زینب فروزش نیا دادیار جانشین دادستان شهریار در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری میزان قرار داد نوشت: با شروع جنگ تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی و آمریکای جنایتکار علیه میهن عزیزمان ایران، حقوق کودکان سرزمینمان مورد نقض وتهدید جدى قرار گرفته است. کودکان افزون بر حقوق مصرح در اسناد حقوق بشر، از حمایتهاى خاص حقوقى در نظام بین الملل بهرهمند مىشوند که کنوانسیونها و اسناد مختلف آنها را شناسایى و بر اجراى آن تأکید کردهاند.
در جریان تجاوز اخیر به میهن عزیزمان ایران، آسیبهاى شدید جسمى و روانى به کودکان ایران زمین، مصداق بارز نقض فاحش حقوق بین الملل بشمار میآید.
ملاحظه اسناد بین المللى درباره حقوق بشر از ابتدا تاکنون حاکى از توجه مداوم جامعه بین المللى به مباحث کودکان است و در این روند نقطه ثقل توجه به دوران خردسالى، کودکى و نوجوانى در این اسناد متمرکز است، چرا که در اسناد بین المللى مربوط به حقوق بشر از کودکان به عنوان «مهمترین و آسیب پذیرترین اقشار جامعه» نام برده و در ماده ۸ اعلامیه جهانی حقوق کودک مصوب ۱۹۵۹ تاکید کرده است که کودک در هر شرایطى باید جزء اولین کسانى باشد که از حمایت و تسهیلات بهرمند میشود لذا حمایت از کودکان صرفنظر از نژاد و رنگ، ملیت، مذهب و سایر قیود میبایست از سوی تمامی جوامع بشری مورد توجه قرار گیرد. از جمله اسناد بین المللى که در آنها صراحتاً حقوق کودک مورد توجه و حمایت واقع شده است مىتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اعلامیه جهانى حقوق بشر١٩۴۸ - میثاق بین المللى حقوق اقتصادى، اجتماعی وفرهنکى ١٩٢٩ - میثاق بین المللى حقوق مدنى وسیاسى ١٩٢ - اولین کنفرانس حقوق بشر (بیانیه تهران) ١٩٤٨ - اعلامیه حمایت از زنان و کودکان در وضعیتهاى اضطرارى و درگیریهاى مسلحانه ١٩٧۴ و در بند ۴ رهنمودهای ریاض تأمین شرایط مطلوب زندگى براى کودکان و نوجوانان را مورد توجه قرار میدهد.
انتشار قطعنامه ۱۶۱۲ درسال ۲۰۰۵، تصویر جامعترى از موضع شوراى امنیت سازمان ملل متحد در راستاى حمایت از حقوق کودکان در مخاصمات مسلحانه را ارائه مىدهد. در این قطعنامه، شوراى امنیت شش تخلف شدید علیه کودکان در زمان چنگ را شناسایى و محکوم مىکندکه یکی از آنها حمله به بیمارستانها و مدارس مراکز آموزشی و مراکز غیر نظامی است. آمار غیر نظامیان خصوصا کودکان که در نتیجه حملات آمریکا و اسرائیل کشته یا مجروح مىشوند هرروز در حال افزایش است. کودکانى که به یکباره خود را در شرایط جنگی و تجاوز دشمن و ناامنى دیدهاند، عوارض بلندمدت همچون واهمه از مرگ و از دست دادن خانواده و تغییر محیط هاى امنی که کودک تا قبل از حملات و تجاوز دشمن در حال رشد بودند از موضوعاتى است که فشارها و آسیبهاى روحى و روانى جدى برذهن آنها ایجاد خواهد کرد.
بسیارى از کودکان، به جهت جراحات وارده و نقص عضو، براى همیشه توانایی کامل برای رشد و رسیدن به آمال و آرزوهای خود را از دست میدهند. برمبناى کنوانسیون حقوق کودک مصوب ١٩٨٩ به عنوان یکى از قابل قبولترین اسناد حقوق بشرى در سطح جهان، کودکان از حقوق بنیادینى همچون حق بر زندکى، بقا، رشد، کرامت و سلامت کامل بهرهمندند.
در خصوص حق بقا: ماده ۶ کنوانسیون حقوق کودک برحق ذاتى کودک بر زندگى و بقا تأکید دارد ونیز در بند ماده ٢٢ پیمان نامه حقوق کودک ١٩٨٩، اصل ٣ اعلامیه حقوق کودک ١٩٥٩، بند ب ماده ١١ اعلامیه پیشرفت و توسعه اجتماعى ١٩٤٩، قطعنامه شماره ٢٥٣٢ حق کودک مبنى بر مراقبت از جنین و مادران باردار قبل و بعد از تولد در اسناد بین المللى به رسمیت شناخته شده است و همچنین درماده ٢ اعلامیه جهانى بقاى رشد و حمایت از کودکان ١٩٩٠، بند ٢ ماده ١١ کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان به این امر توجه شده است همچنین رهبران جهان در اجلاس جهانى سران براى کودکان (١٩٩٠) با صدور اعلامیه جهانى بقا، رشد و حمایت از کودکان، ارتقاى سلامت کودکان و نوزادان را از طریق اتخاذ تدابیر ویژه مراقبتى از مادران ونوزادان دردوران باردارى و پس از آن مورد شناسایى قرار دادند و بدان متعهد شدند، اما ملاحظه میشود که رژیم صهیونیستی و کشور متجاوز آمریکا به بیمارستان گاندی که در آن جنینها و نوزادان نگهداری میشوند همچنین شرکتهای تولید شیرخشک در همدان حمله میکنند که در این میان حق حیات، رشد، بقا و سلامت کودکان که در کنواسیون حقوق کودک به رسمیت شناخته شده، به طرز ناجوانمردانهاى نقض مىشود.
حق آموزش و پرورش کودکان: در بند الف ماده ٢٨ پیمان نامه حقوق کودک بر اجبارى بودن تحصیلات ابتدایى براى کودکان تأکید شده است. همچنین در بیانیه سالامانکا در زمینه نیازهاى آموزشى ویژه اطفال و نوجوانان بیان میدارد که هر کودکى از حق اساسى آموزش برخوردار است و باید فرصت لازم براى رسیدن به حد مناسبى از آموزش براى وى فراهم شود. ملاحظه میشود که نقش آموزش و پرورش کودکان حائز اهمیت بسیار بوده که اکثر کشورهای دنیا نیز به این امر توجه ویژه دارند.
کودکانى که سرمایههاى ارزشمند هر کشورى هستند و آینده جوامع به دست آنها خواهد چرخید و واجب است تا آموزشهاى لازم و ضرورى را در سنین پایه دریافت کنند، همچنین آموزش و پرورش کودکان میبایست به دور از هرگونه خطر و حملات جنگی در سراسر دنیا برقرار باشد بطوریکه در قطعنامههای سازمان ملل نیز به این توجه ویژهای شده است.
انتشار قطعنامه ۱۶۱۲ درسال ۲۰۰۵، تصویر جامعترى از موضع شوراى امنیت سازمان ملل متحد در راستاى حمایت از حقوق کودکان در مخاصمات مسلحانه را ارائه مىدهد. در این قطعنامه، شوراى امنیت شش تخلف شدید علیه کودکان در زمان جنگ را شناسایى و محکوم مىکندکه عبارتند از
۱- قتل کودکان یا نقص عضو آنها؛
۲. به کارگیرى کودکان در مخاصمات مسلحانه؛
۳. حملات به مدارس یا بیمارستانها؛ ۴. تعرض و آزار جنسى؛
۵. کودک ربایى؛
۶. محرومیت کودکان از دسترسى به کمکهاى بشردوستانه.
با وجود این قطعنامه و دیگر قطعنامههاى موجود از جمله قطعنامه ۲۶۰۱ که درهمه آنها حمله به مدارس، مراکز آموزشى، بیمارستانها و غیر نظامیان به شدت محکوم شده است، مطابق کنوانسیون حقوق کودک، به ویژه مواد ۶،٣٩ و ۲۴ و همچنین پروتکل اختیارى درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه، دولتها و طرفهاى مخاصمه موظفند تدابیر فورى و مؤثر براى پیشگیری از آسیبهاى جسمى و روانى کودکان اتخاذ کرده وتضمین نمایند که هیچ کودکی یا نوجوانى به طور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض خشونت مسلحانه قرار نگیرد. با این حال در حملات اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکای متجاوز به مدرسه ابتدایی شجره طیبه میناب در روز ۹ اسفند، مطابق گزارش هلال احمر کشور مدرسه مذکور دارای دو طبقه بوده؛ طبقه دوم دخترانه و طبقه اول هم پسرانه و دو یا سه کلاس نیز مهدکودک بوده است. این مدرسه حدود ساعت ۱۱ مورد اصابت سه موشک قرار گرفته است. در صورتی که مقر سپاه (تیپ آ ۳) چندین سال است که از کنار مدرسه به مکان دیگر منتقل شده بود.
مدرسه هم بیش از ۹ سال بوده که در همین جا مستقر بوده است. مدرسه حدود ۳۰۰ دانشآموز و ۳۰ معلم داشته است. آن روز کادر مدرسه به خانوادهها اطلاع دادهاند که مدرسه به خاطر جنگ تعطیل شده و باید فرزندانشان را از مدرسه خارج کنند. خانواده دانشآموزانی که خانههایشان به آنجا نزدیک بوده زودتر به مدرسه رسیده و فرزندان خود را از مدرسه به خانه برده و آنهایی که خانههایشان از مدرسه دورتر بوده، دیرتر رسیدهاند تا اینکه در آن ساعت سه موشک به فاصله کم به سمت مدرسه شلیک شده؛ تعداد شهدای این حمله هوایی ۱۸۰ نفر اعلام شده که شامل ۱۱۰ دانشآموز، بیش از ۲۰ معلم و خانواده بعضی دانشآموزان بوده است.
دانشآموزان قربانی این جنایت، دختران و پسران بین ۷ تا ۱۲ سال بودهاند کودکان بی گناه میهن عزیزمان و در حال تحصیل بودند و همچنین معلمانی که در جهت رشد و آموزش کودکان در مدرسه مذکور بودند به شهادت میرسند تا بار دیگر رژیم کودک کش صهیونیستی به تمام دنیا اثبات نماید که نه تنها هیچگونه پایبندی نسبت به کنوانسیونها و قوانین بین المللی ندارد بلکه همواره در صدد کشتن کودکان بی گناه است و آمریکای متجاوز که اخیرا در جنایت اپستین ثابت کرد هیچگونه توجهی به حقوق کودک ندارد.
کودکان قربانیانى بى دفاع و بى گناه هستند که هیچ نقشى در تصمیم گیریهاى سیاسى یا نظامى ندارند. تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران که موجب تخریب مناطق غیر نظامى و آسیب روانى به کودکان بصورت گسترده شد، شرایط جنگ، اضطراب ناشى از بمباران، از دست دادن اعضای خانواده و دوستان، کودکان را در معرض اختلالات روانى حاد و مزمن قرار مىدهد.
ماده ٢٢، کنوانسیون حقوق کودک حق کودک به بهره مندى از بالاترین استاندارد سلامت جسمى و روانى را تضمین مىکند. همچنین، ماده ٣٩ به صراحت بر بازتوانى جسمى و روانى کودکان آسیب دیده از مخاصمات مسلحانه تأکید دارد لذا جامعه بین المللی و سازمانهای غیردولتی و یونیسف و سایر دولتها مسئولیت مشترک در قبال سلامت روانی آنان را برعهده دارند. نادیده گرفتن سلامت روانى کودکان جنگ زده، پیامدهاى گستردهاى دارد. این کودکان به دلیل آسیبهای روانی در بزرگسالى بیشتر در معرض خطر اعتیاد، خشونت، انزواى اجتماعى، بزهکارى قرار دارند. طبق میثاق بین المللى حقوق مدنى و سیاسى مصوب ۱۹۶۶، بند ۱۶ اعلامیه تهران (اولین کنفرانس بین المللى حقوق بشر ١٩٤٨) هر کودکى حق دارد از تدابیر حمایتى که به اقتضاى وضع صغیر بودنش باید از طریق خانواده، جامعه و دولت وى به عمل آید برخوردار شود و این امر که دوران کودکی مستلزم مراقبتها و حمایتهایی است که میبایست توسط خانواده صورت گیرد در بند ۱ماده ۷ کنوانسیون حقوق کودک به رسمیت شناخته شده است.
کودکان بى سرپرست گروه دیگری از کودکان قربانى جنگ هستند. ممکن است کودک در زمان جنگ پدر یا مادر یا هر دو را از دست بدهد که این امر تاثیرات مخربی بر تامین نیازهای جسمی و عاطفی کودک و فراهم کردن رشد مطلوب کودک موجب میشود.
حقوق متعددی که در اسناد بین المللى براى کودکان و نوجوانان ذکر شده از جمله حق بقا، هویت، حمایت، رفاه، برخورداری از خانواده و پرورش به همراه خانواده نشان میدهد که برخورداری از شرایط مطلوب برای گذر از دوران رشد حق کودکان و نوجوانان است که اکثر کشورهای جهان به اسناد و کنوانسیونهای بین المللی درباره حقوق کودک ملحق شدهاند، اما به راستی تا چه میزان به این قوانین پایبند هستند جنایات علیه کودکان در مقابل دیدگان کشورهای اسلامی رخ میدهد، کشورهایی که خود را مقید به دین اسلام میدانند.
امام صادق (ع) به نقل از روایتی از پیامبر گرامی اسلام صلى اللّه علیه و آله فرمود: هر گاه رسول خدا صلّى الله علیه و آله فرماندهى را با لشکرى گسیل میداشت، نخست او را به رعایت تقواى الهى درباره خود و عموم یارانش سفارش میکرد، سپس میفرمود: به نام خدا و درراه خدا پیکار کن، با منکران خدا بجنگید، مکر نکنید، خیانت نکنید، کشتگان را مثله نکنید، کودکان و کسانى راکه به عبادت مشغولند نکشید و ... روایتی دیگر انس بن مالک از پیامبر صلى اللّه علیه و آله که فرمود «انطلقوا بسم اللّه وبالله و على ملة رسول اللّه صلى اللّه علیه و آله، و لا تقتلوا شیخاً فانیاً و لا صغیراً و لا امرأة» فقیهان امامیه نیز در بحث جهاد به اتفاق نظر گفتهاند کشتن زنان، کودکان، مجانین و ... در حال جنگ ممنوع و حرام است.
روایات متعدد دیگرى نیز در این زمینه در منابع روایى شیعه و اهل سنت وارد شده است که از ذکر آنها خودداری میشود. از مجموع آنچه از این روایات استفاده میشود حجیت قاعده «لایقتل غیر المقاتل» و عدم جواز قتال با غیرمقاتلین در مخاصمات مسلحانه است.
انتهای پیام/