رابرت پیپ، استاد دانشگاه شیکاگو در یادداشتی جدید که در نیویورکتایمز منتشر شده، نوشته است: در حالی که درگیری میان ایران، آمریکا و اسرائیل ادامه دارد، کارشناسان از شکلگیری یک تحول ژئوپلیتیک مهم سخن میگویند؛ وضعیتی که در آن ایران از طریق نفوذ بر یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان، نقش پررنگتری در معادلات قدرت جهانی پیدا کرده است.
تنگه هرمز که در شرایط عادی حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند و در باریکترین نقطه تنها حدود ۳۳ کیلومتر عرض دارد، در هفتههای اخیر با افت شدید ترافیک نفتکشها روبهرو شده و گزارشها از کاهش بیش از ۹۰ درصدی عبور کشتیهای حامل انرژی حکایت دارد.
این شرایط نوعی برتری نامتقارن را برای ایران ایجاد کرده است، زیرا حفاظت دائمی از مسیر کشتیرانی نیازمند حضور گسترده نیروی دریایی آمریکا و متحدانش است، در حالی که ایجاد نااطمینانی در مسیر انرژی میتواند با هزینه بسیار کمتر انجام شود.
در چنین فضایی، کشورهایی که به انرژی خلیج فارس وابستهاند، ازجمله ژاپن، کره جنوبی، هند و چین، ممکن است برای تضمین دسترسی به منابع انرژی سیاستهای دیپلماتیک و اقتصادی خود را تعدیل کنند و حتی کشورهای صادرکننده نفت در خلیج فارس نیز ناچار شوند با واقعیت جدید امنیت انرژی کنار بیایند.
برخی تحلیلگران معتقدند اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه یابد، میتواند جایگاه ایران را در ساختار قدرت جهانی تقویت کند و نشان دهد که در قرن بیستویکم کنترل گلوگاههای حیاتی اقتصاد جهانی، از مسیرهای انرژی گرفته تا زیرساختهای داده و تجارت، میتواند به اندازه قدرت نظامی یا اندازه اقتصاد در تعیین نفوذ کشورها نقش داشته باشد.
تحولی که این پرسش را پیش میکشد که قدرتهای غربی چگونه با چنین تغییر توازن ژئوپلیتیکی مواجه خواهند شد.
انتهای پیام/