دادگستری خراسان جنوبی طی سال‌های اخیر با رویکردی عدالت‌محور و مردمی، تلاش کرده است با توسعه عدالت الکترونیک، افزایش شفافیت، کاهش مراجعات حضوری، و اجرای طرح‌های جهادی در مناطق محروم، خدمات قضایی را در دورافتاده‌ترین نقاط استان در دسترس مردم قرار دهد. از گسترش دادگاه‌های آنلاین گرفته تا برگزاری دادگاه‌های علنی برای ارتقای سواد حقوقی جامعه، این دستگاه با برنامه‌ریزی هدفمند به‌دنبال گسترش عدالت واقعی و عینی در میان اقشار مختلف مردم، به‌ویژه ساکنان مناطق کم‌برخوردار بوده است.

استان خراسان جنوبی با وجود محرومیت‌های گسترده، در زمینه ارائه خدمات قضایی، برگزاری دادگاه های برخط، برگزاری دادگاه های صلح و تحقق صلح و سازش و خدمات الکترونیک قضایی عملکرد رضایت بخشی داشته است. بدون تردید دادگستری هر استان، به‌عنوان یکی از نهاد‌های اصلی حاکمیتی، نقشی کلیدی در رفع مشکلات حقوقی، کاهش آسیب‌های اجتماعی، ایجاد امنیت قضایی و بهبود کیفیت زندگی مردم دارد.

محمدجعفر عبدالهی رئیس کل دادگستری استان خراسان جنوبی در گفت‌و‌گو با میزان با اشاره به دلایل آمار پایین جرائم در استان خراسان جنوبی گفت: با وجود پایبندی مردم استان به ارزش‌های دینی و ملی، خراسان جنوبی از نظر آمار جرایم و جنایات در پایین‌ترین رتبه‌های کشوری قرار دارد؛ به‌طوری که جرایم خشن در رتبه ۳۱ و خودکشی در رتبه ۲۹ کشور است.

کاهش ۳۷ درصدی مراجعات حضوری

وی با تاکید بر اجرای خدمات فناورانه بیان کرد: با اجرای خدمات فناورانه جمعیت مراجعه‌کننده حضوری مردم از ۹۸۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۹ به ۶۱۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است؛ معادل کاهش ۳۷ درصدی مراجعات حضوری است. 

رئیس کل دادگستری خراسان جنوبی با اشاره به برگزاری دادگاه برخط در استان تصریح کرد: به صورت روزانه بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ دادگاه برخط برای اصحاب پرونده‌های داخل و خارج استان و خارج از کشور برگزار می‌شود و روزانه میانگین ۸ دادگاه علنی برای جامعه دانشجویی و عموم مردم اجرا می‌شود.

حضور مسئولین قضایی استان خراسان جنوبی در ۱۰۴۹ نقطه استان

عبدالهی درخصوص اجرای طرح‌های جهادی توسط مسئولین قضایی استان، اظهار کرد: از سال ۱۴۰۲ تاکنون، در ۱۰۴۹ نقطه استان مستقر شده‌ایم و در برخی مناطق بیش از ۷ تا ۸ بار حضور داشته‌ایم. این طرح‌ها شامل ملاقات تصویری زندانیان، آزادی با پابند الکترونیک، تخفیف و تعلیق مجازات‌ها و ارائه خدمات به زندانیان است. اعزام مددجویان از زندان به دادگاه به صفر رسیده است چرا که ۹۹.۹ درصد جلسات رسیدگی به صورت آنلاین رسیدگی می‌شود که این امر باعث شده آرام‌ترین زندان‌ها را داشته باشیم. 

وی همچنین به سامانه‌های کنترل تردد و پایش حضور افراد در دادگستری اشاره کرد و گفت: ورود و خروج شاکی، متهم، شهود و سایر افراد با ثبت آنلاین انجام می‌شود و میانگین زمان حضور افراد در دادگستری کاهش یافته است. در شعب اجرای احکام بیش از ۹۰ درصد پرونده‌ها به صورت برخط برگزار می‌شود و استان خراسان جنوبی تنها استانی است که صفحه مجازی دادگاه را باز نگه داشته و تمامی کامنت‌ها و مشارکت‌ها توسط کارشناسان و قضات بررسی می‌شود.

اجرای فرآیند‌های هوشمندسازی علت کاهش حضور مردم در حوزه های قضایی

عبدالهی توضیح داد: میانگین زمان حضور مراجعان در حوزه‌های قضایی دادگستری استان خراسان جنوبی در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴، به طور متوسط ۴۰ دقیقه ثبت شده است. این آمار حاصل اجرای فرآیند‌های هوشمندسازی، نوبت‌دهی الکترونیکی و توسعه خدمات غیرحضوری در دادگستری‌های استان است که نقش مؤثری در کاهش معطلی و تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات قضایی داشته است.

برگزاری ۲۶۱ هزار و ۷۶۸ دادگاه برخط در استان خراسان جنوبی

رئیس کل دادگستری استان گفت: از زمان شروع کرونا، با توجه به اینکه برخی استان‌ها کانون کرونا بودند و نمی‌توانستند برای برگزاری دادگاه به استان ما بیایند و پرونده‌ها زیاد شده بود به ذهن‌مان رسید که مانند بستر شاد بستری برای برگزاری دادگاه آنلاین ایجاد کنیم و سامانه نویسا را در بستر سامانه‌های قوه قضاییه طراحی کردیم و این کار را آغاز کردیم. در روز‌های اول حتی با اندونزی، مالزی، چین و آمریکا هم ارتباط داشتیم. از ابتدای طرح تاکنون، بیش از ۴۰۰ دادگاه فقط با خارج از کشور داشتیم. غیر از کربلا و مکه، ۴۰۰ دادگاه دیگر با سایر کشور‌ها برگزار کردیم. دادگاه‌های برخط موجب تکریم شهروندان و کاهش مراجعات حضوری شد.

عبداللهی اظهار کرد: از سال ۱۳۹۹ تاکنون ۲۶۱ هزار و ۷۶۸ دادگاه برخط در استان برگزار شده که ۷۵ مورد آن مربوط به خارج از کشور و برای زائران اربعین و حج تمتع بوده است تا زائران بدون مراجعه حضوری، امور قضایی خود را پیگیری کنند.

وی از برگزاری دادگاه‌های برخط علنی به‌عنوان دومین ابداع استان یاد کرد و افزود: از سال ۱۴۰۳ تاکنون ۲۷۶۱ دادگاه برخط علنی با حضور مخاطبان تخصصی از جمله فعالان حوزه منابع طبیعی، محیط زیست، ثبت اسناد، مشاوران املاک و دانشجویان حقوق برگزار شده است. در این دادگاه‌ها امکان گفت‌وگوی مستقیم مردم وجود دارد و حتی در برخی موارد بیش از ۸۰۰ پیام و نظر مردمی دریافت شده که همگی حاوی نقد سازنده و پیشنهاد‌های مؤثر بوده است.

عبداللهی با اشاره به نتایج اجرای این طرح گفت: از زمانی که دادگاه‌های برخط در دادگستری خراسان جنوبی ابداع و اجرا شده، برخلاف روند افزایشی پرونده‌ها، میزان مراجعات حضوری مردم نسبت به سال ۱۴۰۰ نه‌تنها افزایش نیافته بلکه کاهش نیز داشته است و مردم کمتر به صورت حضوری به دادگستری مراجعه می‌کنند.

رئیس‌کل دادگستری خراسان جنوبی با اشاره به توسعه دادگاه‌های علنی برخط اظهار کرد: دادگاه‌های علنی برخط را راه‌اندازی کردیم تا علاوه بر اصحاب دعوا، عموم مردم، دانشجویان حقوق و علاقه‌مندان نیز بتوانند روند دادرسی را مشاهده کنند؛ امکانی که پیش از این برای بسیاری از دانشجویان و مردم وجود نداشت.

وی ادامه داد: یکی دیگر از نتایج مهم دادگاه‌های علنی، افزایش دقت در رسیدگی است. زمانی که دادگاه در حضور اصحاب دعوا، اصحاب رسانه و سایر شرکت‌کنندگان برگزار می‌شود، دلایل طرفین با حساسیت و دقت بیشتری مورد بررسی قرار می‌گیرد و به این ترتیب، زمینه شکل‌گیری هرگونه شائبه از بین می‌رود.

وی گفت: در حوزه آموزش و شفافیت قضایی، برای نخستین بار تعداد ۲ هزارو ۲۱۵ فقره دادگاه علنی ویژه دانشجویان حقوق، اساتید و نمایندگان حقوقی به صورت حضوری و برخط برگزار شده است؛ اقدامی که نقش مؤثری در افزایش دانش حقوقی و آشنایی دانشگاهیان با فرآیند دادرسی داشته است.

رشد میزان رضایت عملکرد دادگستری خراسان جنوبی

وی با اشاره به میزان رضایتمندی مردم گفت: بر اساس سامانه‌های رسمی قوه قضاییه، میزان رضایت عملکرد دادگستری خراسان جنوبی به ۷۲ درصد رسیده است. با توجه به ماهیت کار قضایی که با صدور حکم و محکومیت همراه است، این عدد قابل تأمل و امیدوارکننده است هرچند ما به این میزان نیز قانع نیستیم.

رئیس‌کل دادگستری استان افزود: ما تلاش کرده‌ایم خدمات مشاوره‌ای را نیز گسترش دهیم به نحوی که مردم برای تنظیم دادخواست و شکواییه متناسب با نیاز خود راهنمایی شوند. سامانه‌های برخط برای وکلا و جامعه حقوقی فعال شده و مشاوره حقوقی نیز از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارائه می‌شود.

عبدالهی همچنین از استقرار واحد‌های مشاوره و راهنمایی در دادگستری خبر داد و گفت: در بدو ورود مراجعان، از آنها پرسیده می‌شود که خواسته و دعوای‌شان چیست و در صورت امکان، به جای طرح دعوا، مسیر صلح و سازش به آنها پیشنهاد می‌شود. این اقدام نقش مؤثری در افزایش سازش میان شهروندان خراسان جنوبی داشته است.

برگزاری ۴ هزار و ۱۲۱ فقره مزایده الکترونیک در شعب اجرای احکام استان خراسان جنوبی

وی بیان کرد: دادگستری خراسان جنوبی به عنوان برگزارکننده نخستین مزایده الکترونیک در کشور شناخته می‌شود و تاکنون ۴ هزار و ۱۲۱ فقره مزایده الکترونیک در شعب اجرای احکام استان برگزار شده که این رویه اکنون در تمامی شعب اجرای احکام به صورت کامل اجرا می‌شود.

عبدالهی تاکید کرد: حوزه مالی و دریافت وجوه قضایی نیز، ۱۰۰ درصد وجوه مربوط به پرونده‌ها شامل هزینه دادرسی، جزای نقدی و سایر پرداخت‌ها به صورت الکترونیکی و غیرحضوری انجام می‌شود. در این میان، ۷۶ درصد پرداخت‌ها از طریق درگاه‌های الکترونیکی نظیر آپ صورت می‌گیرد.

وی درخصوص اردو‌های جهادی قضایی که یکی از خدمات نوآورانه استان می‌باشد و گفت: در ۱۷۹ نقطه استان، همکاران قضایی و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به‌صورت رایگان به مردم خدمات ارائه کرده‌اند و تنها در آذرماه امسال ۸۶ خدمت جهادی در مناطق صفر مرزی انجام شده است.

عبداللهی با اشاره به استفاده از مجازات‌های جایگزین حبس اظهار کرد: تاکنون ۱۰ میلیارد تومان اعتبار در قالب این مجازات‌ها برای محرومیت‌زدایی هزینه شده و اقدامات مؤثری همچون آبرسانی به مناطق محروم، خرید تجهیزات بیمارستانی، ایجاد آبشخور دام و حمایت از زیستگاه یوز آسیایی انجام شده است.

کاهش فاصله زمانی صدور و اجرای احکام با سامانه‌های هوشمند قضایی

رئیس‌کل دادگستری استان خراسان جنوبی درباره اقدامات حوزه هوشمندسازی و فناوری‌های نوین در دستگاه قضایی استان گفت: اولین اقدام آزمایشی استان در این زمینه بهره‌گیری از دستیار قضایی هوشمند است. این دستیار به قاضی کمک می‌کند تا در پرونده‌ها تصمیم‌گیری دقیق‌تر و سریع‌تری داشته باشد. به عنوان نمونه، قاضی می‌تواند از دستیار درخواست کند که نظرات حقوقی مرتبط با پرونده ارائه شود، آرا مشابه برای مطالبه خسارت ملک ارائه شود و حتی رای نوشته‌شده خود قاضی را ارزیابی و نمره‌دهی کند. همچنین دستیار نقاط ضعف رای را شناسایی کرده و رای بهتر پیشنهاد می‌دهد. دستیار قضایی هنوز در مراحل اولیه است، اما امید داریم روز به روز ارتقا یافته و به کاهش بار کاری قضات کمک کند.

وی در ادامه به راه‌اندازی سامانه پرونده‌خوان اشاره کرد و افزود: پیش از این برای مطالعه پرونده مراجعه حضوری به دفاتر قضایی ضروری بود که فضای مطلوبی برای مطالعه پرونده‌ها فراهم نبود و موجب شلوغی و اختلال در تمرکز مراجعه‌کنندگان می‌شد. اکنون با سامانه پرونده‌خوان، اصحاب دعوا و وکلای آنان می‌توانند پرونده‌ها را از طریق لینک و فایل الکترونیک مطالعه کنند بدون آنکه نیازی به حضور در دستگاه قضایی داشته باشند.

عبدالهی همچنین به بهبود روند اجرای احکام اشاره کرد و گفت: پیش از این اجراییه صادرشده توسط دادگاه ممکن بود چند روز روی میز دفاتر معطل بماند، اما با سامانه‌ها و هوشمندسازی، این فاصله کاهش یافته و امکان بهره‌برداری مطلوب و سریع‌تر برای مردم فراهم شده است. هدف نهایی این اقدامات رفع منافذ و محدودیت‌های دستگاه قضایی است تا خدمت‌رسانی به مردم ایران اسلامی به بهترین نحو انجام شود.

انتهای پیام/