خبرگزاری میزان- می‌خواهم «داستان بریده بریده» را یک ناداستان بدانم که سعی دارد یک مستند معتبر را با زبان داستان گونه اما استوار بر ارکان ناداستان و با استفاده از اصل روایت بیان کند.

 در این اثر، وقایع تاریخی در یک خط روایی خطی، از مرگ معاویه تا واقعه حره طی پژوهشی که حاصل جست و جو در میان منابع متقدم  و معتبر است و حرف­های تازه­ای برای گفتن دارد که مخاطب پیش از مطالعه نشنیده است.

این درست است که زبان روایت تابع فرم و البته سلیقه و سبک نگارنده است اما در عین حال برای برقراری ارتباط میان اثر و مخاطب لازم است درباره زبان روایی چهارچوب‌های حداقلی را رعایت کرد که هم بر طبق اصول زیبایی شناسی در هنر و هم درک مخاطب بتوان موازنه برقرار نمود. در «داستان بریده بریده» نویسنده تعمداً از زبان تاریخی و ادبی فاصله گرفته است تا بتواند دایره مخاطبانش را گسترش دهد. البته درست که در استاتیک کلمه و مفهوم زیبایی شناسی ادبی، اثر در موضع قدرت نیست اما نویسنده سعی دارد با تکیه زدن بر ساده‌نویسی و حتی راحت‌نویسی، اصل گزارش از واقعه را پررنگ­تر سازد.

یکی از ویژگی‌ها در ادبیات خاصۀ ناداستان اجتناب از القای احساسی زبان روایی است. زیرا روایت‌نویس می‌داند که اصالت با گزارش است و نباید ذهن مخاطب را درگیر احساسات خود کند. با این همه اگر زبان روایی در «داستان بریده بریده» علیرغم سادگی از محاوره­ای بودن فاصله می­گرفت و به زبان معیار نزدیک­تر می­شد، بهتر بود.

 اما نکتۀ دیگری که در خصوص این کتاب وجود دارد، پدیدار سازی وجوه پنهان و نقل‌های غیر مشهور اما معتبر از قیام سیدالشهداست که الحق و الانصاف طی یک دوره تحقیق کامل و جامع به دست آمده است. نویسنده در بیان حقایق و اصل گزارش‌نویسی به زوایای پنهان و با ذکر جزئیات پرداخته که پیش از این کمتر نویسنده­ای به سراغشان رفته است. برای دستیابی به این مهم نویسندۀ اثر طبق دو رویکرد پیش رفته و بعد این دو رویکرد را همگن و یک­پارچه ساخته است: یکی بررسی احادیث معتبر و دسته‌بندی آن‌ها برای رسیدن به یک خط روایی و دوم خواندن تاریخ واقعه.

یک اثر معتبر

در «داستان بریده بریده» خط روایت بر اصل تاریخ استوار شده است و بر اساس حدیث، معتبر گشته است. مخاطب از این منظر با یک اثر معتبر مواجه است که حرف­های تازه دارد. گذشته از این ارائه اصل گزارش، نویسنده مخاطب را با تحلیل واقعه مواجه می­سازد و این مواجهه یکی از وجوه ارزشمند اثر است. اینکه بگویم در بیان خرده‌روایت‌ها گویی نویسنده خود در میانه میدان حاضر است و وقایع را بی کم و کاست و بدون چاشنی احساسات ارائه می‌نماید؛ یعنی میان کلمه و مصداق خارجی واقعه در روایت پیوند متقابلی برقرار می‌شود.

خلق یک اثر در گونه دینی و آیینی که منظر تاریخی داشته باشد، خاصه با حضور حضرات معصومین علیهم‌السلام، کار دشواری برای نویسنده است چراکه باید از میان تاریخ و روایت‌های متعدد، روایت‌های معتبر را بسنجد و استخراج کند، بعد آن‌ها را دسته‌بندی کرده و تازه به نقطۀ شروع برسد؛ یعنی نگارش و تحریر اثر. نویسنده مجبور است هم پژوهشگر باشد و هم اصل نوشتن را بداند. حالا به این راه پر فراز و نشیب، باید این نکته مهم را اضافه کرد که نوشتن از واقعه عاشورا و قیام امام حسین راه دشوارتری دارد، زیرا مخاطب با اصل قصه از کودکی آشناست و همه چیز را می‌داند.

داستان بریده بریده

چه در زمینه داستان و چه در زمینه ناداستان نقطه شروع و نقطه پایان از قبل روشن است و همین کار نویسنده را در ساختن یک اثر تازه سخت می­کند. اما ویژگی خوب «داستان بریده بریده» این است که در کنار نقل­های معروف و مشهور، نویسنده طی یک تحقیق همه جانبه و کامل به روایاتی دست پیدا کرده است که برای مخاطب آشنا نیست و او را جذب می­نماید و از این منظر این کتاب حرف‌های معتبر اما تازه‌­ای برای گفتن دارد و در موضع  قوت قرار می­گیرد. تمام داستان عاشورا به ده شب محرم و نقل‌های معروف ختم نمی­شود.

در میان درس­هایی که از این واقعه عظیم وجود دارد هنوز شخصیت‌ها و حوادثی موج می‌زند که یک مسلمان شیعه باید بداند و درباره آن خوب فکر کند. گذشته از منظر درون دینی و مخاطب شیعه، آن قدر واقعه عاشورا عظمت دارد که «داستان بریده بریده» می‌تواند منظر برون دینی را نیز پوشش دهد و برای محققان سایر ادیان نیز مناسب باشد.

کتب معتبر شیعی

ناگفته نماند که این مجموعه روایت مشتمل بر ۱۵۰ ناداستان معتبر حاصل تتبع و پژوهش در میان کتب معتبر شیعی و اهل‌تسنن است که طی دوره پژوهشی طولانی و هدفمند به رشته تحریر درآمده است و به این دلیل آن را داستان بریده بریده گفته اند که در عین حال که روایت‌ها مستقل از هم هستند اما در کل، در مسیر هم و یکپارچه و منسجم تدوین شده­اند.

کتاب قهرمان

هشتمین مسابقۀ کتابخوانی «کتاب قهرمان» به‌مناسب ماه محرم برگزار می‌شود. علاقه‌مندان برای تهیه کتاب «داستان بریده‌بریده» می‌توانند با ارسال شماره ۴ به ۵۰۰۰۲۴۶۰ یا مراجعه به کتابفروشی‌ها در این پویش کتابخوانی شرکت کنند.

انتهای پیام/