کلیشههای سنتی درباره نژاد در فرانسه که ریشه در تاریخ استعماری این کشور دارند، تاکنون بارها با مطالعات و بررسیهای مختلف به چالش کشیده شدهاند؛ این در حالی است که اصرار پاریس بر این کلیشهها نقض حقوق اقلیتهای قومی و نژادی و حتی مرگ آنها را رقم میزند.
یافتههای چنین بررسیهایی پشت سد آنچه فرانسه آن را کوررنگی نژادی نامیده و به آن افتخار میکند، مانده و از تاثیرگذاری بر روند رو به وخامت نژادپرستی ناکام ماندهاند.
یافتههای یک بررسی جدید
مطالعه جدید بخش جامعهشناسی دانشگاه منچستر ضمن به چالش کشیدن ایدههای سنتی نژادی و هویت ملی در فرانسه، نشاندهنده بخشی از پیامدهای نقطه کور نژادی در این کشور است.
این بررسی که در مجله مطالعات قومی و نژادی منتشر شده است، تجربیات زیسته فرانسویهایی را بررسی میکند که خانوادههایشان از مستعمرههای سابق فرانسه در هند و جزیره گوادلوپ در کارائیب از طریق سیستم کار اجباری هندیها در قرن نوزدهم به این کشور آمدهاند و با وجود داشتن گذرنامه فرانسوی و صحبت کردن روان به زبان فرانسوی، بسیاری از این شهروندان احساس میکنند که از معنای واقعا فرانسوی بودن، محروم شدهاند.
این مطالعه تصویری روشن از احساس این افراد بهعنوان انسانهای نامرئی در کشور خود و به عقب رانده شدن، ارائه میکند.
بررسی یادشده همچنین نشان داد که بسیاری از هندیهای فرانسوی به اشتباه بهعنوان سیاهپوست یا اهالی شمال آفریقا شناسایی میشوند؛ ۲ دستهبندی تثبیتشده در فرانسه که مخفیانه برای اقلیت جلوه دادن افرادی که سابقه مستعمره فرانسه بودن را دارند، عمل میکنند.
برخی دیگر براساس ایدههای بهجا مانده از دوران استعمار، با کلیشههای منسوخ قضاوت میشوند؛ چنین تجربههایی بیشتر از کودکی شروع میشود، اما تا بزرگسالی، بهویژه در بخشهای آموزش، کار و مراقبتهای بهداشتی ادامه مییابد.
بسیاری از این افراد به جای سکوت، اکنون در حال صحبت کردن و کنترل هویت خود هستند؛ برخی با افتخار برچسب سیاهپوست بودن را بهعنوان یک دستهبندی قابل مشاهده بازیابی میکنند، در حالی که خود را بهعنوان آسیای جنوبی نیز معرفی میکنند؛ برخی دیگر افرادی را که از اصطلاحات توهینآمیز یا منسوخ استفاده میکنند، به چالش میکشند و چندین شرکتکننده در مطالعه یادشده گفتند که اکنون آشکارا سفیدپوست نبودن را بخشی از مشکل میدانند.
فرانسه بهصورت رسمی نژاد را به رسمیت نمیشناسد و دولتهای متوالی در این کشور مدعی هستند که همه برابرند و به همین دلیل موضوع نژاد در دادههای مربوطه را جمعآوری نمیکند، اما این در واقع میتواند صحبت در مورد نژادپرستی را دشوارتر کند.
بررسی یادشده نشان میدهد که تظاهر به عدم وجود نژاد، نژادپرستی را از بین نمیبرد؛ این مطالعه همچنین تاثیر عمیق تاریخ استعمار را برجسته میکند و نشان میدهد که چگونه امپراتوری فرانسه ایدههای امروزی در مورد هویت را شکل داده است و چگونه برخی از جوامع مانند جوامعی با ریشههای هندی از داستان ملی کنار گذاشته شدهاند.
این تحقیق یکی از نخستین تحقیقهایی است که صدای شهروندان فرانسوی با تبار هندی را متمرکز میکند، گروهی که بهندرت در مباحث دانشگاهی یا عمومی در مورد تاریخ امپراتوری فرانسه مورد مطالعه قرار میگیرد؛ این امر بهویژه امروزه اهمیت دارد، زیرا فرانسه و بسیاری از کشورهای دیگر با گذشته استعماری خود دستوپنجه نرم میکنند و در عین حال جمعیتهای متنوعتری دارند.
نفرت نژادی روزمره؛ پیشدرآمد قتلهای نژادپرستانه
چشمان بسته فرانسه روی موضوع نژاد که برای رشد و تشدید نفرت نژادی در این کشور فضایی مناسب فراهم کرده است، قتلهای نژادپرستانهای را درپی داشته است که تاکنون از روند رسیدگی و دستیابی به عدالت دور و محروم ماندهاند.
در جدیدترین نمونه، در ۳۱ مه (۱۰ خرداد) یک شهروند فرانسوی، همسایه تونسیالاصل خود را به قتل رساند، اما تلاشش برای قتل ۵ نفر دیگر ناکام ماند.
قاتل سالها ایدههای نژادپرستانه و ضداسلامی خود را مطرح و تکرار میکرد و در منطقه محل زندگی خود بهعنوان یک فرد با نفرت ضداسلامی شناخته میشد؛ وی همواره مطالب حزب راست افراطی «جبهه ملی» را در شبکههای اجتماعی خود بازنشر میکرد.
این شهروند فرانسوی حتی پس از ارتکاب قتل، با انتشار ویدیویی که بلافاصله حذف کرد، به خودش بابت انجام اقدام جنایتکارانه تبریک گفته بود.
این قتل به اعتراضهایی در سراسر فرانسه منجر شد و فعالیتهای گروههای ضدنژادپرستی را آشکار کرد.
دفتر دادستانی ملی مبارزه با تروریسم یا PNAT در این مورد برای نخستین بار این قتل را بهعنوان یک اقدام احتمالا نژادپرستانه تروریسم داخلی شناسایی کردند؛ این در حالی است که در سال گذشته، ۳ مرد درپی وقوع جرایمی که به نظر میرسد جرایم ناشی از نفرت با انگیزه نژادپرستانه باشند، کشته شدهاند.
دادستانهای مبارزه با تروریسم تحقیقات در مورد این پرونده را به دست گرفتهاند؛ این نخستین حمله نژادپرستانه مرتبط با راست افراطی است که از زمان تاسیس این دفتر در سال ۲۰۱۹ بهعنوان تروریسم با آن برخورد میشود.
۵ هفته پیش از این رویداد، ابوبکر سیس، جوان مسلمان اهل مالی در مسجدی با ضربههای چاقو به قتل رسید که دومین قتل با انگیزههای نژادپرستانه و ضداسلامی در جنوب فرانسه بود.
پیش از ابوبکر نیز یک مرد ۴۵ ساله تونسی، با شلیک گلوله به قتل رسید؛ در هر ۲ مورد، دادستانهای فرانسه گفتند که نژادپرستی عامل تشدیدکننده بوده است.
به گفته رئیس حقوقی سازمان دیدهبان ضد نژادپرستی SOS Racisme، آغاز تحقیقات تروریستی به معنای منابع بیشتر و احتمالا تسریع روند محاکمه است.
وی گفت: سیاستمداران فرانسوی، ازجمله وزیر کشور، اجازه دادهاند فضای نفرتپراکنی تشدید شود؛ این لفاظیهای وسواسگونه نسبت به اسلام و خارجیها به اقدامهایی ازسوی شهروندان فرانسوی تبدیل شده است.
انتهای پیام/