به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دوران، پنجمین همایش سالانه ملی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی صبح امروز پنجشنبه ۲۳ بهمنماه ۱۴۰۴ با حضور فعالین مردمی و کنشگران اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در سالن سوره حوزه هنری برگزار شد.
بخش ابتدایی این برنامه پس از خوشامدگویی غلامرضا زارعی دبیر علمی همایش، ارائه ۴ اثر برگزیده همایش بود که صاحبان طرحها به تشریح و ارائه نظرات خود پرداختند.
در بخش بعدی این همایش سردار سرلشکر پاسدار محمدعلی جعفری، با اشاره به بیانات رهبر انقلاب، تأکید کرد: مسئله اصلی انقلاب اسلامی، «مردم» و اراده و حضور آنان در صحنه است.
وی با بیان اینکه این رویکرد از سالهای ابتدایی دهه ۹۰ بهصورت جدیتر مورد توجه قرار گرفت، گفت: رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۹۰ تصریح کردند که هرجا مسئولان توانستهاند زمینه حضور و نقشآفرینی مردم را فراهم کنند، مشکلات حل شده و هرجا ناکامی وجود دارد، به دلیل فراهمنشدن این بستر بوده است.
فرمانده قرارگاه بقیهالله (عج) با اشاره به مقدمهچینی رهبر انقلاب در اوایل دهه چهارم انقلاب برای ورود به مرحلهای جدید، افزود: از سال ۱۳۹۲ به بعد بهدلیل برخی مسائل از جمله موضوع برجام، این بحثها با وقفههایی مواجه شد، اما در سال ۱۳۹۷ که آخرین سال گام اول انقلاب بود، رهبر انقلاب با صراحت بیشتری موضوع ورود به گام دوم را مطرح کردند.
وی با یادآوری سخنان رهبر معظم انقلاب در ابتدای سال ۱۳۹۷ در مشهد مقدس، گفت: ایشان جوانان را مخاطب قرار دادند و فرمودند هر کاری از دستشان برمیآید برای پیشرفت کشور انجام دهند. ایشان تأکید کردند که «آتشبهاختیار» که پیشتر در حوزه فرهنگ مطرح شده بود، اکنون به معنای ورود همهجانبه جوانان برای پیشبرد اهداف انقلاب است.
تفاوت ماهوی گام اول و گام دوم انقلاب
سردار جعفری با تبیین تفاوتهای گام اول و دوم انقلاب اسلامی اظهار داشت: در گام اول، حرکتهای مردمی عمدتاً ماهیت دفاعی و دفع تهدید داشت و میلیونها بسیجی در این مسیر ایفای نقش کردند. اما در گام دوم، نوع حرکت مردمی متفاوت و مبتنی بر اقدام آتشبهاختیار و خلاقانه است.
وی افزود: گام دوم انقلاب بر محور «خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی» استوار است و حرکتهای مردمی در این مرحله، ماهیتی ایجابی و سازنده دارد؛ به این معنا که مردم باید در عرصههای دولتسازی، جامعهسازی، فرهنگسازی و تحقق اهداف اسلامی نقشآفرینی کنند.
تأکید بر شکلگیری حلقههای میانی
فرمانده قرارگاه بقیهالله (عج) با اشاره به طرح مفهوم «حلقههای میانی» از سوی رهبر انقلاب، گفت: در طول سال ۱۳۹۷ فلسفه و ضرورت این نوع حرکت مردمی تبیین شد و از ابتدای سال ۱۳۹۸ تمرکز بر سازماندهی و تقویت این حلقهها قرار گرفت.
سردار جعفری خاطرنشان کرد: تحقق اهداف گام دوم انقلاب نیازمند شکلگیری شبکهای از نیروهای مردمی مؤمن و انقلابی در قالب حلقههای میانی است تا بتوانند با نقشآفرینی فعال، زمینهساز پیشرفت کشور و حرکت به سمت تمدن نوین اسلامی باشند.
فرمانده قرارگاه بقیهالله (عج) سپاه، در ادامه سخنان خود در همایش «حلقههای میانی گام دوم انقلاب» با تشریح الزامات تحقق حرکت عمومی در گام دوم، بر ضرورت تبیین و مدیریت مردمی این مسیر تأکید کرد.
وی با بیان اینکه برای شکلگیری یک حرکت عمومی در گام دوم انقلاب، دو نوع اقدام اساسی لازم است، گفت: نخست، تبیین درست و اقناعگر این حرکت برای مردم است. حرکت عمومی بدون درک و احساس ضرورت از سوی جامعه شکل نمیگیرد.
سردار جعفری افزود: حرکتهای گام دوم با حرکتهای دفعی و واکنشی گام اول تفاوت دارد. در گام اول، مردم در مواجهه با تهدیدها، جنگ یا حوادثی مانند سیل و زلزله، با احساس ضرورت وارد میدان میشدند؛ اما در گام دوم، حرکت ماهیتی ایجابی و سازنده دارد و این ضرورت باید برای مردم ایجاد و تبیین شود.
وی تأکید کرد: در این مسیر، افرادی با ذهن فعال و قدرت بیان لازم هستند تا بتوانند ضرورت این حرکت را برای جامعه بهدرستی تشریح کنند و انگیزه حضور را در مردم ایجاد کنند.
فرمانده قرارگاه بقیهالله (عج) دومین رکن این مسیر را پیادهسازی و اجرای حرکت عمومی دانست و اظهار داشت: اجرای این حرکت نیازمند کار مدیریتی از جنس هدایت، تمرکز، برنامهریزی، طراحی راهکار و پیگیری مستمر است تا بتوان مردم را بهصورت گسترده به میدان آورد.
وی ادامه داد: در اینجا این پرسش مطرح میشود که این هدایت و برنامهریزی بر عهده چه کسی است؟ رهبر معظم انقلاب خود پاسخ این پرسش را دادهاند و تصریح کردهاند که این کار نه بر عهده رهبری است، نه دولت و نه هیچ دستگاه رسمی دیگر؛ بلکه بر عهده مجموعهای از خود مردم است که از آن با عنوان «جریان» یاد میشود.
سردار جعفری با اشاره به نقش جوانان در این عرصه گفت: برای شکلگیری حرکت عمومی، بهویژه حضور جوانان بهعنوان محور حرکت مردم، نیازمند سازوکاری مشخص هستیم که همان حلقههای میانی است.
وی توضیح داد: حلقههای میانی، سازوکار جریانساز و مدیریتی از دل مردم هستند که وظیفه به میدان آوردن گسترده مردم در گام دوم انقلاب را بر عهده دارند؛ چه در عرصه جامعهسازی و چه در حوزه دولتسازی.
به گفته فرمانده قرارگاه بقیهالله (عج)، این حلقهها مجموعههایی مردمی در سطوح محله، شهر، استان و ملی هستند که بهصورت سلسلهمراتبی از پایین به بالا شکل میگیرند و مأموریت آنها هدایت، تمرکز و مدیریت حضور مردم در موضوعات مختلف فرهنگی و اجتماعی است.
وی افزود: جریانها در واقع حول موضوعات و عرصههای فعالیت فرهنگی و اجتماعی شکل میگیرند و ذیل هر موضوع، حلقههای میانی بهعنوان شبکهای از نیروهای مردمی، نقش سازماندهی و مدیریت این حرکت را ایفا میکنند.
سردار جعفری در پایان با تأکید بر اینکه فلسفه این رویکرد از سال ۱۳۹۸ بهصورت متمرکز در قرارگاه دنبال شده است، خاطرنشان کرد: هدف اصلی، باز کردن مفهوم جریان و طراحی سازوکار عملی برای به میدان آوردن گسترده مردم در مسیر تحقق اهداف گام دوم انقلاب است.
در ادامه همایش، حجتالاسلام والمسلمین فلاح شیروانی، استاد حوزه و دانشگاه، با تأکید بر ماهیت تمدنی انقلاب اسلامی، آن را پدیدهای بینظیر در تاریخ بشر توصیف کرد و گفت: انقلاب اسلامی حادثهای عادی نیست، بلکه رخدادی شگفت و تمدنساز است که همچنان ابعاد آن در حال آشکار شدن است. گام دوم انقلاب، ورود به مرحله صراحتهای تمدنی و خلق الگوی جدید حکمرانی است.
وی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره انقلاب اسلامی افزود: این انقلاب، تنها انقلابی است که با پشتوانه عقلانیت دینی و تاریخی شکل گرفت و در تقابل با تمدن مادی و توسعهیافته غرب قرار گرفت. از همین رو، همه لحظات مردم ایران در این انقلاب، بُعدی بینالمللی پیدا کرده و هیچ مسئلهای صرفاً ملی باقی نمانده است.
ضرورت ارتقای «تراز حضور» مردم
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به حضور گسترده مردم در ۲۲ بهمن، آن را نماد «تراز حضور» ملت ایران دانست و تصریح کرد: نباید این حضور را صرفاً تجربهای مناسبتی بدانیم، بلکه باید به سمت ایدههایی حرکت کنیم که بتواند تراز حضور مردم را در مسائل ملی به سطحی مشابه ۲۲ بهمن برساند.
وی با نقلقولی از رهبر معظم انقلاب خاطرنشان کرد: با نظرسنجیها نمیتوان فهمید مردم به چه میاندیشند؛ باید یک امر ملی شکل بگیرد تا مردم خود را نشان دهند. اگر پروژههای بزرگ به مردم ایران پیشنهاد شود، این ملت نشان داده است که توان خلق شگفتیهای بزرگ را دارد.
عبور از الگوهای ناکارآمد و ورود به گام دوم
حجتالاسلام فلاح شیروانی با اشاره به اینکه گام اول انقلاب تجربههای مهمی را پشت سر گذاشته است، گفت: در این مرحله، کشور از برخی الگوهای ناکارآمد حل مسئله عبور کرده و اکنون در گام دوم، وارد مرحله «صراحتهای تمدنی» شدهایم؛ مرحلهای که نیازمند مواجهه مؤمنانه و اصیل با مسائل است.
وی با بیان داستان هجرت حضرت موسی (ع) بهعنوان نمونهای از مدیریت قدسی، افزود: در این الگو، خداوند صرفاً مورد ملاحظه قرار نمیگیرد، بلکه در متن حوادث حضور فعال دارد. این نوع مدیریت قدسی، پیشنهادی تازه برای حیات بشر است که انقلاب اسلامی آن را به صحنه آورده است.
ارائه الگویی نو برای حل مسائل ملی
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به پیام تاریخی امام خمینی (ره) در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ اظهار داشت: انقلاب اسلامی همچون «صاعقهای» بر نظام سلطه فرود آمد و ظرفیت معجزهآسای علوم اسلامی و عقلانیت تاریخی شیعه را آشکار کرد.
وی تأکید کرد: در آغاز گام دوم، رهبر معظم انقلاب ایدهای برای حل مسائل ملی ارائه کردند که هیچ کشور دیگری قادر به تولید و اجرای آن نیست. این ایده برآمده از حکمت و عقلانیت رهبری است و باید با بیانی نافذ به مردم عرضه شود و زمینههای تحقق آن در جامعه فراهم گردد.
نقش حلقههای میانی در «خلق عقل اجتماعی»
حجتالاسلام فلاح شیروانی با تأکید بر ضرورت آزاداندیشی و تقویت عقلانیت در کشور گفت: ایران امروز بیش از هر چیز به تعمیق فهم و عقل جمعی نیاز دارد. یکی از ارکان این مسیر، توجه به «قوه عاقله» در حرکتهای اجتماعی است.
وی افزود: جمهوری اسلامی دارای نظریه اجتماعی خاص خود در حوزه عقلانیت است و برای پرورش عقل در حیات اجتماعی، ایدههای متمایزی ارائه کرده که یکی از مهمترین آنها «حلقههای میانی» است.
به گفته وی، حلقههای میانی صرفاً کنشگر اجتماعی نیستند، بلکه مأموریت آنها تبدیل عقل به یک پدیده اجتماعی و قرار دادن آن در پشتوانه قیامها و حرکتهای مردمی است.
حجتالاسلام فلاح شیروانی در پایان با قدردانی از فعالان این حوزه تأکید کرد: تفکیک دقیق مفاهیم و اصرار بر تبیین نقش حلقههای میانی ضروری است و اگر این الگو بهدرستی اجرا شود، میتواند زمینهساز نوزایی در حیات بشر باشد.
در ادامه ابراهیم برزگر، استاد دانشگاه، با تأکید بر ضرورت تولید فکر و تئوریزهکردن ایدههای کلان انقلاب اسلامی، حلقههای میانی را یکی از مهمترین کارکردهای میانی برای تداوم و تحول انقلاب دانست و گفت: حلقههای میانی، پیونددهنده ایدههای رهبری با حل مسائل عینی جامعه هستند.
وی در ابتدای سخنان خود با طرح این پرسش که حلقههای میانی در چه قلمروهایی باید ایفای نقش کنند، گفت: یکی از وظایف اساسی ما «فکر کردن» و تولید اندیشه است. اندیشهورزی خود یک عمل محسوب میشود و نباید آن را کماهمیت تلقی کرد. حتی اگر کنش فیزیکی مستقیمی در کار نباشد، تولید فکر یکی از بارزترین مصادیق عمل انقلابی است.
این استاد دانشگاه با اشاره به تفاوت شرایط پیش و پس از انقلاب اسلامی اظهار داشت: پیش از انقلاب، هدف مشخص و معطوف به فروپاشی نظام سابق بود، اما پس از پیروزی، مأموریتها پیچیدهتر شد و کشور در همه عرصهها به مشارکت مستمر مردم نیاز پیدا کرد.
برزگر افزود: رهبر انقلاب برای این مشارکت، سطوح و اشکال مختلفی را تعریف کردهاند؛ از مشارکت در انتخابات و تشکیل نهادهایی مانند شوراهای شهر گرفته تا ارائه راهکارهای عملی، مشارکت در اجرای مصوبات و حتی ایفای نقش در شناسایی و حل مشکلات اجتماعی.
وی تأکید کرد: در بسیاری از حوزهها اگر سازوکارهای مردمی شکل نگیرد، حتی بهترین نهادها نیز بهتنهایی قادر به حل مسائل نخواهند بود.
برزگر یکی دیگر از کارکردهای مهم حلقههای میانی را «تئوریزه کردن و امتدادبخشی» به ایدههای رهبر معظم انقلاب دانست و گفت: وقتی رهبری ایدهای را مطرح میکنند، این ایده باید به پروژه و برنامه عملیاتی تبدیل شود.
وی با اشاره به مطالبه چند دهه گذشته رهبر انقلاب مبنی بر تولید نظریه سیاسی در حوزههای علمیه افزود: نظام اسلامی نیازمند نظریهپردازی مستمر است. اگر ایدههای کلانی مانند «مردمسالاری دینی» صرفاً در سطح انتزاعی باقی بماند و به سازوکارهای اجرایی همچون انتخابات، نهادسازی و حل مسائل عینی ترجمه نشود، کارآمدی لازم را نخواهد داشت.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه در برخی سالها ایران از نظر تولید مقالات علمی در رتبههای برتر منطقه قرار داشته است، تصریح کرد: با این حال، فاصلهای میان تولید علمی دانشگاهی و حل مسائل کف جامعه وجود دارد که یکی از دلایل آن، نبود حلقههای واسط برای پیوند دادن ایده و عمل است. نقش جوانان و تکثیر نیروهای انقلابیبرزگر با اشاره به فرمایش امام خمینی (ره) درباره «تولید مثل» نیروهای انقلابی گفت: گروههای انقلابی باید افرادی همفکر و هممسیر با خود تربیت و تکثیر کنند تا جنبش انقلابی استمرار یابد. این امر با سازماندهی شبکهای و حرکت جمعی ممکن است. وی بر ضرورت حرکت جمعی و همافزایی تأکید کرد و افزود: وحدت و همراهی نیروها شرط اثرگذاری است؛ همانگونه که فشار هماهنگ آب میتواند اثربخش باشد، در حالیکه تکتک قطرات بهتنهایی کارایی ندارند.
تداوم انقلاب و نقش حلقههای میانی
برزگر در بخش پایانی، با طرح پرسشی درباره چگونگی تداوم انقلاب اسلامی، برزگر مباحث مطرحشده را ناظر بر «تحول و تداوم» انقلاب دانست و اظهار داشت: حلقههای میانی میتوانند با پیوند دادن اندیشه و عمل، نیروگیری از نسل جوان و تبدیل ایدههای کلان به برنامههای اجرایی، نقش مهمی در مراقبت از تداوم انقلاب ایفا کنند.
وی در پایان تأکید کرد: اگر حلقههای میانی بتوانند کارکرد واسط میان نخبگان فکری، نهادهای رسمی و بدنه اجتماعی را بهدرستی انجام دهند، زمینه تحول مستمر و پویایی انقلاب اسلامی فراهم خواهد شد.
در بخشهای پایانی همایش حجتالاسلام علی ذوعلم، رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، با تأکید بر اهمیت آسیبشناسی حرکتهای مردمی، نسبت به انحراف حلقههای میانی به سمت نخبهگرایی افراطی، عملزدگی و جناحگرایی هشدار داد.
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم گفت: حلقههای میانی نباید به حزبسازی و جناحگرایی تقلیل یابند. بیانیه گام دوم نیازمند بازخوانی عمیق و کاربردی است.
وی با بیان اینکه پس از گذشت چند سال از صدور بیانیه گام دوم، همچنان نیازمند بازخوانی و تعمیق مفاهیم آن هستیم، گفت: در مسیر تحقق مقاصد انقلاب و منویات رهبر معظم انقلاب، ممکن است ناخواسته دچار آسیبهایی شویم؛ از اینرو توجه به آفتها و آسیبها بخش مهمی از این حرکت است.
هشدار نسبت به نخبهگرایی افراطی و عملزدگی
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم یکی از آسیبهای جدی را «نخبهگرایی افراطی» دانست و افزود: اگر حلقههای میانی صرفاً به تولید ادبیات نخبگانی محدود شوند و از بدنه جامعه فاصله بگیرند، کارکرد اصلی خود را از دست میدهند. در مقابل، عملزدگی بدون پشتوانه نظری نیز آسیب دیگری است که میتواند حرکت را از عمق و استحکام لازم محروم کند.
وی تأکید کرد: حوزه و دانشگاه باید ادبیات نظری، مبانی قرآنی و روششناسی برگرفته از سیره اهلبیت (ع) را در این زمینه تقویت کنند تا حرکتهای مردمی بر بنیان فکری مستحکم استوار شود.
پرهیز از رقابتهای مخرب و انحصارگرایی
حجتالاسلام ذوعلم با اشاره به برخی رقابتهای ناسالم میان مجموعههای فعال گفت: رقابت مخرب، انحصارگرایی و تلقیهای محدود از حلقههای میانی میتواند زمینهساز شکافهای درونی شود. حلقههای میانی نباید به ابزاری برای تقابل با سایر نهادها یا ایجاد انشقاق در جامعه تبدیل شوند.
وی تصریح کرد: این حلقهها نباید ذیل حزبسازی یا جناحگرایی تعریف شوند. قانون اساسی بستر فعالیتهای حزبی را مشخص کرده است، اما حلقههای میانی مأموریتی فراتر و فراگیرتر دارند و نباید به رقابتهای سیاسی تقلیل یابند.
حلقههای میانی؛ چتری فراگیر برای حل مسائل استانی و ملی
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم با تأکید بر ظرفیتهای گسترده استانهای کشور اظهار داشت: هر استان دارای مسائل، ظرفیتها، نخبگان و امکانات خاص خود است. اگر مجموعهای اندیشهورز، مردمی و انقلابی در سطح استان شکل گیرد که بتواند با مشارکت حداکثری به مسائل اقتصادی، زیستمحیطی، فرهنگی، تربیتی و سیاسی همان استان بیندیشد، گامی مهم در تحقق مراتب انقلاب برداشته خواهد شد.
وی افزود: چنین سازوکاری میتواند به کاهش رقابتهای ناسالم، جلوگیری از اتلاف منابع و همافزایی ظرفیتهای مردمی کمک کند و حتی در تصمیمسازیهای کلان ملی نیز اثرگذار باشد.
ضرورت شکلگیری نهادهای اندیشهورز استانی
حجتالاسلام ذوعلم پیشنهاد کرد در هر استان، مجموعهای فراگیر با حضور نماینده ولیفقیه، حوزه علمیه، دانشگاهها، نخبگان و فعالان انقلابی شکل گیرد تا بهصورت هماهنگ و کارشناسی، مسائل استان را بررسی و برای تحقق اهداف گام دوم برنامهریزی کند.
وی گفت: این اقدام میتواند مکمل نهادهای رسمی باشد و همه ظرفیتهای سختافزاری و نرمافزاری استان را برای پیشرفت، اشتغال، ارتقای سبک زندگی اسلامی و تقویت حکمرانی ولایی بهکار گیرد.
بازخوانی خلاقانه بیانیه گام دوم
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم با اشاره به گذشت هفت سال از صدور این بیانیه خاطرنشان کرد: تاکنون مقالات و کتابهای متعددی درباره آن نوشته شده، اما نیازمند خوانش خلاقانه، عمیق و غیرتحریفشده از بیانیه هستیم.
وی از طراحی پویشی با عنوان «بیانیه را از نو بخوانیم» خبر داد و افزود: این بیانیه باید توسط گروههای مختلف از جمله مدیران، سیاستگذاران، نخبگان، فعالان حکمرانی، جوانان و حتی مخاطبان بینالمللی بازخوانی شود تا دلالتهای عملیاتی آن در عرصههای مختلف اجرایی شود.
حجتالاسلام ذوعلم تأکید کرد: بیانیه گام دوم بیش از ۷۰ دلالت کلان و عملیاتی برای اصلاح نظام حکمرانی، مقابله با تبعیض، تقویت عدالت، رشد آزاداندیشی و ارتقای عقلانیت ارائه میدهد و میتواند پشتوانهای نظری و عملی برای همه دلسوزان انقلاب باشد.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت روایت صادقانه، عمیق و فطرتگرایانه از انقلاب اسلامی گفت: باید با پرهیز از غلو و تحریف، ادراک عمومی بهویژه نسل جوان را نسبت به اهداف و مقاصد انقلاب تقویت کنیم و پیام اجتماعی اسلام ناب محمدی (ص) را بهدرستی تبیین نماییم.
در پایان همایش نگاشت نخست منشور حلقههای میانی برای نقد و نظر صاحبنظران و فعالان حلقههای میانی، رونمایی شد. همچنین از خانواده شهدای گرانقدر محمد مهدی طهرانچی، عضو شورای راهبری اندیشگاه، شهید سید حسن حسینی، عضو اندیشکده استقلال و آزادی اندیشگاه و شهید مجتبی رضیعی تجلیل و تقدیر به عمل آمد.
۱۲ اثر از میان ۶۰ اثر ارائه شده در کارگروههای تخصصی همایش در دو محور ایدهها و تجربهها مورد تقدیر و حائز عنوان برگزیده اعلام شدند.
انتهای پیام/