جنگی که آمریکا و رژیم صهیونی در منطقه آغاز کردند، نهتنها نقشه سیاسی غرب آسیا بلکه معماری ائتلافهای نفتی را نیز برای همیشه تغییر داد.
تشدید محاصره دریایی در خلیج فارس، نقطه عطفی برای امارات بود. این کشور روز سهشنبه ۸ اردیبهشت با انتشار بیانیهای رسمی اعلام کرد که قصد دارد از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و گروه بزرگتر اوپکپلاس خارج شود و دیگر خود را ملزم به رعایت سقف تولید نمیداند.
این تصمیم به معنای پایان خط برای سیاست تولید جمعی در منطقه است. به عبارت روشنتر، اقدام نظامی آمریکا و رژیم صهیونی به خاک ایران، باعث شد تا امارات برای حفظ بقای اقتصادی خود، از قطار اوپک پیاده شود و مسیر مستقل نفتی را در پیش بگیرد.
رئیسجمهور آمریکا نیز با استقبال از تصمیم امارات برای خروج از اوپک، گفته که «به نظرم عالی است. محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی بسیار باهوش است و احتمالاً خواسته که راه خودش را برود.»
برخی تحلیلگران معتقدند این رویکرد، شکاف میان امارات و دیگر کشورهای منطقه، بهویژه عربستان، را عمیقتر کرده است. اگرچه این کشورها همچنان متحد محسوب میشوند، اما رقابت بر سر نفوذ منطقهای از جمله در دریای سرخ و حوزههای اقتصادی افزایش یافته است. اختلافات درون اوپک نیز از جمله عوامل تنش میان ۲ کشور بوده است.
وال استریت ژورنال در این مورد نوشت: در سطح کلانتر، جنگ ایران نهتنها موجب همگرایی کشورهای خلیج فارس نشد، بلکه شکافهای موجود را تشدید کرد. در حالی که برخی کشورها مانند عربستان و عمان بهدنبال راهحل دیپلماتیک هستند، امارات رویکردی تهاجمیتر اتخاذ کرده و حتی خواستار اقدامات نظامی قاطعتر شده است.
در همین رابطه هاشم اورعی، رئیس اتحادیه انجمنهای علمی انرژی ایران، در گفتوگو با میزان، درباره تصمیم اخیر امارات برای خروج از ساختار اوپک گفت: این اقدام میتواند سرآغاز فروپاشی تدریجی این ائتلاف نفتی پس از ۵۰ سال فعالیت باشد.
اورعی با اشاره به پیشینه شکلگیری اوپک و سپس اوپکپلاس اظهار کرد: اوپک در ابتدا نهادی موفق برای هماهنگسازی تولید نفت بود، اما پس از شکست در این زمینه، اوپکپلاس شکل گرفت. با وجود تمام فرازوفرودها، اعضا تا حد زیادی سهمیهها را رعایت میکردند و عربستان و روسیه معمولاً جلوی نوسانات شدید قیمت را میگرفتند.
دلایل راهبردی برای خروج امارات از اوپک
این کارشناس انرژی رقابت منطقهای با عربستان را یکی از دلایل این اقدام امارات دانست و گفت: سالها عربستان بهعنوان لیدر شورای همکاری خلیج فارس بود، اما امارات در سالهای اخیر اقتصاد خود را بزرگ کرده و سرمایهگذاریهای کلانی انجام داده و نمیخواهد زیر سایه عربستان در اوپک باقی بماند.
پیشبینی افزایش تقاضا برای نفت پس از جنگ
وی افزود: پس از پایان جنگها، تقاضا برای نفت بهشدت بالا میرود و در اوپکپلاس بر سر افزایش سهمیهها دعوا راه میافتد. امارات پیشبینی کرده که عربستان، عراق و دیگران مانع از افزایش تولید کافی آن شوند؛ بنابراین امارات تصمیم گرفته خود را از این بند رها کند تا پس از بازگشایی تنگه هرمز، نفت خود را با قیمت بالا بفروشد و به روند مستقلشدن از درآمد نفتی سرعت ببخشد.
رئیس اتحادیه انجمنهای علمی انرژی ایران درباره تأثیر این اقدام امارات در تشدید بحران کنونی نفت گفت: در شرایط فعلی، چون امارات خط لوله صادراتی دور زدن تنگه هرمز را دارد، آسیبپذیری آن نسبت به عربستان کمتر است. از اینرو، خروج امارات عامل مهمی در تشدید بحران کنونی بازار نفت نیست.
وی در رابطه با پیامدهای ساختاری این اقدام اظهار کرد: این حرکت احتمال پیروی دیگر کشورها را افزایش میدهد. اگر کشورهای دیگر هم ببینند که مدام محدود میشوند، به فکر استقلال میافتند.
انتهای پیام/