فرآیند ششماهه ادعاها، اعمال تحریمها، فشارها و زیادهگوییهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و پاسخ متناسب، متوازن و سنجیده ایران در نهایت به مذاکرات غیرمستقیم در ایستگاه مسقط در عمان رسید.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور با بیان اینکه سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در عمان با آمریکا وارد گفتوگوی غیرمستقیم خواهد شد، گفت: موضع جمهوری اسلامی ایران درباره مسائل کلان، همان است که رهبر انقلاب بارها با صراحت بیان کردهاند؛ موضعی روشن، مستحکم و غیرقابل تردید و در دیگر موضوعها نیز که امکان تعامل وجود دارد، گفتوگوها شکل خواهد گرفت.
مذاکرات ایران و آمریکا: کِی و کجا؟
نتیجه تبادل پیامهای با واسطه تهران و واشنگتن در هفتههای گذشته، به توافق در موضوع برگزاری نخستین دور مذاکرات غیرمستقیم میان هیئتهای عالیرتبه ایران و آمریکا در عمان منجر شد.
براساس این توافق، ایران و آمریکا، شنبه، ۲۳ فروردین ۱۴۰۴ در مسقط به میانجیگری عمان مذاکرات غیرمستقیم خود را برگزار میکنند.
مذاکرهکنندگان ایران و آمریکا چه کسانی هستند؟
ریاست هیئت مذاکره کننده ایران در مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا را سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه برعهده خواهد داشت.
در هیئت مقابل نیز استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه وظیفه هدایت را برعهده دارد.
چرا مذاکره غیرمستقیم؟
شرکت در مذاکرات برای ایران از زاویه منافع ملی با تاکید بر رفع تحریمهای ظالمانه در دستور کار قرار گرفت؛ این دستور کار در چارچوب سیاست عزت، مصلحت و حکمت تعریف شده و اجرایی میشود.
ایران در واکنش به بازی چندوجهی ترامپ طی شش ماه گذشته، شناخت از دولت نخست وی و شخصیت در تضاد با چندجانبهگرایی وی، هوشمندانه با رد پیشنهاد مذاکرات مستقیم، گزینه مذاکرات غیرمستقیم را برای انجام گفتوگوها تثبیت کرد.
مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا فرصتی برای سنجش مطالبههای طرف مقابل است؛ ضمن اینکه به گفته عراقچی، میتواند فرصت جدیدی به دیپلماسی و آزمونی برای سنجش جدیت آمریکا باشد که سابقه طولانی بدعهدی و یکجانبهگرایی در کارنامه خود دارد.
موضوعهای مورد مذاکره
عراقچی درباره موضوعهای دستورکار هرگونه مذاکره غیرمستقیم بین ایران و آمریکا، تاکید کرد: موضوع هستهای به معنای شفافسازی و اطمیناندهی در مورد ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران به ازای رفع تحریمهای ظالمانه تنها موضوع مورد گفتوگو است.
از آنجا که ایران همواره اعلام و تاکید کرده که دنبال سلاح هستهای نیست و گزارشهای منابع اطلاعاتی غربی ازجمله آمریکا این موضوع را تایید میکنند، اکنون توپ در زمین آمریکا است.
چرا عمان میانجی مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا است؟
میزبانی عمان از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا موضوع عجیبی نیست؛ این کشور که با ویژگی میانجیگری شناخته میشود، در دیگر موارد نیز میانجیگری را برعهده داشته است.
ایران با در نظر داشتن حسن روابط و اعتمادی که به عمان دارد، از همان ابتدای انتشار اخبار مربوط به مذاکرات و طرح امارات بهعنوان گزینه پیشنهادی آمریکا برای میانجیگری، تاکید کرد که مسقط را بهعنوان محل انجام مذاکرات و میانجی قبول دارد.
سرخوردگان مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا
اصلیترین بازیگر سرخورده از تصمیم هوشمندانه ایران برای انجام مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا با هدف رفع تحریمها در چارچوب تامین منافع ملی، رژیم صهیونیستی است.
ویدیوی منتشرشده از واکنش بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی به اعلام خبر مذاکرات توسط ترامپ موید این امر است.
مهمترین دلیل اصرار ترامپ بر مذاکره با ایران
اصرار ترامپ برای انجام مذاکره با ایران، نشاندهنده عقبنشینی وی از استراتژی است که در دوره پیشین ریاستجمهوری خود در قبال ایران دنبال میکرد.
رئیسجمهور آمریکا درک کرده است که استراتژی فشار حداکثری با همه ادعاهایی که دربارهاش مطرح میشد، در مقابل سیاستهای سنجیده ایران و مقاومت مردم آن جایی برای عرض اندام ندارد.
وضعیت هیئت آمریکایی در آستانه برگزاری مذاکرات
در حالی که گزارشهایی از اختلافنظر میان ترامپ و نتانیاهو در موضوع مذاکره تهران و واشنگتن مطرح شدهاند، برخی از رسانههای غربی به دودستگی در تیم سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران پرداختند.
نگاهی به ترکیب مارکو روبیو، وزیر خارجه و مایک والتز، مشاور امنیت ملی آمریکا بهعنوان چهرههای ضدایرانی از یک سو و ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه در سوی مقابل، نشان میدهد که حلقه نزدیک به رئیسجمهور آمریکا از دودستگی رنج میبرد.
همین امر به گزینه دشوار شدن تصمیمگیری برای رئیسجمهور آمریکا وزن بیشتری میدهد.
چشمانداز مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا
عوامل و مولفههای متعددی در نتیجهدار یا بینتیجه بودن هر گونه مذاکرهای دخیل هستند.
مذاکره غیرمستقیم ایران و آمریکا نیز از این واقعیت مستثنا نیست؛ آمریکا در موارد متعددی گذشته از بدعهدی آشکار در برجام در قبال ایران، ازجمله با برخی دیگر از کشورها نشان داده است که طرف قابل اعتمادی در مذاکرهها و توافقها نیست؛ ضمن اینکه کشوری با سابقه تاریخی زیادهخواهی و زیادهگویی است.
هر آنچه تاکنون از نتیجه مذاکرات غیرمستقیم ایران گفته شده است، احتمال، حدس و گمان هستند.
در عین حال، نتیجه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا تغییری در واقعیت توانمندی ایران بهعنوان یک بازیگر موثر در تعاملات منطقهای و جهانی برای برقراری ارتباط با دیگر کشورها و تامین منافع ملی ایجاد نمیکند.
ایران در سالهای گذشته با رصد و عملکرد دقیق درباره گزینههای متعدد در حوزه روابط خارجی ازجمله توسعه روابط با همسایگان، گسترش مناسبات با روسیه و چین و عضویت در سازوکارهای مهم منطقهای و بینالمللی نظیر شانگهای و بریکس موفق به شکست دادن استراتژی موسوم به فشار حداکثری آمریکا شده است.
اگرچه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان برگزار میشود، توپ در زمین آمریکاست و این واشنگتن است که باید با کنار گذاشتن بدعهدی که در برجام انجام داد، حسننیت خود را بهعنوان بازیگری که برای قابل اعتماد شدن تلاش میکند، نشان دهد.
انتهای پیام/