:رهبرمعظمانقلاب اسلامی در پیام نوروزی خود همکاریهای صمیمانه و همدلی بیشتر میان ملت و دولت را شرط عملیاتی شدن ظرفیتها و تحقق آرزوها دانسته و لازمهی شکلگیری این همکاری و همدلی را اعتماد متقابل معرفی کردند.
به گزارش گروه سیاسی ، رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی خطاب به ملت ایران، سال 1394 را سال «دولت و ملّت، همدلی و همزبانی» نامگذاری کردند. در این متن بر پایهی بیانات رهبر انقلاب به بررسی رمز موفقیت دولت، ثمره همدلی و فرصت سال 94 پرداخته شده است.
*رمز موفقیت دولت
در متون علوم سیاسی براساس مبانی، نگرشها و تجربیات تاریخی تقسیمبندیهای گوناگونی از انواع حکومتها وجود دارد که طبق آن حکومتهای مختلف بشری از حیث مُدل و نحوهی حکومت کردن به انواع مختلفی تقسیم میشوند. اما رهبر انقلاب اسلامی تقسیمبندیای کلی از انواع حکومتها براساس نحوهی ادارهی آنها دارند[1] و حکومتها را به سه دستهی اصلی تقسیم میکنند:
دستهی اول نظامهای پلیسی مانند سیستمهای استبدادی کمونیستی، سلطنتی و شبهسلطنتی با ویژگیهای خاص خود هستند و دستهی دوم دمکراسیهای غربی هستند که با تزویر و تبلیغات اداره میشوند. اما سومین مُدل، نظامی است که با محبت و عطوفت مردم اداره میشود. از نگاه آیتالله خامنهای نظام اسلامی نمیخواهد و نمیتواند با دو شیوهی اول اداره شود و براین اساس «اعتماد و محبت مردم به نظام» از جایگاهی بنیادین در جمهوری اسلامی برخوردار است:
«یک نوع نظام هم نظامی است که با محبت و عطوفت مردم اداره میشود. باید مردم را مورد محبت و احترام قرار داد و به آنها اعتنا کرد، تا به دستگاه حاکمه وصل باشند و پشت سرش قرار گیرند. نظام ما تا حالا اینگونه بوده است؛ بعد از این هم باید اینطور باشد.»
از همین جا میتوان علت تأکید رهبر انقلاب بر مقولهی «اعتماد متقابل مردم و نظام» در پیام نوروزی سال 94 را دریافت. رهبری در این پیام با اشاره به ظرفیتهای زیاد ملّت ایران و سیاستهای نظام برای تحقق آرزوهای بزرگ ملی، همکاریهای صمیمانه و همدلی بیشتر میان ملت و دولت را شرط عملیاتی شدن ظرفیتها و تحقق آرزوها دانسته و لازمهی شکلگیری این همکاری و همدلی را «اعتماد متقابل» معرفی کردند:
« اگر این همکاری صمیمانه [میان ملّت و دولت] از دو سو شکل بگیرد، یقیناً همهی آنچه را که جزو آرزوهای ما است دستیافتنی است و آثار آن را مردم عزیزمان به چشم خواهند دید... هرچه بین ملّت و دولت صمیمیّت بیشتر و همکاری بیشتر و همدلی بیشتری باشد، کارها بهتر پیش خواهد رفت. باید به یکدیگر اعتماد کنند؛ هم دولت، ملّت را به معنای واقعی کلمه قبول داشته باشد و ارزش و اهمّیّت و تواناییهای ملّت را2 بدرستی بپذیرد، هم ملّت به دولت که کارگزار کارهای او است به معنای حقیقی کلمه اعتماد کند.»
از منظر آیتالله خامنهای اعتماد مردم به نظام زمینهسازِ پشتیبانی آنها از حکومت را فراهم آورده و دستیابی به اهداف اسلامی را تضمین میکند:
«در حقیقت اعتماد مردم است که پشتیبانی آنها را به وجود میآورد؛ و پشتیبانی و اتصال مردم به دستاندرکاران نظام است که توفیق این حرکت اسلامی را با اهداف اسلامی تضمین میکند... مردم هستند که پشتیبان واقعی نظامند؛ این پشتیبانی، متوقف به اعتماد است و این اعتماد هم باید باقی بماند.»
در این نگاه «رمز موفقیت حاکمیت و قوای سهگانهی کشور» در همین پشتیبانی ملت از آنها نهفته است و هیچ عاملی نباید به اعتماد به عنوان زمینهسازِ این پشتیبانی ضربه بزند:
«رمز موفقیت دولت و قوّهی قضاییه و مقننه، در پشتیبانی قاطبهی ملت از آنهاست. هر حرکت و گفتاری که روح اعتماد مردم به این قوا و کارگزاران آن را متزلزل و در این پشتیبانی، اندک خللی وارد سازد، حرام شرعی و خیانت ملی است.»
*شرط تحقق شعار سال 94
از سوی دیگر تأکید رهبر انقلاب بر عنصر «همدلی» که در شعار سال 94 تبلور یافته امری بیسابقه نیست و ایشان در گذشته نیز از این موضوع به عنوان «نعمت بزرگ خدا» یاد کرده بودند:
«همه آحاد ملت و بخصوص مسؤولین کشور باید نعمت وحدت و اتّفاق و همدلی را - که خدای متعال آن را به ما ارزانی داشت - برای خود حفظ کنند و آن را به خطر نیندازند: «واذکروا نعمة الله علیکم اذ کنتم اعداء فالّف بین قلوبکم فأصبحتم بنعمته اخوانا». برادری، احساس همگامی و همدلی، نعمت بزرگ خداست.»
اما شکلگیری و تقویت اعتماد متقابل بین ملت و دولت به عنوان شرط تحقق همکاری و همدلی بین ملت و دولت چگونه ممکن خواهد شد؟ رهبر انقلاب در پیام نوروزی خود به این سوال پاسخی شفاف دادهاند:
«هم دولت، ملّت را به معنای واقعی کلمه قبول داشته باشد و ارزش و اهمّیّت و تواناییهای ملّت را بدرستی بپذیرد، هم ملّت به دولت که کارگزار کارهای او است به معنای حقیقی کلمه اعتماد کند.»[7]
*نتیجه همدلی و همزبانی
پذیرش جایگاه والای ملت و تواناییهای عظیم آن از سوی دولت و استفاده از این نیروی عظیم در مسیر پیشرفت کشور و حل مشکلات از جمله مسائل مهم در این زمینه است که بهخصوص در سال «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملّی و مدیریّت جهادی» مورد تأکید دائمی رهبری بوده تا جایی که پیشرفت کارها را در صورت سپرده شدن آن به مردم میسر دانستند:
«تدبیر مسئولان در هر برههای از زمان در دوران جمهوری اسلامی، باید این باشد؛ کارها با تدبیر، با برنامهریزی، با ملاحظهی همهی ظرایف و دقایق در اختیار مردم گذاشته بشود؛ آنوقت کارها پیش خواهد رفت.»
این توجه به تواناییهای ملت صرفا به عنوان مسئلهای تبلیغاتی مطرح نمیشود بلکه براساس برآوردی دقیق و محاسبه شده از توانمندیهای ملت مورد تأکید قرار میگیرد:
«بارها این را گفتیم - اوائل از روی حدس و گمان میگفتیم، بعد آمارهای بینالمللی همین را تأیید کرد – که ما از لحاظ رتبهی استعداد انسانی، در رتبههای بالا هستیم؛ یعنی از متوسط جوامع بشری موجود دنیا خیلی بالاتریم؛
متوسط ما از متوسط دنیا بالاتر است. استعدادهای ما، جوانهای ما فوقالعادهاند.»
و براساس این برآورد از واقعیتهای کشور است که مسئلهی اتکاء به قدرت درونی به عنوان «کلید حلّ مشکلات کشور» به یکی از مهمترین مطالبات رهبر انقلاب اسلامی از دولت تبدیل میشود:
«در داخل کشور خیلی امکانات وجود دارد که اگر چنانچه نگاه ما - چه در زمینههای اقتصادی، چه در زمینههای فرهنگی، چه در زمینههای گوناگون دیگر - [ به آنها باشد و] اگر بتوانیم از این نیروهای داخلی استفاده کنیم، کلید حلّ مشکلات اینجا است؛ یعنی در درون کشور و امکانات داخلی کشور است که از اینها میشود خردمندانه بهرهبرداری کرد. اینها باید شناسایی بشوند. و این است که رتبهی ما را در دنیا بالا میبرد. در مناسبات بینالمللی سهم هر کشوری به قدر قدرت درونی او است؛ هر مقداری که واقعاً در درون اقتدار داشته باشد، سهمش از مجموعهی مناسبات بینالمللی به همان نسبت بالاتر است.»
از سوی دیگر مردم، جریانهای سیاسی و شخصیتهای متنفذ نیز وظیفهی کمک به دولت را بر عهده دارند:
«من از همهی جریانهای گوناگون سیاسی درخواست میکنم و اصرار دارم، و همچنین از همهی شخصیتهای متنفذی که دارای نفوذ کلمه هستند، دارای حوزهی تأثیرگذاری در میان ملت هستند، درخواست میکنم به مسئولین، به دولت، به رئیس جمهور کمک کنند تا انشاءالله بتوانند وظائف سنگینی را که برعهده دارند، بخوبی انجام دهند.»[11]
*فرصت سال 94
به نظر میرسد نامگذاری سال 94 با شعارِ «دولت و ملّت، همدلی و همزبانی» فرصتی گران بها برای مجموعهی قوای کشور و به خصوص دولت به عنوان سکاندار اجرایی کشور از سویی و ملت ایران به عنوان «صاحبان کشور»[12] از سوی دیگر است تا با تقویت عنصر اعتماد متقابل بین خود و شکلدهی هرچه بهتر و کاملتر فضای همکاری و همدلی گامهای مهم و بزرگی در مسیر پیشرفت بردارند که در این صورت کشور در مقابل توطئههای دشمن مصون خواهد شد:
«مصونیّت کشور، وابستهی به حضور مردم است؛ کم شدن فشارهای دشمنان، وابستهی به حضور مردم است، وابستهی به اتّحاد و انسجام مردم با نظام و با دستگاه جمهوری اسلامی و حسّ اعتماد متقابل بین مردم و مسئولین است. این حسّ باید روزبهروز تقویت بشود.»