دهمین شماره مجله «اندیشۀ آینده» با موضوع الزامات و اقتضائات روایت جنگ تحمیلی دوم و سوم منتشر شد.
این شماره در روزهایی به دست مخاطبان رسیده که جامعه ایرانی هنوز از فضای جنگ فاصله نگرفته و آتشبس، بیش از آنکه پایان قطعی یک وضعیت باشد، لحظهای برای مکث و بازخوانی آن چیزی است که بر مردم گذشته است. از این منظر، شمارۀ تازه «اندیشۀ آینده» کوشیده در فاصله کوتاهی از رویداد، به پرسش از معنای جنگ، آیندۀ پس از بحران و نسبت مردم با وطن بپردازد.
پروندۀ اصلی این شماره بر این پرسش متمرکز است که جنگ را چگونه باید روایت کرد؟ «اندیشۀ آینده» در این شماره، جنگ را نه فقط بهمثابۀ رخدادی نظامی، بلکه بهعنوان وضعیتی انسانی، اجتماعی و تاریخی بازخوانی کرده است؛ وضعیتی که در آن نسبت مردم با وطن، معنای همبستگی و افق آینده دگرگون میشود.
شمارۀ دهم با تیتر «من اینجا ریشه در خاکم» منتشر شده؛ تیتری که بیش از آنکه بر هیجان لحظهای تکیه کند، بر معنای ماندن، تعلق و پیوند عمیق انسان با سرزمین خود تأکید دارد. این تیتر، جنگ را نه فقط صحنۀ تهدید و اضطراب، بلکه لحظهای برای آشکارشدن نسبت مردم با خاک، خانه و خاطره نشان میدهد. در چنین خوانشی، وطن تنها یک مفهوم رسمی یا شعاری نیست، بلکه تجربهای زیسته است که در روزهای بحران و در ایستادگیهای خاموش مردم، خود را نشان میدهد.
در این شماره، مفهوم «جنگی پس از جنگ» یکی از کلیدواژههای اصلی پرونده است. نویسندگان و گفتوگوشوندگان مجله تلاش کردهاند توضیح دهند که پس از فروکشکردن آتش، نبرد بر سر معنا آغاز میشود. در چنین وضعیتی، جامعه تنها به خبر و اطلاعرسانی نیاز ندارد، بلکه به روایتی نیاز دارد که بتواند رنج، ایستادگی، سوگ، ترس، امید و مسئولیت جمعی را در کنار هم ببیند و از فروکاستن جنگ به چند تصویر، چند خبر و چند داوری شتابزده پرهیز کند.
یادداشت سردبیر این شماره نیز از همین نقطه آغاز میشود. این یادداشت بر این ایده تأکید دارد که مسئله پس از جنگ، تنها ترمیم ظاهری عادتهای پیشین یا بازگشت سریع به روال معمول زندگی نیست. مسئله این است که جنگ چه چیزی را در فهم ما از وطن، زندگی، آینده، دیگری و مرگ جابهجا کرده است. یادداشت سردبیر میکوشد نشان دهد که روایت جنگ اگر جدی گرفته شود، نباید انسان را طوری آرام کند که گویی هیچ چیز تغییر نکرده؛ بلکه باید امکان فهم این تغییر را فراهم کند و به جامعه کمک کند بداند از چه تجربهای عبور کرده و چه نسبتی با آن خواهد ساخت.
مطالب شمارۀ دهم در چند محور اصلی سامان یافتهاند. بخشی از این شماره به روایت رسانهای جنگ و چگونگی شکلگیری حافظۀ عمومی اختصاص دارد. در این بخش، مسئلۀ تصویرسازی از جنگ، نسبت روایت رسمی و روایت مردمی، نقش رسانهها در ساختن یا فرسودن سرمایه اجتماعی و ضرورت عبور از گزارشهای شتابزده بررسی شده است.
بخش دیگری از این شماره به زندگی روزمره در سایۀ جنگ میپردازد. در این بخش، مجله سراغ نشانههای کوچک، اما معنادار زندگی در بحران رفته؛ نشانههایی مانند اضطرابهای خاموش، نظمهای خودجوش شهری، سوگهای تازه و تلاش مردم برای حفظ زندگی در دل ناامنی. این روایتها نشان میدهند که جنگ فقط با انفجار شناخته نمیشود، بلکه در جزئیات عادی زندگی نیز خود را آشکار میکند.
محور دیگر این شماره، همبستگی اجتماعی و همیاریهای خودجوش مردم در روزهای بحران است. «اندیشۀ آینده» در این بخش کوشیده نشان دهد که چگونه در لحظههای دشوار، شبکههای غیررسمی کمک، مراقبت، همراهی و دلگرمی شکل میگیرند و چگونه همین رفتارهای روزمره میتوانند به سرمایۀ نمادین یک ملت تبدیل شوند.
در بخشهای تحلیلی این شماره، نسبت جنگ با الهیات، هویت ملی و آینده نیز بررسی شده است. این مطالب تلاش میکنند به جای تقلیل جنگ به یک رخداد خبری، آن را بهمثابۀ لحظهای برای بازخوانی نسبت جامعه با معنا تحلیل کنند. در همین مسیر، نقش هنر در ساختن تصویری ماندگار از روزهای جنگ، یکی از مسائل محوری این شماره است.
شمارۀ دهم «اندیشۀ آینده» همچنین به مسئلۀ نسلهای بعدی توجه کرده و پرسش از چگونگی ثبت تجربه جنگ برای آینده، جایگاه کودکان و نوجوانان در حافظۀ جنگ، روایت شهدای دانشآموز و امکانهای آموزشی و فرهنگی برای زندهماندن این حافظه مورد توجه قرار گرفته است.
شمارۀ دهم «اندیشۀ آینده» به مدیرمسئولی احمد نادری و سردبیری متین محجوب هماکنون از طریق گیشههای فروش مجلات، طاقچه و کانال رسمی مجله در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
انتهای پیام/