در یکی از تأثیرگذارترین رخدادهای سالهای اخیر در حوزه عدالت کیفری، پدر یک دانشجوی نخبه تهرانی، مولوی عبدالرحمان خالقی، با گذشت از حق قصاص قاتل فرزندش، توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد. او در لحظه اجرای حکم، با تأکید بر آموزههای قرآنی، قاتل را مورد عفو قرار داد و این اقدام را نقطه آغاز بازگشت و اصلاح دانست.
این رویکرد که بازتاب گستردهای در جامعه داشت، نمونهای عینی از کاربست آموزههای دینی در فرآیند عدالت تلقی شد. در استان آذربایجان غربی نیز طی دو سال اخیر، سه خانواده در شرایط مشابه از حق قصاص گذشتند. این خانوادهها در گفتوگویی با میزان، دیدگاهها و تجربههای خود را درباره این تصمیم تشریح کردند.
گفتوگو با خانوادههایی از آذربایجان غربی که از حق قصاص گذشتند
پدر یکی از قربانیان در ارومیه با اشاره به دشواری تصمیم خود گفت:در شرایطی قرار گرفتم که انتخاب میان خشم شخصی و باور دینی بسیار دشوار بود. در آن ایام، با رجوع مداوم به قرآن و تأمل در مفاهیم آن، به این نتیجه رسیدم که گذشت میتواند آرامش درونی بیشتری به همراه داشته باشد. آیه والکاظمین الغیظ و العافین عن الناس برای من راهگشا بود. امروز نیز با مشاهده اقدام پدر امیرمحمد خالقی، احساس میکنم این مسیر، مسیری مشترک میان انسانهایی است که به ایمان تکیه میکنند. به باور من، قصاص یک حق است، اما گذشت میتواند آغاز یک مسیر تازه باشد.
مادر مقتول در مهاباد اظهار داشت: داغ فرزند تجربهای بسیار سنگین است، اما باور دارم که خداوند برای عفو، پاداشی بزرگ قرار داده است. در مواجهه با قاتل فرزندم، نشانههای پشیمانی را دیدم و همانجا تصمیم گرفتم از حق قصاص بگذرم. این تصمیم را برای آرامش روح فرزندم و نیز آرامش خودم گرفتم. وقتی ماجرای گذشت پدر امیرمحمد خالقی را شنیدم، احساس کردم این نوع نگاه هنوز در جامعه ما زنده است. چنین رویکردی میتواند به اصلاح فرد و کاهش چرخه خشونت در جامعه کمک کند.
برادر یکی از متوفیان – نقده با اشاره به روند تغییر نگاه خود گفت: مدتی طولانی درگیر احساس خشم و نفرت بودم، اما در جلسات صلح و سازش، با شنیدن روایتی از امام علی (ع) درباره فضیلت بخشش، نگاه من تغییر کرد. امروز معتقدم گذشت، نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه قدرت روحی است. اقدام پدر امیرمحمد خالقی نشان داد که میتوان عدالت را در کنار رأفت معنا کرد و از تکرار چرخه انتقام جلوگیری نمود.
دیدگاه مددکاران و صلحیاران
مازیار کلاتهآهنی مددکار زندان ارومیه در گفتوگو با میزان با اشاره به تجربه خود در زندان گفت: در بسیاری از پروندهها مشاهده کردهایم که گذشت اولیای دم، تأثیر عمیقی بر روند اصلاح و بازگشت زندانیان دارد. عفو، امکان بازسازی شخصیت فرد محکوم را فراهم میکند. اقدام پدر امیرمحمد خالقی نمونهای روشن از تأثیر عملی آموزههای قرآنی در فرآیند اصلاح اجتماعی است.
محمد محمدی مددکار زندان مهاباد گفت: در مناطق کردنشین، باورهای دینی همواره نقش مهمی در ایجاد صلح و سازش داشته است. در موارد متعددی، یک آیه قرآن یا توصیه دینی زمینهساز گذشت شده است. اقدام پدر خالقی نشان داد که ایمان، فراتر از قومیت و مذهب، زبان مشترک انسانی دارد و حتی میتواند بر فضای کلی زندان و رفتار سایر زندانیان اثر بگذارد.
حاج علیاصغر فبروزیان صلحیار شهر خوی با اشاره به سالها فعالیت در حوزه میانجیگری اظهار داشت: در بسیاری از موارد، گفتوگوی مبتنی بر آموزههای دینی میتواند مسیر پرونده را تغییر دهد. پدر امیرمحمد خالقی با تصمیم خود، الگویی عملی از گذشت ارائه داد. این اقدام، علاوه بر جنبه فردی، پیام اجتماعی مهمی در ترویج صلح و کرامت انسانی دارد.»
دیدگاه رئیسکل دادگستری آذربایجان غربی
ناصر عتباتی، رئیسکل دادگستری استان آذربایجان غربی، در گفتوگو با میزان این اقدام را نمونهای از عدالت مبتنی بر آموزههای دینی دانست و گفت: گذشت پدر امیرمحمد خالقی بازتاب گستردهای در جامعه داشت و موجب توجه بیشتر به ظرفیتهای اصلاحی عدالت شد. قانون، حق قصاص را برای اولیای دم به رسمیت شناخته است، اما گذشت، نشانه بلوغ فکری و ایمانی خانوادههاست.
وی افزود: در آذربایجان غربی نیز با همکاری مددکاران اجتماعی، شوراهای حل اختلاف و صلحیاران، تلاش شده است بستر گفتوگو و اصلاح فراهم شود تا عدالت، علاوه بر اجرای حکم، در بازسازی اجتماعی نیز نقشآفرین باشد.
عتباتی در پایان تأکید کرد: رفتار پدر امیرمحمد خالقی نشان داد که دینداری واقعی در عمل معنا پیدا میکند. این اقدام، امید اجتماعی ایجاد کرد و نشان داد که آموزههای قرآنی همچنان میتوانند در حل مسائل پیچیده اجتماعی اثرگذار باشند.
انتهای پیام/