زایندهرود یا زندهرود به معنی دهندهزندگی، بزرگترین رودخانه فلات مرکزی ایران است که از کوههای زاگرس مرکزی به ویژه زردکوه بختیاری سرچشمه گرفته و در کویر مرکزی ایران به سمت شرق حدود ۲۰۰ کیلومتر پیش میرود و در نهایت به تالاب گاوخونی میریزد.
این رودخانه علاوه بر جاذبه تفریحی و فرهنگی، همواره نقشی موثر در کشاورزی و اقتصاد منطقه بویژه شرق اصفهان و حیات تالاب گاوخونی داشته است. در دهههای اخیر عوامل متعددی از جمله خشکسالیهای متوالی، تراکم جمعیت و افزایش برداشت موجب عدم جاری شدن دائمی این رود در قسمتهای شرقی اصفهان شده است. جریان نداشتن رود در قسمتهای پایین دست تبعات بیشماری از جمله فرونشست و تخریب در آثار تاریخی و منازل مسکونی، فقر گسترده در جامعه کشاورزی استان، تخریب کامل محیط زیست طبیعی، تشدید پدیده گرد و غبار ناشی از خشک شدن تالاب گاوخونی و مهاجرت گسترده مردم به سایر استانها را در پی خواهد داشت.
میدان کوهرنگ در شهرستان چلگردشهرستان چلگرد استان چهارمحال و بختیاری، سرچشمهی زاینده رودحوضه آبریز زاینده رود در چلگردتونل شماره یک کوهرنگ واقع در شهرستان چلگرد چهارمحال و بختیاری سرچشمه زاینده رود از ارتفاعات رشته کوه زاگرس استآبشار کوهرنگتونل اول کوهرنگ از سال 1333 به بهره برداری رسیده استپر آبترین قسمت رودخانه زاینده رود در سرچشمه آن است که در چهارمحال و بختیاری جریان دارددر مسیر زاینده روداحداث بندهای آب یکی از روشهای نگهداری آب در منطقه استدر مسیر زاینده روداحداث بندهای آبی و حفر حلقههای چاه یکی از عواملی است که مانع رسیدن آب از سرچشمه زاینده رود به مناطق پایین دست میشوددر مسیر زاینده رود- شیرهای سنگی مجسمههایی هستندکه در گذشته روی قبر افراد شجاع و دلیر ایل بختیاری قرار میدادند.در مسیر زاینده روددر مسیر زاینده روددر مسیر زاینده رودکاشت درخت در دامنهی کوهها در بالا دست، یکی از عوامل ایجاد بحران آب در اصفهان به شمار میآیددر مسیر زاینده روددر حوزهی آغازین زاینده رود در چهارمحال و بختیاری، میزان آب قابل قبول استسد زاینده رود در شهرستان چادگان استان اصفهان واقع شده استدرحالی که ظرفیت سد زاینده رود یک هزار و ۲۳۹ میلیون متر مکعب است، امروزه 90 درصد آن خالی است.در حال حاضر به علت تغییرات اقلیمی و برداشتهای بیرویه، نود درصد ظرفیت سد خالی بوده و نیروگاه تولید برق در حالت تعطیلی به سر میبردعلاوه بر ساکنان اصفهان حیات بسیاری از موجودات زنده به زاینده رود وابسته استعلاوه بر ساکنان اصفهان حیات بسیاری از موجودات زنده به زاینده رود وابسته استعلاوه بر ساکنان اصفهان حیات بسیاری از موجودات زنده به زاینده رود وابسته استعلاوه بر ساکنان اصفهان حیات بسیاری از موجودات زنده به زاینده رود وابسته استسد چم آسمان در سال ۱۳۶۷خورشیدی در محدوده این روستا بنا شده است سد چم اصفهان آب آشامیدنی شهرهای اصفهان و یزد را تامین میکند سد چم آسمانسه دریچه قطاعی قابل تنظیم از راه دور با ظرفیت کل تخلیه 200 متر مکعب در ثانیه در سد چم اصفهان وجود داردکاهش چشمگیر بارندگی و افزایش میزان برداشت باعث تغییر چهره شهر اصفهان شده استجاری نبودن آب در مسیر زایندهرود باعث فرونشست و ایجاد تخریب در ابنیه تاریخی اصفهان شده استجاری نبودن آب در مسیر زایندهرود باعث فرونشست و ایجاد تخریب در ابنیه تاریخی اصفهان شده استجاری نبودن آب در مسیر زایندهرود باعث فرونشست و ایجاد تخریب در ابنیه تاریخی اصفهان شده استقرنهاست که سی و سه پل به عنوان شاهکار معماری در ایران به شمار میرود اما با خشک شدن رودخانه در این منطقه، حال سی و سه پل نیز هر روز وخیمتر میشودیکی از دلایل مهم و مؤثر تخریبها، خشکسالیهای پی در پی رودخانه در سال های اخیر و کم شدن سطح آب های زیرزمینی استپل تاریخی سی و سه پلدر صورت تداوم خشکی زاینده رود در منطقه، در آیندهای نه چندان دور، شاهد فرو ریختن پلهای اصفهان خواهیم بوددر صورت تداوم خشکی زاینده رود در منطقه، در آیندهای نه چندان دور، شاهد فرو ریختن پلهای اصفهان خواهیم بودپل تاریخی خواجوپل خواجو- لایههای زیرین خاک بر اثر بی آبی، سُست و بیدوام شده و پوک شدن خاک بستر را به دنبال دارد و در نتیجه پدیدهی فرونشست زمین رخ میدهدکاهش چشمگیر بارندگی و افزایش میزان برداشت باعث تغییر چهره شهر اصفهان شده استبا خشک شدن پیاپی بستر رودخانهی زاینده رود، ترک و شکافهای گستردهای بر روی پلهای تاریخی اصفهان پدیدار شده استحیات و زیست پلهای اصفهان وابسته به آب است. زیرا این سازههای تاریخی از آغاز در بستر رودها و رودخانهها پدید آمده و با آب دمساز و هماهنگ شدهاندبحران آب و خشکسالی در اصفهان، زیست شرق این استان را تحت تاثیر قرار داده است.یکی از عوامل ایجاد بحران آب در اصفهان، حفر غیرقانونی چاه توسط ماشینهای غیر مجاز است که میتوانند طی سه روز بیش از ۱۰۰ متر حفاری داشته باشندبحران آب و خشکسالی در اصفهان، زیست شرق این استان را تحت تاثیر قرار داده است.بحران آب و خشکسالی در اصفهان، زیست شرق این استان را تحت تاثیر قرار داده است.پل اژیه از 12 عدد چشمه طاق جناغی از جنس سنگ، آجر و ساروج بر بستر زاینده رود ساخته شده است.پل تاریخی ورزنه مربوط به دوره صفویه بر بستر رودخانه زایندهرود واقع شده استبند شاخ کنار آخرین سازه سنگ و ساروجی در مسیر رودخانه تمدنساز زایندهرود استبند شاخ کنار تالاب گاوخونی یکی از تالابهای مشهور در جلگهٔ مرتفع مرکزی ایران بهشمار میآید که در گذشته مقصد نهایی زاینده رود بودبهواسطه خشکسالیهای اخیر و عدم جریان کافی زاینده رود، میزان آب تالاب گاوخونی بهشدت کاهش پیدا کرده و به یکی از کانونهای اصلی ریزگردها در استانهای مرکزی ایران تبدیل شده است. از بین رفتن گیاهان و جانوران منطقه و نابودی کشاورزی، از پیامدهای خشکی تالاب گاوخونی است
