: اللهیار خلعتبری، استاد گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی کتاب «مقاومت شکننده، تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا وقوع انقلاب اسلامی» اثر جان فوران با ترجمه احمد تدین را برای مطالعه در تعطیلات نوروزی پیشنهاد میکند.
این کتاب، تحولات ساختار اجتماعی ایران را از روی کارآمدن خاندان صفویه تا جنبشهای اجتماعی قرن بیستم را ردیابی میکند و با توجه به مباحث جاری جامعهشناسی توسعه، ارزیابی جدیدی از رویارویی ایران با غرب در پرتو طیفی از نظریههای علوم اجتماعی و از جمله نظامهای جهانی، وابستگی و فرهنگ سیاسی را ارائه میکند.
نویسنده بعد از بیان مقدمه،به بررسی نظریههای توسعه پرداخته و یک نظریه تلفیقی از آنها به دست میدهد.با استفاده از این نظریه، فوران در سه بخش به بررسی ساختار اجتماعی و دگرگونی اجتماعی در ایران ماقبل سرمایهداری یعنی سالهای 1500 تا 1800 میلادی، ساختار و تحول اجتماعی در ایران عصر قاجار یعنی سالهای 1800 تا 1925 میلادی و ساختار و دگرگونی اجتماعی در ایران پهلوی و بعد از آن یعنی سالهای 1925 تا 1991 میلادی میپردازد.
بخش نخست کتاب درباره ساختار اجتماعی ایران در سالهای 1800-1500 میلادی است. در این دوره فوران به بررسی ماهیت دولت، ساختار اقتصادی و ساختار اجتماعی،مفایهم ایدئولوژیکی عصر صفویه و دگرگونی آن پرداخته است. نویسنده در مورد ماهیت دولت در این دوران مینویسد: «سه نهاد کلیدی در اختیار دولت بود: (دستگاه دیوانی)،(حکومت ایالتها) و (ارتش بلندپایه).
همچنین نویسنده رویارویی ایران با غرب و جایگاه آن در نظام جهانی با استفاده از پنج نگرش محوری جامعهشناختی یعنی:(نظام جهانی)، (الگوی وابستگی)، (وجوه تولید)، (ماهیت دولت) و (فرهنگهای سیاسی)، تحولات اجتماعی ایران را مورد بررسی قرار داده است.
در نهایت میتوان گفت که این مطالعه نمودار تلاشی در راه روشن کردن تاریخ ایران از منظر جامعهشناسی و نشان دادن تلاشهای شکننده در مسیر تحول اجتماعی است و عمدهترین دستاورد نظری کتاب تلفیق دیدگاههای نظری است.
چاپ سیزدهم کتاب «مقاومت شکننده، تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا وقوع انقلاب اسلامی ایران» نوشته جان فوران با ترجمه احمد تدین در 640 صفحه، با شمارگان یکهزار نسخه و به قیمت 17 هزار تومان از سوی انتشارات موسسه خدمات فرهنگی رسا منتشر شده است.
