خبرگزاری میزان - به گزارش خانه ملت، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن این مرکز در گزارشی با عنوان «بررسی لایحه برنامه هفتم توسعه کشور (۲۹): حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات» تصریح کرد فناوری اطلاعات و ارتباطات موتور محرک توسعه و یک صنعت راهبردی به شمار میرود که موجب تحولات انقلابی شده است. طی دو تا سه سال آینده بهواسطه جهش کوانتومی امنیت سامانههای ارتباطی حیاتی فعلی که بسیاری از امور زندگی روزمره به آنها وابسته شده به چالش کشیده میشود و فرصتها و چالشهای ناشناختهای با به میدان آمدن کاربردهای هوش مصنوعی، اجرای برنامههای همزاد دیجیتالی، رایانش کوانتومی، فراگیری اینترنت اشیا و توسعه کاربردهای دفتر کل توزیع شده شکل خواهد گرفت. ایران برای بقا و تداوم پیشرفت اقتصادی و اجتماعی به کارکرد صحیح و رابطه متعادل و سازنده با زیرساختهای فناوری اطلاعاتی و سیستمهای اطلاعاتی کلیدی خود نیاز دارد. برای این منظور باید بین توسعه زیرساختها و خدمات پایه کاربردی مورد نیاز کشور مندرج در طرح کلان شبکه ملی اطلاعات مصوب شورای عالی فضای مجازی و دولت هوشمند و اقتصاد دیجیتال هماهنگی، تعادل و رابطه سازنده ایجاد شود.
بررسی و آسیبشناسی برنامههای توسعه قبلی نشان میدهد بسیاری از برنامهها و راهبردهای قبلی در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات متوجه توسعه شبکه دسترسی و واردات خدمات فناوری اطلاعات بوده است و به توسعه خدمات و محتوا و از همه مهمتر محیط کسبوکار حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات توجه کافی نشده و کشور وابستگی جدی به خدمات فناوری اطلاعات کشورهای دیگر پیدا کرده است. در بخش زیرساخت دولت الکترونیک نیز توجه عمده معطوف به اتصال پایگاههای اطلاعاتی دستگاهها و ایجاد پنجره واحد خدمات دستگاهها بوده و به لزوم مدیریت هزینهها و بهینگی سرمایهگذاریها و انطباقپذیری پایهای سرمایهگذاریها و استانداردسازی دادهها و توسعه هماهنگ و یکپارچه و بهرهگیری از فرصتهای فناوری اطلاعاتی که میتواند حل این چالشها را سرعت ببخشد همچون رایانش ابری توجه کافی صورت نگرفته است.
در این گزارش آمده است بهنظر میرسد رویکرد کلی لایحه برنامه هفتم تداوم روند توسعه الکترونیکی کردن خدمات در بخشهای مختلف دستگاههای اجرایی است، اما تقویت زیرساختهای نهادی و برنامهای لازم برای استقرار رویه یکسان تنظیمگری، همچنان بهعنوان یک چالش باقی مانده است؛ بهعبارتدیگر، توزیع برنامههای مرتبط با حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و تکالیف دستگاهها بر تحقق دولت هوشمند در فصول مختلف برنامه هرچند اجتنابناپذیر است، اما شفاف نبودن چارچوبها و قالبی که دستگاهها در آن چارچوب و استانداردها احکام مرتبط را عملیاتی کنند، انجام فعالیتهای غیرضروری و غیرمؤثر را افزایش خواهد داد و امکان ایجاد یک تصویر منسجم از تحقق اهداف حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات ازجمله دولت هوشمند یا اقتصاد دیجیتال را در طول اجرای برنامه و بعد از آن را بهخوبی محقق نخواهد ساخت. مشارکت بخش خصوصی در توسعه خدمات الکترونیکی و هوشمندسازی دولت و ارائه خدمات پایه کاربردی میتواند موتور توسعه این بخش بدون سرمایهگذاری اولیه کلان ازسوی دولت باشد، اما این برنامه هیچ خط سیر و جهتگیری مشخصی نسبت به چگونگی تحقق اهداف شبکه ملی اطلاعات با رفع موانع و تشویق مشارکت بخش خصوصی نیز نداشته است.
گزارش مرکز پژوهشها تصریح کرده دولت در حوزه فناوریهای نوین دیجیتالی بهعنوان یکی از کلانروندهای آینده، ازجمله هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، رایانش کوانتومی، همزاد دیجیتالی و محیطهای موازی فیزیکی-مجازی (مثل متاورس) برنامه مشخصی ندارد و در حوزه اقتصاد دیجیتال نیز راهبردها شفاف نیستند. عمده احکام در حوزه اقتصاد دیجیتال معطوف به تدوین سندهایی همچون سند ملی توسعه اقتصاد دیجیتال توسط وزارت ارتباطات با همکاری دستگاههای ذیربط، تکلیف دستگاهها به تدوین برنامه تحول رقومی و توسعه اقتصاد رقومی در بخش خود، ایجاد رشتههای تحصیلی و دورههای جدید و بازنگری در سرفصل رشتههای تحصیل متناسب با این موضوع و نیز تدوین نظام سنجش سهم زیستبوم اقتصاد رقومی توسط مرکز آمار و وزارتخانههای مرتبط است. بهمنظور جبران قسمتی از خلأ برنامه در زمینه ارتقای فناوریهای مرتبط با این حوزه، در جهت توسعه هوشمندانه فناوریهای مرتبط با هوش مصنوعی ماده الحاقی پیشنهاد شده است.
این گزارش در موضوع دولت هوشمند آورده است که توسعه و استفاده از سامانههای اطلاعاتی، ارسال بههنگام اطلاعات و دادن دسترسی به سیستمهای اطلاعاتی به بیش از ۹۳ حق و تکلیف برای دستگاههای اجرایی و اقشار خاصی از مردم در لایحه برنامه هفتم توسعه تعیین شده است. در بعضی موارد برای سیستمهایی که از قبل وجود آنها اعلام شده، مجدداً در لایحه برنامه، حکمی برای راهاندازی تکلیف شده است و باید توجه داشت که ایجاد یک سیستم اطلاعاتی همراه با استفاده و تزریق اطلاعات به آن و ارتباط مناسب آن با دیگر سامانهها قابل تحقق است. ایجاد همگرایی و تکمیل شدن این سامانهها و رعایت ملاحظات فنی در تکمیل این سامانهها برای تعاملپذیری و رشد آتی سیستمها ضرورت دارد. با تصویب قانون مدیریت دادهها و اطلاعات ملی همگرایی نسبی در تداوم الکترونیکی کردن خدمات و مدیریت داده و اطلاعات بهوجود آمده است. استفاده از قابلیتهای نوین مانند رایانش ابری در بخش زیرساخت در ماده (۱۰۷) لایحه نیز میتواند هزینههای این حوزه را کاهش دهد و به چابکسازی و تخصصی شدن مقوله امنیت کمک کند.
انتهای پیام/