سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه در گفتوگو با سیانان تُرک، درباره مذاکرات ایران و آمریکا گفت: در حال حاضر زمینه جدی برای مذاکره وجود ندارد؛ برای مذاکرات واقعی و نتیجهبخش، ابتدا باید فضای تهدید و فشار از بین برود و بدون توافق بر سر چارچوب، محتوا و قواعد مذاکرات، پیشرفتی حاصل نخواهد شد.
مشروح این مصاحبه به شرح زیر است:
خبرنگار: جناب وزیر، به ترکیه خوش آمدید؛ از اینکه در این مقطع فوقالعاده حساس به ما وقت دادید، سپاسگزاریم؛ جناب وزیر، در حالی که آمریکا نیروها و تجهیزات نظامی بیشتری را به منطقه اعزام کرده و رئیسجمهور آمریکا، ترامپ، کشور شما را به حملهای جدید تهدید کرده است، شما در استانبول هستید؛ بیتردید ابتدا دیداری مهم با وزیر خارجه هاکان فیدان داشتید و سپس نیز توسط رئیسجمهور اردوغان پذیرفته شدید؛ خروجی این دیدارها چه بود؟ چه تصمیمهایی گرفته شد؟ آیا پیشنهاد یا درخواست تازهای مطرح شده است؟ آیا رهبر انقلاب اسلامی آیتالله خامنهای یا رئیسجمهور پزشکیان پیام ویژهای دارند که بخواهند به آنکارا یا از مسیر آنکارا به واشنگتن منتقل شود؟
عراقچی: من امروز دیداهای خیلی خوبی در ترکیه داشتم؛ ما و ترکیه همسایهای بسیار خوب و دوستی بسیار نزدیک هستیم؛ در عین حال همواره در حال تبادل نظر با یکدیگر هستیم؛ روابط ایران و ترکیه بسیار خوب است؛ من نیز برای گفتوگو درباره این موضوع آمدهام تا با هم صحبت کنیم و ببینیم چه مسیر همکاریای میتوانیم پیدا کنیم؛ جمهوری اسلامی ایران همواره آماده استفاده از دیپلماسی است و اعلام میکند که از طریق مذاکره آماده رسیدن به نتیجه است؛ امروز هم با جناب وزیر امور خارجه، آقای هاکان فیدان، و همچنین با رئیسجمهور جمهوری ترکیه دیدار داشتم؛ در این دیدارها درباره این تبادل نظر کردیم که چگونه میتوانیم مسیر دیپلماسی را فعال کنیم و دیدگاههایمان را کنار هم قرار دهیم تا راه و زمینه درست را پیدا کنیم.
خبرنگار: آنکارا روزهاست علنا به آمریکا فراخوان میدهد که «به ایران حمله نکنید، مشکلات باید از مسیر دیپلماسی حل شود.»، اما ما کنجکاویم بدانیم پشت پرده چه میگذرد؛ ترکیه دقیقا چه نقشی در این روند ایفا میکند؟ آیا میانجیگری میان واشنگتن و تهران را پیشنهاد داده است؟
عراقچی: دیدگاههای ترکیه درباره ایران همواره بسیار سازنده بوده و صادقانه بگویم این دیدگاهها برای ما بسیار مهم است؛ بهویژه در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران با رژیم اشغالگر اسرائیل نیز دیدیم که ترکیه مواضعی بسیار سازنده اتخاذ کرد و این نشان میدهد میان ملت ایران و ملت ترکیه پیوندی بسیار قوی وجود دارد؛ اعتماد ما به دولت ترکیه و دوستانمان کامل است؛ همچنین جناب رئیسجمهور اردوغان نیز گفتند که «میتوانیم از دیپلماسی استفاده کنیم و در منطقه نیز منفعتی ایجاد کنیم.»؛ ترکیه برای یافتن راهحل در منطقه تلاش میکند؛ ما با نگاه مثبت به این تلاشها مینگریم و امیدواریم نتیجهبخش باشد؛ من همچنین در این باره با کشورهای منطقه نیز رایزنی میکنم.
خبرنگار: آیا طرحی یا دستکم احتمالی برای دیدار سهجانبه میان ترامپ، اردوغان و پزشکیان وجود دارد؟ حضوری یا از طریق ویدئوکنفرانس؟ آیا آنکارا چنین پیشنهادی را به شما داده است؟
عراقچی: به نظرم هنوز خیلی فاصله در حال حاضر میان ما و ایجاد زمینه مذاکرات مشترک با آمریکا وجود دارد، زیرا اگر واقعا قرار باشد مذاکرهای جدی انجام شود، نه مذاکرهای ظاهری یا مصنوعی، بلکه مذاکرهای واقعی و جدی، باید مقدمات جدی آن فراهم شود؛ بهویژه باید درباره محتوای مذاکره، شکل مذاکره و قواعد آن ابتدا گفتوگو کنیم؛ و پیش از ورود به چنین زمینی، باید از هرگونه تهدید و فشار دوری شود؛ اگر این موارد رعایت شود، آنگاه میتوانیم فضایی ایجاد کنیم؛ اما در حال حاضر هیچ مذاکره جدیای وجود ندارد.
خبرنگار: امروز در نشست خبری گفتید «ایران دیکته را نمیپذیرد.»؛ همچنین گفتید آمریکا بارها درخواست مذاکره با ایران را مطرح کرده است؛ دقیقا چه اتفاقی افتاد؟ این پیشنهاد آخرین بار چه زمانی مطرح شد؟ اخیرا بوده است؟
عراقچی: بله، تقریبا هر روز.
خبرنگار: مثلا آخرین بار چه زمانی بود؟
عراقچی: همانطور که گفتم تقریبا هر روز؛ واسطههای مختلفی هستند که با ما تماس میگیرند.
خبرنگار: کشورهای ثالث؟
عراقچی: بله، کشورهای ثالث؛ آنها پیامهایی از سوی مقامهای آمریکایی به ما منتقل میکنند و درخواست دیپلماسی دارند؛ موضع ما روشن است: ما آماده دیپلماسی عادلانه و متوازن هستیم؛ اگر آنگونه که ترامپ میگوید توافقی عادلانه و بیطرفانه باشد، ما آمادهایم، اما هر دو طرف باید بپذیرند که مذاکره با دیکته متفاوت است؛ هیچکس نمیتواند پیش از آغاز مذاکره نتیجه آن را تعیین کند؛ طبیعتا آمریکا باید تهدید و ارعاب را کنار بگذارد و در شرایط برابر، براساس احترام متقابل و منافع مشترک، آماده مذاکره باشد؛ مذاکره یعنی بدهبستان؛ هیچکس نمیتواند به دیگری دیکته کند؛ این مذاکره نیست و مذاکرهای عادلانه و بیطرفانه نخواهد بود؛ مذاکره عادلانه زمانی شکل میگیرد که دو طرف با احترام بنشینند و درباره مسائل واقعی گفتوگو کنند و از مسیر مذاکره به نتیجه برسند و ما برای چنین مذاکرهای آمادهایم.
خبرنگار: اشاره کردید، اما دوباره میپرسم؛ میدانیم ایران درباره رابطهسازی با دولت فعلی آمریکا تجربههای بدی دارد؛ نمونه روشن آن حمله ماه ژوئن در میانه روند مسقط بود؛ با وجود این، گفته میشود ترامپ بر یک «توافق» با محور «نبود سلاح هستهای» اصرار دارد؛ آیا ایران میتواند برداشت خود از نیت آمریکا را بازسازی کرده و به توافقی برای کاهش تنش برسد؟
عراقچی: همانطور که اشاره کردید، ما در زمینه مذاکره با آمریکاییها تجربه بسیار بدی داریم؛ وقتی اسرائیل در ماه ژوئن به ما حمله کرد و آمریکا نیز به آن پیوست، ما دقیقا در میانه مذاکرات بودیم؛ این اقدام فضای بیاعتمادی ایجاد کرد؛ اگر آمریکا واقعا میخواهد دیپلماسی جدی پیش ببرد، باید این بیاعتمادی را از میان بردارد؛ به نظر من تلاش زیادی لازم است و آنها باید رویکردهای خود را تغییر دهند و اصلاح کنند و آماده مذاکره و توافقی عادلانه باشند؛ ما همواره آمادهایم، اما آنها باید تضمین بدهند که نه تنها حملهای جدید انجام نخواهد شد، بلکه حتی تهدیدی هم وجود نخواهد داشت.
خبرنگار: پس از حمله ژوئن آیا هیچ تماس مستقیمی با آمریکا داشتهاید؟
عراقچی: خیر، هیچ گفتوگوی مستقیمی با آمریکا نداشتهایم؛ پیش از ژوئن گفتوگوهای غیرمستقیم داشتیم و پس از آن نیز در سپتامبر گذشته در جریان مجمع عمومی سازمان ملل پیامهایی را از طریق نماینده آمریکایی دریافت و ارسال کردیم؛ تلاش کردیم برای حل موضوع «مکانیسم ماشه» (snapback) و جلوگیری از خطای بزرگ اروپاییها به نوعی تفاهم برسیم، اما این نیز شکست خورد و برای ما یک تجربه بد دیگر بود؛ به نظر من عبور از این بیاعتمادی بسیار مهم است؛ ما به آغاز روندی تازه از دیپلماسی بر پایه احترام و صداقت نیاز داریم.
خبرنگار: آیا میخواهید از این مصاحبه بهعنوان فرصتی برای خطاب مستقیم به همتایان آمریکایی خود استفاده کنید و پیامی به واشنگتن بدهید؟
عراقچی: فکر میکنم همه صحبتهای من را میشنوند و امیدوارم بشنوند.
خبرنگار: در رسانهها تحلیلها و پیشنهادهایی مطرح میشود: «اگر ایران یک گام بردارد، مثلا درباره میدانهای نفتی یا اشتراک فناوری همکاری محدود با آمریکا پیشنهاد دهد، واشنگتن میتواند به میز برگردد.»؛ آیا این برای شما یک گزینه است؟
عراقچی: به نظرم این میتواند یکی از نتایج یک توافق باشد؛ اگر ما بتوانیم مسئله هستهای را حل کنیم و به یک توافق جدید هستهای مبتنی بر برنامه صلحآمیز هستهای ایران برسیم و تحریمها برداشته شود، آنگاه میتوان پیامدهایی مانند همکاری در حوزه انرژی و پروژههای مبتنی بر منافع مشترک شکل بگیرد؛ ما هیچگاه در پروژههای اقتصادی خود آمریکا را کنار نگذاشتهایم.
خبرنگار: طبیعتا امیدواریم رخ ندهد، اما مجبوریم سناریوهای بد را هم بپرسیم؛ گذشته نشان داده آمریکا حتی در زمان گفتوگوها هم میتواند تهاجمیتر شود؛ بنابراین دشوار نیست فرض کنیم شما برای هر سناریویی آماده هستید؛ شما گفتهاید نیروهای مسلح ایران در صورت حمله آمریکا «بلافاصله» پاسخ خواهند داد؛ از حمله ژوئن چه درسهایی گرفتید؟ این بار چه آمادگیای دارید؟ اگر آمریکا حمله کند چه خواهید کرد؟ آیا جهان باید منتظر پاسخی متفاوت از ایران باشد؟
عراقچی: میدانید که حمله ژوئن به ایران یک عملیات شکستخورده بود؛ آنها به هیچیک از اهداف از پیش تعیینشده نرسیدند و در نهایت پس از ۱۲ روز ناچار شدند درخواست آتشبس بدهند؛ اگر این جنگ تکرار شود، به گمانم باز هم همان شکست و همان نتیجه تکرار خواهد شد؛ بهویژه این بار ما آمادهتر هستیم و از جنگ قبلی درسهای خوبی گرفتیم و تجربههای خوبی به دست آوردیم؛ اکنون موشکهای بالستیک ما در جای خود هستند، توان ما برقرار است، نقاط قوت خود را بازبینی کردهایم و با قدرت بیشتری آمادهایم و این روشنترین پیامی است که میتوانیم به آمریکا بدهیم: اگر حملهای صورت گیرد، قطعا پاسخی شوکآور و بسیار قدرتمند خواهیم داد؛ امیدواریم عقلانیت حاکم شود و دیپلماسی کار کند و نیازی به این موارد نباشد.
خبرنگار: آیا محور مقاومت حزبالله و حوثیها نیز وارد عمل خواهند شد؟
عراقچی: ما توان دفاع از خود را داریم و به کسی نیاز نداریم.
خبرنگار: در نشست خبری گفتید ایران سامانههای دفاعی خود را تقویت خواهد کرد؛ برنامه دقیق شما چیست؟ آیا از روسیه و چین حمایت نظامی گرفتهاید یا میگیرید؟
عراقچی: واقعا انتظار دارید به این سوال پاسخ بدهم؟
خبرنگار: بله.
عراقچی: ترجیح میدهم پاسخ ندهم.
خبرنگار: آیا بستن تنگه هرمز نیز جزو گزینههاست؟
عراقچی: مجموعهای از گزینهها وجود دارد.
خبرنگار: آیا در مورد نوع پاسخ، نظام و دولت ایران همنظر هستند؟
عراقچی: قطعا همه ایرانیها همنظرند.
خبرنگار: در حال حاضر گفته میشود هشت ناوهواپیمابر آمریکایی در منطقه ایران را تهدید میکنند؛ همچنین خبرهایی درباره استقرار برخی کشورهای اروپایی نیز میرسد؛ گزارشهای اطلاعاتی شما درباره این تجمع نظامی آمریکا چه میگوید؟ آنها ممکن است برای چه چیزی آماده شوند؟ و آیا اطلاعاتی درباره طرحهای ترور علیه مقامات ایرانی دارید؟
عراقچی: ما همه سناریوها را بررسی میکنیم و خود را برای همه آنها آماده میکنیم.
خبرنگار: یعنی نمیترسید؟
عراقچی: خیر.
خبرنگار: اسرائیل و انتخابات نزدیک در اسرائیل در این تصویر چه جایگاهی دارد؟ به نظر شما تا چه حد و چگونه بر دولت ترامپ اثر میگذارد؟ چون هر بار نتانیاهو به واشنگتن میرود، پس از آن حملهای رخ میدهد.
عراقچی: ما به انتخابات در اسرائیل یا جای دیگر کاری نداریم؛ خود را برای هر احتمال آماده کردهایم؛ باید بگویم که در اسرائیل دموکراسی واقعی وجود ندارد.
خبرنگار: موضع اروپا چه چیزی به شما میگوید؟ اتحادیه اروپا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را «سازمان تروریستی» معرفی کرده و تحریمهای جدیدی علیه کشور شما تصویب کرده است.
عراقچی: امروز در نشست خبری همراه با برادر عزیزم فیدان به این موضوع پاسخ دادیم؛ اتحادیه اروپا با تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یک خطای راهبردی بزرگ مرتکب شد؛ آنها چیز بزرگی را از دست دادند و میبینیم که نقش اتحادیه اروپا در منطقه روزبهروز کاهش مییابد؛ من بسیار متاسفم که منافع خودشان را هم در نظر نمیگیرند؛ سپاه پاسداران نقش بسیار مهمی در مبارزه با داعش و تروریستها داشت؛ باید بگویم اگر سپاه نبود، اروپاییها امروز در پاریس یا شهری دیگر در اروپا با داعش روبهرو میشدند.
متاسفانه اروپا در این موضوع بسیار ناسپاس بود و میدانیم از این تصمیم خود پشیمان خواهند شد؛ همچنین باید بگویم ما هم در واکنش متقابل میتوانیم از طریق مجلس شورای اسلامی ارتشهای اروپایی را در فهرست گروههای تروریستی قرار دهیم؛ اقدامهای اروپا تنش منطقه را کاهش نمیدهد؛ امروز کشورهای منطقه برای رفاه و آرامش این منطقه تلاش میکنند و هیچکدام اروپایی نیستند، بلکه کشورهای منطقهاند؛ اروپا فقط آتش را شعلهور میکند.
خبرنگار: آخرین وضعیت اعتراضات در خیابانهای ایران چیست؟ چند نفر کشته شدند؟ چند نفر زخمی و چند نفر بازداشت شدند؟ پیام معترضان به حکومت چه بود؟ چه نتیجهای گرفتید و چه اقداماتی انجام میدهید؟
عراقچی: قبلا توضیحات کامل داده شده، اما باید با صراحت بگویم لازم است میان معترضان و کسانی که دست به اقدامهای تروریستی و خرابکارانه میزنند، تفاوت قائل شویم؛ از ۲۸ دسامبر تا ۸ ژانویه شاهد اعتراضهایی منطقی درباره وضعیت اقتصادی یا نرخ ارز بودیم؛ این اعتراضها قابل پذیرش بود و حتی رئیسجمهور ما درباره برخی مسائل با آنها گفتوگو کرد، اما از ۸ ژانویه تا ۱۰ ژانویه، طی سه روز، ماهیت ماجرا تغییر کرد.
در آنجا تروریستها وارد درگیری مسلحانه شدند و به نیروهای امنیتی حمله کردند و حتی گاه شهروندان عادی را هدف گرفتند؛ آنها از پیام ترامپ به مردم ایران سوءاستفاده کردند تا شمار کشتهها را افزایش دهند و حمایت کامل ترامپ را جلب کنند؛ میتوانم بگویم شمار کشتهها طبق اعلام مراجع رسمی ۳۱۰۰ نفر است و متاسفانه از این میان ۲۰۰۰ نفر را «شهید» محسوب میکنیم؛ چون بیشترشان نیروهای امنیتی بودند؛ مطابق قوانین ما برای خانوادههای شهدا اقدام خواهد شد و اسامی توسط مراجع رسمی اعلام میشود.
خبرنگار: ادعاها و تصاویر متفاوتی وجود دارد؛ دادستان سابق سازمان ملل و وکیل حقوق بشر ایرانی، پیام اخوان، میگوید: حداقل ۳۳ هزار نفر کشته شدند؛ نرخ کشتار در ایران از سربرنیتسا بدتر و بدترین وضعیت در تاریخ ایران است؛ میگوید این ارقام بر پایه اطلاعات پزشکانی است که در بیمارستانها و سردخانهها ثبت میکنند.
عراقچی: هیتلر نظریه مشهوری دارد: «دروغ خیلی بزرگ بگویید راحت باور کنند.»؛ متاسفانه هرچه دروغ را بزرگتر کنند، اثرگذارتر میشود؛ گاهی میگویند «۳۰ هزار تا ۵۰ هزار نفر کشته شدهاند» که همه اینها دروغ است؛ شمار کشتهها طبق اعلام رسمی ۳۱۱۷ نفر است؛ اگر میخواهند حتی یک نفر را به فهرست اضافه کنند، بیایند و ارائه دهند.
خبرنگار: آیا درباره تغییر رژیم نگران هستید؟ رهبر انقلاب آیتالله خامنهای کجاست و وضعیت سلامت ایشان چگونه است؟
عراقچی: تغییر رژیم کاملا یک خیال است؛ برخی گرفتار این خیال شدهاند؛ نظام ما آنقدر ریشهدار است و آنقدر بنیانهای قوی دارد که رفتوآمد افراد تفاوتی ایجاد نمیکند؛ نظام پابرجاست و به کار خود ادامه میدهد.
خبرنگار: نظر شما درباره تحولات اخیر سوریه چیست؟ حکومت دمشق کنترل بیشتری به دست میآورد و گروه تروریستی یپگ مناطق خود را از دست میدهد.
عراقچی: ما همواره گفتهایم که از تمامیت ارضی سوریه، استقلال و آرامش آن حمایت میکنیم و همیشه پشتیبان آن بودهایم؛ هرگونه بیثباتی در سوریه موجب بیثباتی در منطقه میشود؛ ما حمایت میکنیم و امیدواریم رژیم اشغالگر اسرائیل هرچه سریعتر از خاک سوریه خارج شود.
خبرنگار: آنکارا معتقد است خنثیسازی کامل گروه تروریستی پکک/پژاک برای امنیت ایران نیز یک نیاز فوری است؛ شما برای مبارزه با این گروهها چه گامهای مشخصی برمیدارید؟
عراقچی: امنیت ما بسیار مهم است و برای مقابله با هر گروه تروریستی آمادهایم.
خبرنگار: آخرین سوال، اما مهم… ترکیه مدتهاست پیشنهاد یک ائتلاف منطقهای را مطرح میکند؛ آیا امروز این موضوع را هم با وزیر فیدان و رئیسجمهور اردوغان مطرح کردید؟ نظر شما درباره چنین ائتلافی چیست؟
عراقچی: ما درباره کشورهای منطقه با هم توافق داریم و هدف مشترکی داریم؛ با جناب رئیسجمهور اردوغان هم دیدار کردم؛ امیدواریم با همکاری مشترک به اهداف مشترک برسیم و آن هم رفاه و ثبات منطقه است.
- بیشتر بخوانید:
- عراقچی: ایران آماده همکاری با کشورهای منطقه برای مقابله با تجاوزهای غیرقانونی است
- عراقچی: توانمندی دفاعی و موشکی ایران هرگز موضوع هیچ مذاکرهای نخواهد بود
انتهای پیام/