حسن عبدلیان پور رئیس مرکز وکلای قوه قضاییه در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری میزان قرار داد نوشت: دهم اردیبهشت، یادآور حقیقتی استوار در تاریخ و حقوق بین‌الملل است؛ حقیقتی که نه با گذر زمان دچار تردید می‌شود و نه با هزینه‌های سیاسی و تبلیغاتی قابل تحریف است: «خلیج فارس» یک واقعیت جغرافیایی–تاریخی تثبیت‌شده و واجد شناسایی مستمر در اسناد معتبر بین‌المللی است.

نام «خلیج فارس» در متون کلاسیک جغرافیایی، از آثار یونانی و رومی تا نقشه‌های قرون میانه و اسناد رسمی دوره معاصر، به‌صورت مستمر و بدون انقطاع به‌کار رفته است. این استمرار تاریخی، در حقوق بین‌الملل واجد آثار مهمی است؛ چراکه بر اساس اصول شناخته‌شده‌ای همچون «عرف بین‌المللی» و «استفاده مستمر و عمومی»، نام‌های جغرافیایی تثبیت‌شده، بخشی از میراث مشترک بشریت محسوب می‌شوند و تغییر آنها نیازمند اجماع بین‌المللی است، نه اراده‌های مقطعی و سیاسی.

در همین راستا، نهاد‌های تخصصی بین‌المللی نیز بر به‌کارگیری نام صحیح «Persian Gulf» تأکید داشته‌اند. رویه سازمان ملل متحد و اسناد منتشره توسط آن، این نام را به‌عنوان تنها عنوان رسمی و معتبر به رسمیت شناخته و هرگونه تلاش برای جایگزینی عناوین مجعول را مغایر با اصول استانداردسازی جغرافیایی دانسته است.

تنگه هرمز؛ قلمروی وابسته به حاکمیت ملی ایران

در این میان، تنگه هرمز به عنوان یگانه مجرای اتصال خلیج فارس به آب‌های آزاد، صرفاً یک گذرگاه استراتژیک نیست؛ بلکه از منظر حقوق بین‌الملل، قلمروی وابسته به تمامیت ارضی ایران محسوب می‌شود که کنترل بر آن، لازمه اعمال حاکمیت بر خلیج فارس است. هرگونه تهدید یا محدودیت علیه این تنگه، مستقیماً امنیت ملی و حقوق حاکمیتی ایران را نشانه می‌رود.

از منظر حقوقی، ادعا‌های مطرح‌شده از سوی برخی دولت‌های منطقه، که با صرف منابع مالی قابل توجه در محافل رسانه‌ای و سیاسی دنبال می‌شود، فاقد هرگونه پشتوانه حقوقی معتبر است. این تلاش‌ها نه بر مبنای «تصرف مؤثر» استوار است، نه بر اساس «رضایت دولت‌ها» و نه در چارچوب قواعد عرفی بین‌المللی قابل توجیه. در مقابل، حاکمیت تاریخی و پیوسته ایران بر سواحل، جزایر و بخش‌های مهمی از این پهنه آبی، به‌عنوان یک واقعیت انکارناپذیر، در طول قرون متمادی تثبیت شده است. این حاکمیت شامل تنگه هرمز نیز می‌شود؛ جایی که حقوق ایران بر آن نه تنها مبتنی بر تاریخ، بلکه مبتنی بر اصل دفاع مشروع و حق اقدام متقابل در برابر هرگونه محاصره یا تهدید خارجی است.

نام خلیج فارس، صرفاً یک عنوان جغرافیایی نیست؛ بلکه نماد هویت تاریخی، فرهنگی و حقوقی یک ملت است که در گذرگاه‌های حساس تاریخ، از جمله در مواجهه با استعمار و رقابت‌های ژئوپلیتیکی، صیانت شده است. هرگونه تلاش برای تحریف این نام، در حقیقت تلاشی برای تضعیف یک حقیقت تاریخی و ایجاد اخلال در نظم مبتنی بر قواعد در عرصه بین‌المللی است. به همین قیاس، هرگونه تلاش برای تحدید حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز یا ایجاد محدودیت در کنترل آن - چه در قالب محاصره دریایی و چه در قالب فشار برای عبور آزاد در شرایط بحران نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بین‌الملل و ناقض حق دفاع مشروع ایران است.

در ادبیات حقوق بین‌الملل، اصل «ثبات در نام‌های جغرافیایی» و ضرورت پرهیز از ایجاد منازعات مصنوعی، مورد تأکید قرار گرفته است. تغییر یا تحریف نام‌های تثبیت‌شده، نه‌تنها فاقد مشروعیت حقوقی است، بلکه می‌تواند به بروز تنش‌های غیرضروری و خدشه به همکاری‌های منطقه‌ای منجر شود. به همینسان، نادیده گرفتن حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز در شرایطی که امنیت ملی آن به مخاطره افتاده، خود مصداق بارز مداخله در امور داخلی و نقض ماده ۲ منشور ملل متحد است.

 در روز ملی خلیج فارس، سخن از یک نام نیست؛ سخن از ایستادگی در برابر تحریف، صیانت از حقیقت و دفاع از میراثی است که با تاریخ، حقوق و هویت یک ملت گره خورده است. سخن از دو بال هویت ایرانی است: نام پایدار «خلیج فارس» و کنترل مشروع ایران بر «تنگه هرمز» به عنوان دروازه آن. تحریف نام خلیج فارس و تحدید امنیت تنگه هرمز، در هر ساحت حقوقی - چه در ساحت عرف بین‌الملل، چه در ساحت معاهدات، چه در ساحت رویه قضایی بین‌المللی و چه در ساحت اصول بنیادین منشور ملل متحد - کاملاً مردود، بی‌اعتبار و فاقد هرگونه مشروعیت است.

جمهوری اسلامی ایران، با اتکا به اسناد متقن تاریخی و اصول مسلم حقوق بین‌الملل، بر این واقعیت تأکید دارد که خلیج فارس، همواره «فارس» بوده و خواهد ماند؛ واقعیتی که نه با هیاهوی سیاسی و نه با پروژه‌های پرهزینه تبلیغاتی قابل تغییر است؛ و همان گونه که نام خلیج فارس در برابر تحریف ناپذیر است، اراده ایران برای حفظ امنیت و حاکمیت خود بر تنگه هرمز نیز در برابر هرگونه فشار یا محاصره خارجی، تزلزل‌ناپذیر خواهد بود.

این نام، نه‌تنها در نقشه‌ها، بلکه در حافظه تاریخی جهان ثبت شده است؛ و تا زمانی که معیار‌های حقوقی و اسناد معتبر بین‌المللی ملاک عمل باشند، هرگونه تلاش برای مصادره یا تحریف آن، محکوم به بی‌اعتباری و شکست خواهد بود. تنگه هرمز نیز همچون نام خلیج فارس، در حافظه حقوقی جهان به عنوان آبراهی ثبت شده که امنیت آن همواره با صلاحدید و در چارچوب منافع ملی ایران تعریف می‌شود؛ نه با دیکته قدرت‌های فرامنطقه‌ای.

دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس؛ روز تأکید بر این حقیقت دوگانه که هم نام «فارس» در حافظه جهان ثبت شده، هم امنیت تنگه هرمز در تراز دفاع از کیان ایران و هرگونه تعرض به هر یک، در هیچ ساحت حقوقی پذیرفتنی نیست.

انتهای پیام/