اختلالات اضطرابی و افسردگی به عنوان شایع‌ترین اختلالات روانی در کشور، تأثیرات عمیقی بر زندگی فردی و اجتماعی دارند. مطالعات نشان می‌دهند که عوامل مختلفی از جمله مشکلات زیستی، روانی و اجتماعی می‌توانند زمینه‌ساز بروز این اختلالات شوند. در این راستا، شناسایی به‌موقع و پیشگیری از اضطراب و افسردگی از اهمیت بالایی برخوردار است.

رضا دانشمند، روانپزشک در گفت‌و‌گو با میزان ضمن اشاره به اینکه بروز افسردگی و اضطراب دلایل متنوعی دارد، گفت: برخی از افراد ممکن است به دلایل زیستی از جمله ژنتیک، بهم خوردن ساختار شیمیایی مغز، تغییرات هورمونی در دوران بارداری و پس از زایمان و همچنین مشکلات تیروئید دچار افسردگی و اضطراب شوند.

این روانپزشک با بیان اینکه تعدادی از افراد نیز به سبب عواملی روانی که درون خودشان وجود دارد از جمله نحوه تفکر و الگو‌های فکری که دارند دچار افسردگی می‌شوند، ادامه داد: برای مثال افرادی که خود سرزنشگر هستند و نگاه بد بینانه‌ای دارند بیشتر در معرض افسردگی قرار دارند. همچنین اشخاصی که در طولانی مدت در معرض استرس و رویداد‌های ناگوار قرار گرفتند و با شکشت‌هایی در زندگی از جمله از دست دادن عزیزان و مشکلات شغلی مواجه شدند نیز بیشتر از سایر افراد مستعد ابتلا به افسردگی هستند.

دانمشند با اشاره به اینکه همچنین افرادی که مهارت‌های کمتری در کنترل خلق و تنظیم اعتماد به نفسشان دارند نیز بیشتر دچار افسردگی و اضطراب می‌شوند، افزود: عوامل دیگری که سبب بروز این اختلال‌ها می‌شود عوامل محیطی است. افرادی که ارتباط کمتری دارند و روابط اجتماعیشان ضعیف است و همچنین اشخاصی که به مقدار کافی مورد حمایت قرار نمی‌گیرند بیشتر در معرض اضطراب و افسردگی قرار دارند.

تأثیر بیماری‌های جسمی، وضعیت اقتصادی و محیط اجتماعی بر اضطراب و افسردگی

وی تاکید کرد: شرایط اقتصادی و اجتماعی از جمله فقر، بیکاری، نبود سیستم‌های حمایتی و عدم پایداری در سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی و اینکه افراد به صورت دائم در معرض تغییر‌های شرایط اقتصادی و اجتماعی باشد به شدت می‌تواند بر روی اضطراب و افسردگی تاثیرگذار باشد. همچنین تجربه‌های آسیب‌زا برای خود فرد و یا تجربه‌هایی که در محیط قرار دارد، قرار گرفتن در محیط‌های پرخشونت، بحران‌های اجتماعی و همچنین مورد سوء استفاده قرار گفتن در محیط‌های شغلی و.. می‌تواند موجب بروز اضطراب و افسردگی شود.  

این روانپزشک ضمن بیان اینکه بیماری‌های جسمی از جمله دیابت، بیماری‌های مزمن، بیماری‌های قلبی و.. می‌توانند خطر افزایش اضطراب و افسردگی را افزایش دهند، توضیح داد: سبک زندگی از جمله کمبود خواب، تغذیه نامناسب، کم تحرکی مصرف انواع مواد مخدر و الکل و حتی مصرف برخی دارو‌ها نیز می‌تواند سبب ایجاد اضطراب و افسردگی شود.

دانشمند بیان کرد: به طور کلی بروز اضطراب و افسردگی تک عاملی نیست و معمولا بر اثر چند عامل ایجاد می‌شوند و در روند درمان شناسایی تک تک این عوامل بسیار مهم است. برای مثال اگر فردی در محیط اجتماعی آشفته‌ای حضور دارد و از مشکلات اقتصادی و اجتماعی رنج می‌برد آغاز مصرف دارو بدون در نظر گرفتن شرایط بیمار چندان موثر نیست و از این رو در کنار درمان دارویی لازم است که افزایش مهارت‌های افراد برای مواجهه با محیط‌های پرآشوب و سخت نیز در نظر گرفته شود.  

راهکارهای پیشگیری از بروز اضطراب و افسردگی

وی در مورد پیشگیری از بروز اضطراب و افسردگی ضمن اشاره به اینکه تعدادی از عوامل پیشگیرانه دست خود فرد است از جمله اینکه سبک زندگی بهتری داشته باشد و به فعالیت بدنی، تغذیه، خواب و.. اهمیت دهد، گفت: احتمال بروز مشکلات خلقی در افرادی که بین ۷ تا ۹ ساعت در طول روز استراحت دارند، کمتر است. همچنین مطالعات نشان می‌دهد ورزش کردن حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در روز و ۱۵۰ دقیقه در طول هفته تاثیر بسزایی در خلق و خوی افراد دارد، مصرف میوه‌ها و مواد غذایی تازه و داشتن رژیم غذایی سالم نیز می‌تواند تاثیر بسزایی در خلق و خوی افراد داشته باشد.

این روانپزشک با بیان اینکه مهارت‌های آرام سازی، حل مسئله، برنامه ریزی، مدیریت زمان نیز می‌تواند به پیشگیری از بروز اضطراب و افسردگی کمک کند، عنوان کرد: ایجاد و حفظ روابط مثبت، معنادار و قوی اجتماعی بسیار می‌تواند در بهبود شرایط خلقی افراد موثر باشد. همچنین اینکه افراد محیط امنی را برای به اشتراک گذاشتن احساساتشان داشته باشند و بتوانند با دیگران درباره مشکلات و نگرانی‌هایشان صحبت کنند، ایجاد تعادل بین فعالیت‌های شغلی و انجام کار‌های لذت بخش، تعیین اهداف کوتاه مدت که می‌تواند برای فرد لذتبخش باشد نیز می‌تواند به این مسئله کمک کند.

دانشمند گفت: بازنگری در شیوه‌های تفکر، شناسایی افکار منفی، پرهیز از عادت‌های مضر نظیر مصرف مواد مخدر و الکل و تقویت تاب آوری در موقعیت‌هایی که فرد کنترل چندانی در موردشان ندارد نیز می‌تواند در پیشگیری از بروز اضطراب و افسردگی موثر باشد، البته لازم است در سطح جامعه نیز تغیر‌های مثبتی اتفاق بیفتد تا تلاش‌های افراد برای ایجاد حال بهتر موثر واقع شود.

شناسایی به موقع اضطراب و افسردگی: کلید پیشگیری و مدیریت مؤثر مشکلات روانی

وی ضمن بیان اینکه یکی از مهم‌ترین عوامل در پیشگیری از بروز اضطراب و افسردگی شناسایی به موقع است، توضیح داد: اینکه افراد بتوانند به موفع اختلال‌های خلقیشان را شناسایی کنند و  با اقدام‌هایی نظیر مراجعه به پزشک، مصرف دارو، مشاوره و سایر اقدام‌ها مانع مزمن شدن و شدت گرفتن این اختلال‌ها شوند بسیار مهم است. به طور کلی  پیشگیری از اختلال‌های اضطراب و افسردگی نظیر سبب شناسی این اختلال‌ها پیچیده است و نیاز به مداخله و بررسی در همه سطوح دارد.

انتهای پیام/