دکتر جواد جاوید نیا سرپرست معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل کشور و دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه در گفتوگو با خبرنگار گروه حقوقی و قضایی در پاسخ به سئوالی راجع به اظهارات اخیر برخی مسئولین وزارت ارتباطات در مورد تحقق، وظایف قوه قضائیه در خصوص حمایت از پیام رسانهای داخلی اظهار کرد: قوه قضائیه وظایف خود را در قبال حمایت از پیام رسانهای اجتماعی داخلی بطور کامل به انجام رسانده است.
وی با اشاره به بند ۶ ماده ۲ سیاستها و اقدامات ساماندهی پیام رسانهای اجتماعی، مصوب ۱۳/۳/۹۶ شورای عالی فضای مجازی، گفت: قوه قضائیه میبایست «به منظور صیانت از حقوق شهروندی، حریم خصوصی، امنیت عمومی و اعتمادسازی، آییننامهای را در راستای حمایت حقوقی از تداوم کسب و کار و فعالیت پیامرسانهای اجتماعی داخلی و بازبینی مصادیق محتوای مجرمانه» تدوین و به شورای عالی فضای مجازی ارائه نماید.
دادستانی کل کشور در کمتر از یک ماه، پیش نویس «آیین نامه حمایت حقوقی از فعالیت پیام رسانهای اجتماعی داخلی» را تدوین کرد
سرپرست معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل کشور تصریح کرد: طبق تبصره این بند نیز آیین نامه باید «به گونهای تنظیم شود که ضمن صیانت از حقوق شهروندی، مسئولیت کاربر در قبال محتوایی که منتشر میکند و مسئولیت ارائهدهندهگان پیام رسان اجتماعی داخلی به طوری تعیین شود که امکان رقابت پیامرسانهای اجتماعی داخلی با پیامرسانهای اجتماعی خارجی را تقویت نماید.»
جاویدنیا با تاکید بر اینکه طبق مصوبات مرکز ملی فضای مجازی از قوه قضائیه درخواست شده است شعب ویژهای را جهت رسیدگی به جرایم ارتکابی در این پیام رسانها اختصاص دهد، یادآور شد: بدین لحاظ و در اجرای مصوبات شورای عالی فضای مجازی، دادستانی کل کشور در کمتر از یک ماه از ابلاغ مصوبات مذکور، پیش نویس «آیین نامه حمایت حقوقی از فعالیت پیام رسانهای اجتماعی داخلی» را تدوین نمود که با اصلاحات جزئی در سال ۱۳۹۶ به تصویب ریاست محترم قوه قضائیه رسید و به شورای عالی فضای مجازی و مراجع قضایی سراسر کشور اعلام و ابلاغ گردید.
تاکید بر حفظ حریم خصوصی کاربران شبکههای اجتماعی داخلی در آیین نامه
وی ادامه داد: در این آیین نامه در خصوص تمام محورهای مذکور در مصوبه شورای عالی فضای مجازی تعیین تکلیف شد و به صورت ویژه، حفظ حریم خصوصی کاربران شبکههای اجتماعی داخلی و حمایت قضایی از حقوق قانونی کاربران مورد تاکید و توجه قرار گرفته است.
سرپرست معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل کشور یکی از نکات قابل توجه در این آیین نامه را تصریح بر ضرورت اجرای اصل ۲۵ قانون اساسی در خصوص پیامهای خصوصی تبادل شده افراد در پیام رسانهای داخلی عنوان کرد و گفت: به موجب ماده ۳ این آیین نامه هیچ شخص و مقام دولتی و حتی تشکیلات اطلاعاتی و امنیتی بر خلاف قانون حق دسترسی به پیامهای خصوصی کاربران پیام رسانهای داخلی را ندارند و قوه قضائیه بر حفظ حریم خصوصی کاربران نظارت نموده و درصورت هرگونه دسترسی غیرمجاز به اطلاعات کاربران بطور قاطع با عوامل آن برخورد نموده و متخلفین را تحت تعقیب کیفری قرار خواهد داد.
توجه به تخصصی بودن رسیدگی قضایی به مسائل پیام رسانهای اجتماعی
یکی دیگر از ویژگیهای این آیین نامه که سرپرست معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل کشور به آن اشاره کرد، توجه به تخصصی بودن رسیدگی قضایی به مسائل پیام رسانهای اجتماعی بود. وی در این زمینه اظهار کرد: در این راستا به موجب ماده ۱۲ این آیین نامه جرایم ارتکابی در پیام رسانهای اجتماعی صرفا در شعب ویژه جرایم رایانهای رسیدگی خواهد شد.
بیش از ۴۰۰ شعبه ویژه جرایم رایانهای در دادسراهای سراسر کشور وجود دارد
جاویدنیا با بیان اینکه در حال حاضر بیش از ۴۰۰ شعبه ویژه جرایم رایانهای در دادسراهای سراسر کشور وجود دارد که سعی شده است قضات آنها در قالب آموزشهای بدو و حین خدمت با آخرین تحولات جرایم رایانهای و شیوههای نوین رسیدگی به اینگونه جرایم آشنا شوند، تاکید کرد: البته تدوین آیین نامه ویژهای راجع به ضوابط و شرایط آموزش و انتصاب قضات شعب ویژه رسیدگی به جرایم رایانهای در دستور کار این معاونت قرار گرفته است تا هر چه بیشتر به سمت تخصصیتر شدن رسیدگیها در این شعب حرکت کنیم.
وی تاکید کرد: همچنین در موضوع فیلترینگ تلگرام نیز دستگاه قضایی با هماهنگی مرکز ملی فضای مجازی بطور جدی و با قاطعیت ورود کرد و دستور قضایی کامل و دقیقی توسط دادسرای عمومی و انقلاب تهران صادر شد که این اقدام نیز گام بسیار مهمی در جهت حمایت از پیام رسانهای داخلی و صیانت از استقلال و حاکمیت ملی در فضای مجازی محسوب میشود.
انتقاد از عملکرد وزارت ارتباطات در خصوص حمایت از فعالیت پیام رسانهای داخلی
دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، در خصوص نقش فعالیت تلگرام طلایی و هاتگرام که منجر به عدم موفقیت کامل فیلترینگ تلگرام شد و همچنین در واکنش به ادعای برخی مسئولین وزارت ارتباطات مبنی بر اجرای وظایف وزارت ارتباطات در خصوص حمایت از پیام رسانهای داخلی و کوتاهی بقیه دستگاهها در این امر، ضمن تأکید بر ضرورت اجرای مصوبات توسط دستگاههای مربوطه اظهار داشت: در مصوبات شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی، مسئولیت ویژه و وظایف گستردهای برای وزارت ارتباطات مقرر شده است و تا زمانی که وزارت ارتباطات به وظایف خود در خصوص حمایت از پیام رسانهای اجتماعی داخلی عمل نکرده باشد، اهداف این مصوبات که ایجاد مزیت رقابتی برای پیام رسانهای داخلی نسبت به پیام رسانهای خارجی و حفظ استقلال کشور در فضای مجازی است، قابل تحقق نخواهد بود.
وی با انتقاد از عملکرد وزارت ارتباطات در خصوص حمایت از فعالیت پیام رسانهای داخلی به مصادیقی در این زمینه اشاره کرد و ادامه داد: وقتی در مقابل حدود ۳۰۰۰ سروری که تلگرام برای کاربران ایرانی اختصاص داده است، وزارت ارتباطات تعداد انگشت شمار سرور در اختیار پیام رسانهای داخلی قرار میدهد، یا در مقابل حدود ۳۰۰ گیگ پهنای باند مصرفی تلگرام در کشور پهنای باند ناچیز ۳۵ گیگابایتی آنهم با کیفیت پایین و اختلالات جدی در اختیار پیام رسانهای داخلی قرار میگیرد و یا در مقابل نیازمندی ۳۰۰ میلیارد تومانی که جهت تأمین زیرساختهای فنی برای رقابت با تلگرام لازم است تنها وام ۵ میلیارد تومانی آن هم با تاخیر بسیار زیاد و با بهره یک و نیم میلیاردی به پیام رسانهای داخلی پرداخت میشود و از سوی دیگر مصوبه اعمال محدودیت ترافیکی برای پیام رسانهای خارجی اجرا نمیشود، دقیقا همانند آن است که این وزارتخانه یک جاده خاکی در اختیار این پیام رسانها قرار داده باشد و از آنها انتظار داشته باشد با پیام رسانهای خارجیای که اتوبان چهار بانده با تمام تجهیزات در اختیار دارند رقابت کنند.
جاویدنیا اظهارکرد: از سوی دیگر از سایر دستگاهها هم انتظار دارد که در این جاده خاکی که هنوز زیرساخت آن تهیه نشده است نسبت به تبلیغ و برق رسانی و نصب تابلوهای راهنمایی و رانندگی و ایجاد امکانات رفاهی و ... اقدام کند.
سرپرست معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل کشور اینگونه اظهارات را نوعی فرافکنی و شانه خالی کردن از کوتاهیهای انجام شده، دانست و بیان داشت: همانگونه که در بحث بسیار مهم و حیاتی تاخیر ۸ ساله راه اندازی شبکه ملی اطلاعات به همین شیوه رفتار میشود.
در طول سالهای اخیر بخشهای اصلی و مهم مصوبات شورای عالی فضای مجازی اجرا نشد
جاویدنیا با ابراز تاسف نسبت به اینکه در طول سالهای اخیر عملا بخشهای اصلی و مهم مصوبات شورای عالی فضای مجازی اجرا نشد، خاطرنشان کرد: همانگونه که در جلسات متعدد کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه از سال ۱۳۹۲ که در خصوص فیلترینگ شبکههای اجتماعی خارجی برگزار شده است، مسئولین دولتی علی الخصوص وزارت ارتباطات در استدلال خود برای مخالفت با فیلتر شبکههای غیرقابل کنترل خارجی وعده دادند، با حمایت موثر از شبکههای اجتماعی داخلی، زمینه جایگزینی آنها را فراهم میکنند، اما در عمل با گذشت حدود ۵ سال این وعدهها هیچگاه آن طور که انتظار میرفت محقق نشد.
وی گفت: متاسفانه نه تنها حمایت موثری انجام نشد بلکه عدهای از مسئولین با کوبیدن بر طبل ناتوانی فنی پیام رسانهای داخلی و حضور فعال در شبکههای اجتماعی خارجی، همنوا با دشمنان سعی کردند چنین القاء نمودند که پیام رسانهای داخلی هیچگاه نمیتوانند موفق شوند درحالیکه مقام معظم رهبری همواره بر اتکا به توانمندیهای داخلی، اعتماد بنفس ملی و شعار «ما میتوانیم» تاکید دارند و با این روحیه انقلابی بود که جوانان ما توانستند در عرصه فناوری هستهای، بیو و نانو تکنولوژی و عرصههای نظامی شگفتی ساز شوند.
متاسفانه بسیاری از امکانات بیت المال برای فعالیت تلگرام طلایی و هاتگرام اختصاص داده شد
دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه یادآور شد: در زمان فیلتر تلگرام نیز، همین جریان تلاش کردند چنین القا کنند که هیچیک از پیام رسانهای داخلی قادر نیستند جایگزین تلگرام شوند، اما تلگرام طلایی و هاتگرام میتوانند و کسی نپرسید که مگر اینها داخلی نیستند، به جای تمرکز بر حمایت همه جانبه از پیام رسانهای داخلی مستقل، اجازه داده شد برخی پوستههای تلگرام به فعالیت خود ادامه دهند و بسیاری از امکانات بیت المال برای این پوستههای داخلی وابسته به بیگانه اختصاص داده شد و روند رو به رشد پیام رسانهای داخلی با وقفه و مانع جدی مواجه گردید حتی اخبار متواتری دررسانهها منتشر شد که حکایت از آن داشت ادامه فعالیت تلگرام طلایی بعد از فیلتر تلگرام، سقوط ارزش مالی تلگرام را تا حدود زیادی جبران کرده است.
با ادامه حیات تلگرام طلایی و هاتگرام تغییر محسوسی در ارتکاب جرایم فضای مجازی کشور ایجاد نشده است
وی با اشاره به اینکه طبق آمار مراجع انتظامی و امنیتی پس از فیلتر تلگرام با ادامه حیات تلگرام طلایی و هاتگرام تغییر محسوسی در ارتکاب جرایم فضای مجازی کشور ایجاد نشده، ادامه داد: بنا به اذعان منابع خبری خارجی در همین مدت تلگرام توانسته از طریق پوستههای فارسی (تلگرام طلایی) و فیلترشکن ها، به لطف فرصت سازی و پشتیبانی داخلی با بودجههای بیت المال، نقش مخرب و ویرانگر خود بر اقتصاد، فرهنگ و امنیت کشور را حفظ نماید و یکی از دلایل گرانی نرخ ارز و کاهش قابل توجه ارزش پول ملی شود که همین موارد برای اثبات نقش تلگرام طلایی در احیای تلگرام و ایجاد مانع در حفظ استقلال و امنیت کشور در فضای مجازی کافی است.
پیام رسانهای داخلی نشان دادند که میتوانند پاسخگوی نیاز داخلی باشند
دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه تصریح کرد: پیام رسانهای داخلی نشان دادند که در مدت کوتاهی که تلگرام واقعا فیلتر شده بود، با فعالیت شبانه روزی و کار جهادی میتوانند پاسخگوی نیاز داخلی باشند و پیشرفت آنها در جذب کاربر و رفع ایرادات نرم افزاری در مقایسه با پیشرفت بسیاری از شبکههای اجتماعی خارجی که به تدریج در کشور جذب کاربر کرده بودند واقعا چشم گیر بود.
اگر مشکلات پهنای باند و سرور نبود قطعا بخش مهمی از خرمشهر فضای مجازی تا کنون آزاد شده بود
وی بیان داشت: حتی میتوان با استناد به اخبار منتشره رسمی از اختلالات جدی تلگرام در بدو جذب کاربر در ایران، ادعا کرد اگر خود تلگرام در آن ابتدا با این حجم از کاربر مواجه میشد، قطعا با قطع کامل خدمات مواجه میشد و دیگر نمیتوانست قد راست کند؛ اما شبکههای اجتماعی داخلی قهرمانانه و شبانه روزی ایستادند و وقفهای در کارشان ایجاد نشد و اگر مشکلات پهنای باند و سرور نبود قطعا بخش مهمی از خرمشهر فضای مجازی تا کنون آزاد و قسمت عمده عملیات شیمیایی دشمن خنثی شده بود.
مسئولین و دلسوزان با تصمیم قاطع خود جلوی ادامه حیات تلگرام در فضای مجازی کشور را بگیرند
سرپرست معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل کشور با دست مریزاد به تک تک مدیران و تیمهای فنی شبکههای اجتماعی داخلی بابت این تلاش شبانه روزی افتخار آمیز، خاطرنشان کرد: باید بر دستان آنها بوسه زد و همچنان نیز به توان فراتر از تصور آنها امیدوار بود؛ بنابراین ضرورت دارد مسئولین و دلسوزان نظام هرچه سریعتر تدابیر جدی و قاطعانهای برای جلوگیری از تداوم این روند اتخاذ نمایند و با تصمیم قاطع خود جلوی این فرصت سوزی و کمک به ادامه حیات تلگرام در فضای مجازی کشور گرفته شود.