دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در دوره اخیر اغتشاشات در ایران چندین بار کشور را به اقدام نظامی تهدید کرد و بر نقش خود در مداخله آمریکا در امور داخلی ایران تاکید کرد.
ترامپ در اظهاراتی طی ۲ (۱۲ دی)، ۸ (۱۸ دی)، ۱۱ (۲۱ دی)، ۱۲ (۲۲ دی) و ۱۳ ژانویه (۲۳ دی) بارها بهطور علنی در امور داخلی ایران دخالت کرده و تهدید به انجام اقدامهای نظامی کرد.
دولت آمریکا همچنین در کنار متحد اصلی خود، یعنی رژیم صهیونیستی، بارها و بهطور آشکار از عناصر و سرکردگان خارجنشین اغتشاشگران و صهیونیستها حمایت کرده و بهدنبال تشدید خشونت اغتشاشگران در ایران بودند.
تهدید یک کشور دیگر به حمله نظامی از منظر حقوق بینالملل
تهدید یک کشور به حمله نظامی علیه کشور دیگر، از منظر حقوق بینالملل ممنوع است که ریشه در اصول اساسی حفظ صلح و امنیت بینالمللی دارد.
حقوق بینالملل مدرن، بهویژه پس از جنگ جهانی دوم، بر ممنوعیت تهدید یا استفاده از زور در روابط بینالملل تاکید دارد. اصل کلیدی در این زمینه، ماده ۲ بند ۴ منشور سازمان ملل است که مقرر میکند: تمام اعضا در روابط بینالمللی خود از تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری یا از هر روش دیگری که با اهداف سازمان ملل مغایرت داشته باشد، خودداری خواهند کرد.
این ماده، تهدید به زور (مانند تهدید به حمله نظامی) را در کنار استفاده واقعی از زور، ممنوع میکند. هدف آن، جلوگیری از تشدید تنشها و حفظ صلح است.
در همین حال، شورای امنیت سازمان ملل براساس فصل VII منشور (ماده ۳۹) صلاحیت دارد تا وجود تهدید به صلح را تعیین کند و اقدامهای لازم را، مانند تحریم، صادر کند. اگر تهدیدی بهعنوان «تهدید علیه صلح» شناسایی شود، میتواند به واکنشهای جمعی منجر شود.
به گزارش پایگاه اوپیل، تهدید شامل هرگونه اقدام یا اظهاراتی است که نشاندهنده قصد استفاده از اقدام نظامی علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی یک کشور باشد. این میتواند شامل استقرار نیروها، مانورهای نظامی نزدیک مرز، یا بیانیههای رسمی باشد.
ناکارآمدی قوانین و نهادهای بینالمللی
تهدیدهای ترامپ که شامل هشدارهای نظامی مستقیم بودند، بهطور عمده نقض ماده ۲ (۴) منشور سازمان ملل، یعنی ممنوعیت تهدید به زور تلقی میشوند، اما نهادهای بینالمللی نتوانستند پاسخ موثری به این تهدیدها بدهند.
شورای امنیت، بهعنوان نهاد اصلی حفظ صلح مسئولیت اولیه را برای مقابله با تهدیدها علیه صلح دارد. جلسه اضطراری شورای امنیت در موضوع ایران نیز در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۶ (۲۵ دی ۱۴۰۴) برگزار شد، جایی که شورای امنیت نه تنها به تهدیدهای آمریکا واکنشی نشان نداد، بلکه به بستری برای اعلام دوباره این تهدیدها تبدیل شد.
- بیشتر بخوانید:
- ضرورت خونخواهی شهدا و کشتهشدگان اغتشاشات اخیر در مجامع بینالمللی
- رد پای سرویسهای صهیونیستی و آمریکایی در اغتشاشها و اقدامهای تروریستی اخیر
آمریکا بهعنوان عضو دائم شورای امنیت دارای حق وتو است. هر قطعنامهای علیه تهدیدهای آمریکا میتوانست توسط واشنگتن وتو شود، که این ساختار را در برابر قدرتهای بزرگ ناکارآمد میکند.
همچنین ایران نامهای به شورای امنیت ارسال کرد و تهدیدهای ترامپ را دخالت غیرقانونی خواند، اما این نامه به هیچ اقدامی علیه آمریکا منجر نشد. در عوض، جلسه شورای امنیت بر آنچه نگرانی عمیق آمریکا از وضعیت ایران خوانده شد، تمرکز کرد، آن هم بدون اشاره مستقیم به نقش و تهدیدهای آمریکا علیه ایران.
مجمع عمومی سازمان ملل هم میتواند قطعنامههایی درباره این تهدیدها صادر کند، مانند قطعنامههای محکومیت در موارد مشابه، اما این قطعنامهها الزامآور نیستند و در بهترین حالت تنها فشار اخلاقی ایجاد میکنند.
تاکنون هیچ جلسه ویژه مجمع عمومی برگزار نشده، و واکنشها به بیانیههای فردی کشورها محدود مانده است.
این ناکارآمدی نشاندهنده ضعف سیستم بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم است، جایی که قوانین وجود دارند، اما اجرا به اراده قدرتهای بزرگ بستگی دارد.
انتهای پیام/