: نمیتوان تنها موضوع برچیدن تحریمها را به عنوان مانع اصلی بر سر توافق هستهای دانست و با توجه به مواضع آمریکا نسبت به توافق، مسائل تازهای آشکارتر شده است که جدیتر از حتی برچیدن همه تحریمهای اقتصادی علیه ایران است.
به گزارش گروه فضای مجازی ، «توافقی بر اساس کلام امیر» عنوان سرمقاله روزنامه سیاست روز به قلم محمد صفری است که میتوانید آن را در ادامه بخوانید.
حضرت علی(ع) خطاب به مالکاشتر میفرمایند؛ «عهد و پیمانی برقرار مکن که در آن راه تأویل و بهانه و توریه و فریب باز باشد.»
با این حدیث به سراغ گفتوگوهای هستهای ایران و ۱+۵ میرویم، که قرار است تا تیرماه ۱۳۹۴ به یک نتیجهای برسد.
پس از گذشت ۱۸ ماه از گفتوگوهای هستهای در دولت آقای روحانی، به نظر میرسد، نتیجه آن ختم به یک توافق هستهای و قرارداد رسمی خواهد شد. برفرض چنین اتفاقی که دور از دسترس هم نیست، چه ملزوماتی نیاز است؟
حضرت امیر(ع) در نامه به مالکاشتر به خوبی و دقیق، شرایط یک پیمان و قرارداد را تبیین فرمودهاند. تأویل، توریه، بهانه و فریب، مهمات کلیدی است که ایشان در نامه خود به مالک مورد تأکید قرار دادهاند.
«تأویل» به معنای بازگرداندن چیزی است و در اصطلاح به هدف رساندن نهایی هر چیز یا سخن، تأویل نامیده میشود.
«توریه» هم به این مفهوم است که متکلم معنایی از کلام خود را که مرادش نیست به مخاطب منتقل میکند. به زبان سادهتر، گفتن کلامی و اراده کردن خلاف معنای ظاهر آن را توریه میگویند.
فریب و بهانه هم که امیر مؤمنانعلی(ع) در نامه خود به مالک به آن اشاره کرده است، واضح و روشن است و نیازی به توضیح بیشتری نمیرود.
گفتوگو و مذاکره میان دو یا چند نفر برای رسیدن به یک نتیجه مطلوب انجام میشود و اگر قرار است، طرف گفتوگو و مذاکره بر سر توافق و عهد و پیمانی، تفسیرهای مطلوب خود را از دل مذاکرات مطرح کند، مانعی اساسی برای رسیدن به قرارداد و توافق خواهد بود، به همین خاطر در صورت چنین اتفاقی، نمیتوان نتیجه حاصل از مذاکرات را به آسانی بر روی کاغذ مکتوب کرد و امضا نمود تا سندیت یابد.
سند مکتوب یا یک توافقنامه براساس کلمات وسخنانی که میان طرفین رد و بدل میشود، شکل میگیرد، گفتوگوها و سخنانی که هر یک از آنها معانی خاص خود را دارد. برای این که طرفین مذاکرات از این کلمات و الفاظ و سخنان تفسیرهای گوناگونی که باعث بار معانی مختلفی میشود، برداشتهای خاص خود را نداشته باشند، باید در همان هنگام بحث و جدلهای مذاکرات تکلیف آنها روشن شود تا مشکلات بعدی و تبعات منفی آینده از بین برود و راه بهانهجویی و فریب برای طرف مقابل بسته شود.
بدون توجه به این امر مهم و در صورت امضای قرارداد، آسیبهای جدی و مهمی به ماهیت واقعی مذاکرات و توافق وارد میشود.
اکنون که جمهوری اسلامی ایران براساس چارچوبهای قانونی به پیش میرود و سعی دارد تا با گفتوگو و مذاکره به دشمنیهای آمریکا در زمینه مسائل هستهای پایان دهد، برداشتها و تفسیرهای مطلوبی که برای آمریکاییها به عنوان یک اصول درآمده است، چالشی جدی برای آینده گفتوگوهای هستهای است. پس از بیانیه سوئیس، موج گسترده این مواضع ضد توافق، آغاز شد تا جایی که «اوباما» رئیسجمهور آمریکا در چندین گفتوگو با رسانههای آمریکایی خواستههای خود را براساس زیادهخواهیهای توافق خراب کن، مطرح کرده است، او در این گفتوگوهای مطبوعاتی سعی کرده است که همه آنچه که مطرح میکند، در قالب توافق و بیانیهای که در سوئیس منتشر شده بیان کند.
اوباما، در این گفتوگوها، اعتقاد دارد که هر آنچه که میگوید، ما روی آن توافق کردهایم...
اکنون ماهیت گفتوگوها بر سر توافق مطلوب که عنوان برد - برد را با خود دارد، تغییر کرده است. تغییرات اساسی و چالشی که باعث میشود که اگر چنین رویهای از سوی آمریکاییها ادامه داشته باشد، آینده روشنی از افق تیرماه به چشم نخورد.
اکنون نمیتوان تنها موضوع برچیدن تحریمها را به عنوان مانع اصلی بر سر توافق هستهای دانست و با توجه به مواضع آمریکا نسبت به توافق، مسائل تازهای آشکارتر شده است که جدیتر از حتی برچیدن همه تحریمهای اقتصادی علیه ایران است.
اوباما با صراحت و تأکید میگوید، «مکانیسمی تعبیه میکنیم که بازرسان آژانس بتوانند همه جای ایران بروند.»
این موضع، همان برداشت و تفسیری است که یک طرف از محتوای گفتوگوها و بیانیه سوئیس دارد. علاوه بر این که چنین درخواستی، با شأن و جایگاه بالای جمهوری اسلامی ایران که سالهاست در مقابل زیادهخواهیهای آمریکا ایستاده است و توانسته تأثیرات مهم و اساسی در تحولات جهانی و منطقهای بگذارد، نیست. ضمن این که همانگونه که اوباما در گفتوگو با نیویورک تایمز انجام داده، اعتراف کرده است، «ایرانیها نشان دادهاند هر جا مسئله غرور ملی مطرح است، حاضرند سختیها را تحمل کنند».
چنین خواستهای برای بازدید از هر جا در ایران، با غرور ملی مردم ایران اسلامی سازگاری ندارد.
اما نکته مهم در این میان همان عهد و پیمان و قراردادی است که حضرت علی(ع) به آن تأکید کردهاند و باید در توافق نهایی، همه آن موارد مورد توجه قرار گیرد تا علاوه بر جلوگیری از بهانهتراشی طرف مقابل، از فریب آن نیز برحذر باشیم. بیاعتمادیهای بزرگ نسبت به آمریکاییها همچنان روبه افزایش است و ابعاد دیگری از آن آشکارتر خواهد شد.