد.
پرسش: جام جهانی فوتبال؛ آیا ایران در آن شرکت خواهد کرد؟ چون کشورهایی که تیم شما باید به آنها سفر کند، کشورهایی هستند که با آنها تنش وجود دارد؛ آیا ایران با این مسئله مشکلی ندارد؟ و آیا آمریکا با آن مشکلی ندارد؟
بقایی: متأسفانه ورزش بهویژه جام جهانی فوتبال به دلیل رویکرد یکجانبهگرایانه و غیرعقلانی آمریکا، بهشدت سیاسی شده است؛ همین چند روز پیش آنها مانع ورود برخی اعضای فنی تیم ما به کانادا شدند؛ این برخلاف قوانین و مقررات فیفا بود؛ بنابراین ما فیفا را مسئول میدانیم که همه چیز را مدیریت کند تا مطمئن شود تیم ملی فوتبال ایران بتواند بدون مانع و مشکل در مسابقات خود شرکت کند؛ آمادگیهای لازم در این زمینه در حال انجام است.
پرسش: و درباره هند؛ بحران انرژی یک مسئله بزرگ برای هند است؛ نخستوزیر مودی در حال سفر به امارات است؛ بحران انرژی برای هند مسئله بسیار مهمی است؛ ایران این سفرها را چگونه میبیند؟
بقایی: ما روابط دوجانبه بسیار خوبی با هند داریم؛ ما در طول تاریخ اشتراکات زیادی داشتهایم؛ ایران و هند همیشه روابط خوبی با یکدیگر داشتهاند؛ ما از نظر دیپلماتیک همواره در تعامل مستمر بودهایم.
اتفاقاتی که در منطقه ما رخ میدهد، همانطور که گفتم، بخشی از پیامدهای جنگ تحمیلشده علیه ایران و منطقه است و فکر میکنم هند این واقعیت را درک میکند که ایران، بهعنوان یک عضو مستقل سازمان ملل، بهصورت ناعادلانه از سوی ۲ رژیم مجهز به سلاح هستهای مورد حمله قرار گرفته است و فکر نمیکنم کسی بتواند این واقعیت روشن را نادیده بگیرد.
وقتی صحبت از روابط دوجانبه هند با کشورهای دیگر میشود، تصمیمگیری درباره آن بر عهده خود هند است؛ روابط ما با کشورهای دیگر هرگز علیه هند نبوده و فکر میکنم این یکی از اصول پایه حقوق بینالملل است که هیچ رابطه دوجانبهای نباید علیه کشور ثالثی باشد؛ بنابراین روابط ما با هند بر اساس احترام و منافع متقابل است و ما مشتاق ادامه این روابط سالم با هند هستیم.
پرسش: در زمینه تعاملات، آیا وزیر خارجه دکتر عراقچی برای نشست وزرای خارجه عضو بریکس به هند خواهد آمد؟
ما برنامهریزی کردهایم؛ جناب آقای دکتر عراقچی قصد دارد در این نشست مهم شرکت کند؛ ایران و هند هر ۲ عضو بریکس و سازمان شانگهای هستند و من میدانم که سطح همکاری و هماهنگی خوبی میان ۲ کشور در هر ۲ سازمان وجود دارد؛ این نشست برای ما اهمیت دارد و همزمان مشتاق دیدارهای دوجانبه با دیگر وزیرانی هستیم که در این رویداد شرکت میکنند، ازجمله البته وزیر امور خارجه هند بهعنوان میزبان.
پرسش: آخرین سؤال من؛ آیا ایران برای تهاجم زمینی آماده است، اگر آمریکا چنین برنامهای داشته باشد؟
بقایی: میتوانم به شما اطمینان دهم که نیروهای مسلح ما برای هر سناریویی آماده هستند؛ مطمئنم هر کسی که جرات کند پایش را در خاک ایران بگذارد، بهشدت پشیمان خواهد شد.
انتهای پیام/