محرومیت از حقوق اجتماعی، جایگزینی برای حبس/مجازات جایگزین زندان مترقیترین تنبیه است
خبرگزاری میزان: مشاور معاون حقوقی قوه قضاییه گفت: دادگاه به جای مجازات حبس میتواند مجرم را از برخی حقوق اجتماعی محروم کند که این نوع مجازات تنبیهی برای مجرم است.
کد خبر: ۴۲۸۱۲
تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۳۹۴ - ۱۲:۲۸
خبرگزاری میزان - 
: مشاور معاون حقوقی قوه قضاییه گفت: دادگاه به جای مجازات حبس میتواند مجرم را از برخی حقوق اجتماعی محروم کند که این نوع مجازات تنبیهی برای مجرم است.
«محمد رضا ساکی» در گفتوگو با خبرنگار حقوقی میزان درباره تاثیر مجازات جایگزین حبس در کاهش جمعیت کیفری زندانها اظهار کرد: مجازاتهای جایگزین حبس از نظر تاریخی در کشورهای دنیا سابقه دیرینهای داشته که این موضوع دستاورهای بسیار مفید و موثری به همراه دارد.
تصویب قانون مجازات اسلامی خلاء قانونی را رفع کرد
وی تصریح کرد: در زمینه مجازاتهای جایگزین حبس تا سال ۱۳۹۲ با خلاء قانونی مواجه بودیم اما با تصویب قانون مجازات اسلامی در سال ۹۲ این خلاء قانونی مرتفع شد.
به گفته مولف کتاب حقوق جزای عمومی، قانونگذارمجازاتهای جایگزین را به عنوان یکی از تدابیر مفید و با هدف کاهش جمعیت کیفری زندانها و جلوگیری از تاثیرات مضر در مجازات حبس در جرائم غیرمهم تصویب کرده است تا در مواردی که امکان اصلاح شخص با مجازاتهای جایگزین وجود دارد بتوان او را بر اساس این شرایط و ضوابط به جامعه برگرداند.
وی با بیان اینکه در زمینه اجرای قانون مجازاتهای جایگزین حبس زیرساختهای لازم و امکاناتی مورد نیاز است، خاطر نشان کرد: قانونگذار پیشبینی کرده آئین نامه اجرایی مجازات جایگزین حبس باید به تایید رئیس قوه قضاییه برسد که به تازگی آیین نامه اجرایی آن به امضا رسیده و منتشر شده است.
افراد دارای جرائم غیرمهم از مجازات جایگزین حبس بهرهمند میشوند
معاون اسبق دانشگاه علوم قضایی با بیان اینکه ابزار کافی برای اعمال مجازاتهای جایگزین حبس در اختیار دادگاهها وجود دارد، ادامه داد: افرادی که دارای جرائم غیرمهم هستند که موارد آن نیز در قانون مشخص شده است به جای رفتن به حبس و تحمیل آثار ناگوار حبس به خود، خانوادههایشان و جامعه میتوانند به وسیله مجازات جایگزین حبس دین خود به جامعه ادا کنند.
وی با اشاره به اینکه در قانون ۵ مورد به عنوان مجازات جایگزین حبس پیش بینی شده است، گفت: اولین مورد مجازات جایگزین حبس دوره مراقبت است و قانونگذار به قاضی اجازه داده تا مجرم به جای حبس، تحت مراقبت و نظارت قاضی اجرای احکام که او نیز از مددکاران اجتماعی استفاده خواهد کرد زندگی محکوم را در یک دوره زمانی مشخص تحت مراقبت قرار داده و دادگاه میتواند دستورات مختلفی را صادر کند.
این استاد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه اظهار کرد: در صورتی که فرد محکوم کارهایی را که بر عهده او به عنوان مجازات قرار گرفته را به درستی انجام دهد با مراقبت و کنترل، محکومیت او به این ترتیب اجرا خواهد شد.
محکومان مکلف به ارائه خدمات در مجازات جایگزین حبس هستند
وی در ادامه با اشاره به دومین مورد استفاده از مجازاتهای جایگزین حبس افزود: دومین مورد انجام کار و خدمات عام المنفعه است و محکوم مکلف میشود تا به جای حبس در طول یک مدت زمان مشخص که در قانون آمده و توسط دادگاه مشخص میشود کارهای عام المنفعهای را به صورت رایگان و با میل و رضایت محکوم علیه انجام دهد.
رئیس کمیسیون جزایی معاونت حقوقی قوه قضاییه گفت: نوع و موارد خدمات و کارهای عام المنفعه جایگزین حبس در قانون و آیین نامه اجرایی آن پیش بینی شده است و برخی از سازمانها، ادارات دولتی و شبه دولتی، نهادها و موسسات عمومی غیردولتی میتوانند محکومینی را که باید خدمات عام المنفعه ارائه دهند پذیرفته و در امور آموزشی، بهداشتی، زراعی، کارگری، کارهای خدماتی و از قبیل آن بکار گیرند.
پرداخت جزای نقدی روزانه به جای مجازات حبس
وی با بیان اینکه جزای نقدی روزانه یکی دیگر از موارد مجازات جایگزین حبس است که در قانون پیش بینی شده، افزود: در مواردی قاضی به جای مجازات حبس، مجرم را محکوم میکند که بخشی از درآمد روزانه خود را به عنوان جزای نقدی پرداخت کند که میزان این مبلغ در قانون مشخص شده است و به نحوی خواهد بود که مشکلی در امرار معاش او ایجاد نکند.
یک هشتم تا یک چهارم از درآمد روزانه مجرم به عنوان جزای نقدی تعیین میشود
مشاور معاون حقوقی قوه قضاییه در ادامه گفت: بر اساس قانون یک هشتم تا یک چهارم از درآمد روزانه مجرم به عنوان جزای نقدی روزانه او تعیین میشود.
وی خاطر نشان کرد: یکی دیگر از موارد مجازات جایگزین حبس مجازات جزای نقدی است که با جزای نقدی روزانه این تفاوت را دارد که اولی به صورت ماهیانه پرداخت میشود اما دومی به صورت یکجا باید پرداخت شود، مگر اینکه قاضی اجرای احکام با اذن دادگاه در ازای قانون آیین دادرسی کیفری جدید که از اول تیرماه سال ۹۴ لازم الاجرا میشود جزای نقدی را تقسیط نماید.
ساکی اذعان داشت: لازم به یادآروی است که هر دو نوع جزای نقدی به عنوان جایگزین حبس با جزای نقدی به عنوان مجازات اصلی تفاوت اساسی دارد، ضمانت اجرای جزای نقدی به عنوان مجازات اصلی مطابق ماده ۲۷ قانون مجازات اسلامی به ازای هر ۳۰۰ هزار ریال یک روز بازداشت بدل از جریمه بوده و حداکثر آن مطابق ماده ۲۹ همین قانون سه سال است اما ضمانت اجرای جزای نقدی روزانه و جزای نقدی به عنوان جایگزین حبس بازگشت به مجازات اصلی یعنی همان مجازات حبس مذکور در حکم دادگاه است.
محرومیت از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات جایگزین حبس
معاون اسبق دانشگاه علوم قضایی به مورد پنجم از مجازاتهای جایگزین حبس در قانون اشاره کرد و افزود: دادگاه به جای مجازات حبس میتواند مجرم را از برخی حقوق اجتماعی محروم کند.
وی خاطر نشان کرد: مواردی از قبیل منع از رانندگی، اجازه ندادن برای داشتن دسته چک و منع از داشتن سلاحِ حتی مجاز از موارد محرومیت از حقوق اجتماعی در مجازاتهای جایگزین حبس است.
ساکی اظهار کرد: با اتخاذ تدابیر و اقداماتی در زمینه مجازات جایگزین حبس از جمعیت کیفری زندانها کاسته میشود که این اقدام به نفع جامعه و فرد خواهد بود.
وی افزود: تعیین مجازات جایگزین حبس توسط دادگاه و به موجب قانون در مواردی الزامی، در مواردی اختیاری و در مواردی هم ممنوع است که تفصیل آن در قانون مجازات اسلامی آمده است.
مجازات جایگزین حبس در نوع خود مترقیترین نوع مجازات است
ساکی در پایان گفت: مجازات جایگزین حبس در نوع خود مترقیترین مجازات محسوب شده و ره آورد تفکرات انسان دوستانه و دستاورد اندیشه دانشمندان مختلف از جمله جرمشناسان و کیفرشناسان محسوب میشود.
«محمد رضا ساکی» در گفتوگو با خبرنگار حقوقی میزان درباره تاثیر مجازات جایگزین حبس در کاهش جمعیت کیفری زندانها اظهار کرد: مجازاتهای جایگزین حبس از نظر تاریخی در کشورهای دنیا سابقه دیرینهای داشته که این موضوع دستاورهای بسیار مفید و موثری به همراه دارد.
تصویب قانون مجازات اسلامی خلاء قانونی را رفع کرد
وی تصریح کرد: در زمینه مجازاتهای جایگزین حبس تا سال ۱۳۹۲ با خلاء قانونی مواجه بودیم اما با تصویب قانون مجازات اسلامی در سال ۹۲ این خلاء قانونی مرتفع شد.
به گفته مولف کتاب حقوق جزای عمومی، قانونگذارمجازاتهای جایگزین را به عنوان یکی از تدابیر مفید و با هدف کاهش جمعیت کیفری زندانها و جلوگیری از تاثیرات مضر در مجازات حبس در جرائم غیرمهم تصویب کرده است تا در مواردی که امکان اصلاح شخص با مجازاتهای جایگزین وجود دارد بتوان او را بر اساس این شرایط و ضوابط به جامعه برگرداند.
وی با بیان اینکه در زمینه اجرای قانون مجازاتهای جایگزین حبس زیرساختهای لازم و امکاناتی مورد نیاز است، خاطر نشان کرد: قانونگذار پیشبینی کرده آئین نامه اجرایی مجازات جایگزین حبس باید به تایید رئیس قوه قضاییه برسد که به تازگی آیین نامه اجرایی آن به امضا رسیده و منتشر شده است.
افراد دارای جرائم غیرمهم از مجازات جایگزین حبس بهرهمند میشوند
معاون اسبق دانشگاه علوم قضایی با بیان اینکه ابزار کافی برای اعمال مجازاتهای جایگزین حبس در اختیار دادگاهها وجود دارد، ادامه داد: افرادی که دارای جرائم غیرمهم هستند که موارد آن نیز در قانون مشخص شده است به جای رفتن به حبس و تحمیل آثار ناگوار حبس به خود، خانوادههایشان و جامعه میتوانند به وسیله مجازات جایگزین حبس دین خود به جامعه ادا کنند.
وی با اشاره به اینکه در قانون ۵ مورد به عنوان مجازات جایگزین حبس پیش بینی شده است، گفت: اولین مورد مجازات جایگزین حبس دوره مراقبت است و قانونگذار به قاضی اجازه داده تا مجرم به جای حبس، تحت مراقبت و نظارت قاضی اجرای احکام که او نیز از مددکاران اجتماعی استفاده خواهد کرد زندگی محکوم را در یک دوره زمانی مشخص تحت مراقبت قرار داده و دادگاه میتواند دستورات مختلفی را صادر کند.
این استاد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه اظهار کرد: در صورتی که فرد محکوم کارهایی را که بر عهده او به عنوان مجازات قرار گرفته را به درستی انجام دهد با مراقبت و کنترل، محکومیت او به این ترتیب اجرا خواهد شد.
محکومان مکلف به ارائه خدمات در مجازات جایگزین حبس هستند
وی در ادامه با اشاره به دومین مورد استفاده از مجازاتهای جایگزین حبس افزود: دومین مورد انجام کار و خدمات عام المنفعه است و محکوم مکلف میشود تا به جای حبس در طول یک مدت زمان مشخص که در قانون آمده و توسط دادگاه مشخص میشود کارهای عام المنفعهای را به صورت رایگان و با میل و رضایت محکوم علیه انجام دهد.
رئیس کمیسیون جزایی معاونت حقوقی قوه قضاییه گفت: نوع و موارد خدمات و کارهای عام المنفعه جایگزین حبس در قانون و آیین نامه اجرایی آن پیش بینی شده است و برخی از سازمانها، ادارات دولتی و شبه دولتی، نهادها و موسسات عمومی غیردولتی میتوانند محکومینی را که باید خدمات عام المنفعه ارائه دهند پذیرفته و در امور آموزشی، بهداشتی، زراعی، کارگری، کارهای خدماتی و از قبیل آن بکار گیرند.
پرداخت جزای نقدی روزانه به جای مجازات حبس
وی با بیان اینکه جزای نقدی روزانه یکی دیگر از موارد مجازات جایگزین حبس است که در قانون پیش بینی شده، افزود: در مواردی قاضی به جای مجازات حبس، مجرم را محکوم میکند که بخشی از درآمد روزانه خود را به عنوان جزای نقدی پرداخت کند که میزان این مبلغ در قانون مشخص شده است و به نحوی خواهد بود که مشکلی در امرار معاش او ایجاد نکند.
یک هشتم تا یک چهارم از درآمد روزانه مجرم به عنوان جزای نقدی تعیین میشود
مشاور معاون حقوقی قوه قضاییه در ادامه گفت: بر اساس قانون یک هشتم تا یک چهارم از درآمد روزانه مجرم به عنوان جزای نقدی روزانه او تعیین میشود.
وی خاطر نشان کرد: یکی دیگر از موارد مجازات جایگزین حبس مجازات جزای نقدی است که با جزای نقدی روزانه این تفاوت را دارد که اولی به صورت ماهیانه پرداخت میشود اما دومی به صورت یکجا باید پرداخت شود، مگر اینکه قاضی اجرای احکام با اذن دادگاه در ازای قانون آیین دادرسی کیفری جدید که از اول تیرماه سال ۹۴ لازم الاجرا میشود جزای نقدی را تقسیط نماید.
ساکی اذعان داشت: لازم به یادآروی است که هر دو نوع جزای نقدی به عنوان جایگزین حبس با جزای نقدی به عنوان مجازات اصلی تفاوت اساسی دارد، ضمانت اجرای جزای نقدی به عنوان مجازات اصلی مطابق ماده ۲۷ قانون مجازات اسلامی به ازای هر ۳۰۰ هزار ریال یک روز بازداشت بدل از جریمه بوده و حداکثر آن مطابق ماده ۲۹ همین قانون سه سال است اما ضمانت اجرای جزای نقدی روزانه و جزای نقدی به عنوان جایگزین حبس بازگشت به مجازات اصلی یعنی همان مجازات حبس مذکور در حکم دادگاه است.
محرومیت از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات جایگزین حبس
معاون اسبق دانشگاه علوم قضایی به مورد پنجم از مجازاتهای جایگزین حبس در قانون اشاره کرد و افزود: دادگاه به جای مجازات حبس میتواند مجرم را از برخی حقوق اجتماعی محروم کند.
وی خاطر نشان کرد: مواردی از قبیل منع از رانندگی، اجازه ندادن برای داشتن دسته چک و منع از داشتن سلاحِ حتی مجاز از موارد محرومیت از حقوق اجتماعی در مجازاتهای جایگزین حبس است.
ساکی اظهار کرد: با اتخاذ تدابیر و اقداماتی در زمینه مجازات جایگزین حبس از جمعیت کیفری زندانها کاسته میشود که این اقدام به نفع جامعه و فرد خواهد بود.
وی افزود: تعیین مجازات جایگزین حبس توسط دادگاه و به موجب قانون در مواردی الزامی، در مواردی اختیاری و در مواردی هم ممنوع است که تفصیل آن در قانون مجازات اسلامی آمده است.
مجازات جایگزین حبس در نوع خود مترقیترین نوع مجازات است
ساکی در پایان گفت: مجازات جایگزین حبس در نوع خود مترقیترین مجازات محسوب شده و ره آورد تفکرات انسان دوستانه و دستاورد اندیشه دانشمندان مختلف از جمله جرمشناسان و کیفرشناسان محسوب میشود.