؛ "نوام چامسکی" فیلسوف 86 ساله و پروفسور برجسته مؤسسه فناوری ماساچوست آمریکا روز پنجشنبه 16 آوریل در مصاحبه با روزنامه ایتالیایی "مانیفستو" توافق هستهای لوزان را درصورت وارد شدن کنگره آمریکا در مذاکرات، یک "نمایش بیهوده" خواند.
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} مشروح این مصاحبه را ترجمه کرده که در ذیل تقدیم علاقهمندان میشود:
به نظر میرسد برای جنجال هستهای با ایران، راهحلهایی پیدا شده است. نظر شما درباره این کشمکش 12 ساله چیست؟
اکنون ایران، نگران است نسبت به اینکه جمهوریخواهان آمریکا علیرغم توافق نهایی، از رفع تحریمها خودداری کنند. بنابراین مقامات مسئول ایرانی، مهمترین وظیفه خود را این میدانند که نگذارند رفع تحریمها به نظارت کنگره مشروط بشود. چنین اتفاقی واقعاً یک تراژدی خواهد بود. باید منتظر بمانیم و ببینیم آیا در متن توافق جامع به این مسئله اشاره میشود یا خیر. به نظر من تمام مذاکرات دربارۀ مسئله هستهای یک نمایش خندهآور است و هیچ دلیلی وجود ندارد؛ چرا وقتی ایران زیر معاهده "منع گسترش سلاحهای هستهای" را امضاء کرده، نباید برنامه اتمی داشته باشد.
چه طور میگویید یک "نمایش خندهآور" است؟
ایالات متحده و همپیمانانش مدعیاند که جامعه جهانی از ایران خواسته تعهداتی را بپذیرد تا طرفین به توافق دست یابند. کشورهای عضو جنبش عدم تعهد که 70 درصد جمعیت کره زمین را تشکیل میدهند، همواره از فعالیتهای هستهای ایران حمایت کردهاند و حالا ببینید که پروپاگاندای غرب، چه ابزار قدرتمندی در اختیار دارد که توانسته این نمایش مضحک را اجرا کند.
آیا ممکن است که راهحل هستهای، آتش اختلافات مذهبی در خاورمیانه را شعلهورتر کند؟
مشکل اصلی اینجاست که برخی دولتهای عربی منطقه، مهمترین همپیمانان ایالات متحدهاند. دوستان آمریکا، همان افراطیون تندرو هستند که میخواهند بر منطقه سلطه پیدا کنند. ایران کشور بزرگی است که مثل چین، برای افزایش نفوذ خود در منطقه تلاش میکند، ولی عربستان سعودی به هیچ قیمتی نمیخواهد یک رقیب یا عامل بازدارنده در این راه داشته باشد... یک ایران هستهای، فقط عامل بازدارنده برای خوی وحشیگری اسرائیل در منطقه است و آمریکا هم دقیقاً همین را نمیخواهد.
چرا هیچ روزی نیست که نخست وزیر اسرائیل "بنیامین نتانیاهو" علیه توافق با ایران سخن نگوید؟
اسرائیل، یک سیاست سیستماتیک را دنبال میکند که بر اساس آن هر کس که بخواهد در جزیرۀ بزرگ وی حضور داشته باشد، مورد تجاوز قرار میگیرد. غزه ویران شد. آمریکا هم مدافع سرسخت این سیاست اسرائیل است و تا زمانی که این حمایت هست، هیچ چیز تغییر نخواهد کرد. در هفتههای اخیر مطبوعات آمریکایی مطالبی منتشر میکنند که در آنها از واشنگتن خواسته میشود به ایران حمله کند. چرا مطبوعات ایران چنین کاری نمیکنند؟ چون لازمۀ این حرکات، امپریالیسم است. امپریالیسم به غرب اجازۀ هر کاری را میدهد.
آیا کابینه اوباما و جمهوریخواهان دیدگاههای متضادی دربارۀ درگیریهای خاورمیانه دارند؟
جمهوریخواهان، یک حزب فاشیستی هستند. خود اوباما هم هست، ولی کمتر از جمهوریخواهان. بزرگترین اشتباه اوباما جنگ از طریق هواپیماهای بدون سرنشین است. اگر ایران چنین کاری با آمریکا میکرد، واکنش آمریکاییها چه بود؟ جنگ پهپادها، بزرگترین عملیات تروریستی است که تاکنون صورت گرفته و هدفش هم کشتن تمام آدمهایی است که نسبت به آنها تنها یک سوءظن وجود دارد. این قبیل عملیاتها تعداد تروریستها را به مراتب افزایش داده است.
شما فکر میکنید جهاد حوثیها در یمن خطرناک است؟
درست است که ایران از حوثیهای یمن حمایت میکند، ولی عربستان هم دارد همین کار را با نیروهای خودش میکند و میبینیم که دخالتش در نهایت به جنگ داخلی یمن منجر شده؛ در رسانههای غربی، تنها آن قدرتی مشروع خوانده میشود که از آمریکا دفاع کند. در عراق هم ایران طرفدار حکومت منتخب مردم است و فقط نقش مستشاری در مدیریت جنگ عراق دارد. دولت عراق از ایران کمک خواسته و بابت این کمک هم از تهران تشکر میکند، بعد آمریکا میآید و نفوذ ایران در عراق را محکوم میکند، واقعاً مسخره است.
آیا به نظر شما این رفتار غرب، تروریستهای داعش را تغذیه میکند؟
داعش، یک گروه نفرتانگیز است که به نمایندگی از عربستان، یک اسلام افراطی و وهابی را به نمایش گذاشته است. پولهای هنگفتی از ریاض به جیب داعش سرازیر میشود تا ایدئولوژی تکفیری در جهان عرب پراکنده گردد. قطعاً برای سعودیها جالب نیست ببینند که چه مصیبتهایی به بار آوردهاند. این نتیجۀ مستقیم حملۀ فاجعهبار آمریکا به عراق در سال 2003 و حملات هوایی ناتو به لیبی در سال 2011 است که باعث شد اختلافات میان شیعه و سنی تشدید و در تمام منطقه پخش شود. این حملات در لیبی به افزایش تعداد نظامیان و انبوه مهمات جنگی از آفریقا و خاورمیانه انجامید. بمبارانهای ناتو رقم قربانیان را دهها برابر افزایش داد و لیبی را با خاک یکسان کرد. سعودیها و اماراتیها در یمن، بسیاری از انسانهای مستقر در اردوگاه پناهندگان را قتلعام کردند. این جنگ هم روزی پایان خوهد یافت و تنها اثرش گسترش فعالیت تروریستها خواهد بود.
چند ماه پیش صحبت از جنبشهای موسوم به "بهار عربی" و تروریسم بود. آیا ارتباطی میان حرکتهای اجتماعی در اروپا و شورشهای صورت گرفته در خاورمیانه وجود دارد؟
بله، شباهتهایی وجود دارد. مهمترین مثال در گذشته، آمریکای لاتین است که به طور کامل تحت کنترل ایالات متحده بود و در همه کشورها دیکتاتورهایی میگماشت. اکنون آمریکای جنوبی تقریباً از بند کنترل خارجی رها شده که این یک تحول مهم محسوب میشود. خیلی از سیاستمداران آمریکای لاتین، به عضویت احزاب پادمس "Podemos " در اسپانیا و سیریزا " Syriza" در یونان درآمدهاند که همگی به یک جنگ واحد علیه نئولیبرالیسم مشغولند. البته واکنش آلمان به پیروزی "الکس سیپراس" در یونان، ریاکارانه بود. 1953 اروپا به آلمان در پرداخت بدهیهایش تخفیف داد و بعد از اینکه برلین، یونان را در جنگ جهانی دوم به ویرانی کشاند، حالا دارد یونان را تحت فشار قرار میدهد.
آیا جنبشهای خاورمیانه با بازگشت دیکتاتورها –مانند رئیس جمهور مصر السیسی- به خاموشی میگراید؟
اروپا و سازمان ملل در همه جای دنیا از دیکتاتورها حمایت کردهاند. شهروندان مصری اکنون تاریکترین روزهای تاریخ معاصرشان را میگذرانند، به این میگویند امپریالسم سنتی. هیچ تغییری در قدرت پروپاگاندا به وجود نیامده؛ روزنامههای اروپا السیسی را یک الگو معرفی میکنند در حالی که او جنایتکار و یک دیکتاتور سرسخت است که سازمانهای جمعی و اخوان المسلمین را له کرده؛ در شبهجزیره سینا هم که هنوز جنگ در جریان است.