به گزارش گروه حقوقی و قضایی به نقل از پایگاه اطلاع رسانی ستاد حقوق بشر، دکتر محمد جواد لاریجانی دبیر ستاد حقوق بشر در همایش انعکاس موازین حقوق بشر در قوانین کیفری ایران، اولین نعمت بزرگ الهی را نعمت بودن برشمرد و اظهار داشت: نعمت بودن از نعمت‌های پنهان خداوند است؛ خدواند نعمت‌ها را اسباغی یعنی به صورت فله‌ای، عطا کرده که برخی از نعمت‌ها آشکار و برخی پنهان هستند. وجود ما ضروری نبوده، اما وجود داریم.

وی افزود: دومین نعمت بزرگ نعمت انسانیت است، ما می‌توانستیم سنگ یا درخت و یا هر چیز دیگری باشیم، اما انسان شدیم؛ صاحب نطق وارده. سومین نعمت بزرگ نعمت هدایت است، چون نطق و اراده داریم و می‌توانیم تصمیم بگیریم پس نیاز به هدایت داریم. خداوند متعال در هدایت ما مُصِر بوده است. آمدن یکصد وبیست وچهار هزار پیامبر دلیل بر این است که حتما ما باید در نعمت هدایت موفق شویم. سُمُو نعمت هدایت هم نعمت ولایت است.

 

محمد جواد لاریجانی در ادامه تاکید کرد: حدیثی از امام رضا (ع) نقل شده که اسلام بر پنج پایه استواراست: نماز، زکات، روزه، حج و ولایت؛ و ولایت بر همه این‌ها اولویت دارد، ولایت از اصول اولیه هدایت است. مرحوم مجلسی در ذیل این حدیث ذکر می‌کند که تا به حال فکر می‌کردیم که ولایت از اصول دین است و در کنار بحث نبوت مطرح است، اما ولایت کار بسیار مهمی است و از اصول اولیه اسلام است.

وی با طرح این سوال که باید بدانیم ولایت چیست؟ تصریح کرد: معصومین علیه السلام به تفسیر ولایت را توضیح داده اند؛ ولایت چند رکن دارد، رکن اول؛ ما باید نسبت به نظام مشروع و مشروعیت نظام حساس باشیم. ما نمی‌توانیم بگوییم که به ما ربطی ندارد که چه کسی سر کار است، بسیار مهم است که چه کسی سر کار است. اهل فضل می‌دانند که در اول کتاب مکاسب بحث بر سر معایش الناس و بحث ولایت است، اگر حاکم مشروع باشد حمایتش بالکفایه واجب است و اگر نامشروع باشد هر گونه کمک به او و همکاری با او معاونت به اثم است.

مشاور رئیس قوه قضاییه در امور بین الملل، خاطرنشان کرد: شیعه از همان اول بیداری سیاسی داشته و دارد. این بیداری سیاسی با دغدغه مشروعیت شروع می‌شود، پس ما همواره باید بدانیم حکومت چه کسی را پذیرفته ایم. دوم، ملاک مشروعیت حکومت است. باید بدانیم ملاک مشروعیت ما چیست؟ ملاک مشروعیت را باید بر نهج مکتب اهل بیت (ع) بنا کنیم. البته اینکه برخی از مسئولین محترم گفتند که ملاک مشروعیت ما این است که مردم به ما رای دادند و می‌خواهیم عدالت را اجرا کنیم این ملاک مشروعیت، تبلیغاتی است. در مکتب اهل بیت (ع) ملاک مشروعیت از بحث سیطره آغاز می‌شود؛ که هیچ کسی را بر هیچ کسی سیطره نیست، جز سیطره خداوند متعال وبعد مشروعیت نبی مکرم اسلام وبعد اولیاء اسلام و بعد ولایت فقیه.

وی سومین ملاک را مصداق مشروعیت برشمرد و گفت: باید مصداق مشروعیت را بدانیم، نمی‌توانیم بگوییم ما ولایت فقیه را قبول داریم، اما حوصله نداریم ببینیم مصداقش کیست! ما باید مصداق را بدانیم و تشخیص بدهیم که این امر بسیار مهم است. برخی بعد از حضرت امام (ره) گفتند که علاقه به امام بر حسب کاریزما بود وامام برای ما جاذبه داشت، ما بر اساس علاقه مبتنی برکاریزما ولایت تشکیل نمی‌دهیم، باید بدانیم که ایشان مصداق، ولی مشروع است.

دبیر ستاد حقوق بشر با بیان اینکه چهارمین ملاک داشتن تولی و تبری است، اظهار داشت: این چهار رکن ولایت است؛ تبری مقدم بر تولی است. در زیارت جامعه می‌بینید که چگونه تبری مقدم بر تولی آمده است. این موضوع به قدری مهم است که زمانی که انسان با یک نفر بسیار دوست است، باید به دلیل این بحث ولایت از او کناره گیری کند، مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی اینگونه بود ما کارآموزی سیاسی را با ایشان انجام دادیم وعلاقه به او داشتیم، ولی بعد از فتنه و زاویه و ایستادن ایشان در برابر، ولی فقیه، ما شرعا وظیفه پیدا کردیم که از ایشان تبری بجوییم و این بسیار دردناک بود.

 

وی در ادامه در خصوص روایات مطرح شده در مورد ایام هفته توضیح داد و گفت: ایام هفته هر کدام برای کاری در نظر گرفته شده است؛ السبت لنا، یعنی شنبه مال اهل بیت (ع) است. باید توجه کنیم اهل بیت که بودند وچه بودند وخط اهل بیت چه بوده است. الاحد لشیعتنا، یکشنبه‌ها روزی است که باید توجه به شیعه کنیم. الاثنین لاعدائنا، دوشنبه‌ها روز دشمن شناسی است. الثلاثاء لبنی أمیة، خط بنی امیه را باید شناخت. باید بدانیم همین امروز هم این خط پابرجا است.

لاریجانی با تاکید بر اینکه چیزی که توانمندی مکتب اهل بیت (ع) را شکل می‌دهد، بصیرت است، عنوان کرد: بصیرت ریشه قرآنی دارد. این بصیرت من درآوردی نیست. فقاهت چراغ بصیرت است. در مکتب اهل بیت (ع) بصیرت من درآوردی نداریم. مدعی بصیرت باید از طریق فقاهت به سمت بصیرت برود. آن‌هایی که مدعی بصیرت هستند، ولی فقاهت را قبول ندارند، بدانند که این بصیرت اهل بیت (ع) نیست. ما در جمهوری اسلامی از این دست زیاد داشتیم. منافقینی که الان هستند دنباله مجاهدین خلق هستند؛ این‌ها آن زمان دنبال اسلام بودند، اما اسلام مارکسیستی. یک مقداری هم منبعث از آراء مرحوم بازرگان بودند که می‌گفت: اسلام مندرس وقدیمی است.

وی همچنین تصریح کرد: باید بدانیم جریان اصلاح طلب در کشور ما به چه علت به مساله فتنه رسید. اسلام، سکولار دارد؛ یعنی اسلام مربوط به بخش خصوصی زندگی است و زندگی عمومی را که شامل قضا و احکام سیاستی است باید بر اساس عرفی تنظیم کنیم. این هم خلاف مکتب اهل بیت (ع) است. عین همین حرف در دوره آقای احمدی نژاد هم باب شد. ایشان هم یک اسلام من درآوردی دارد. این هم نه با فقه سر کار دارد ونه با فقها. پس به بصیرت باید خیلی خوب توجه کرد. نکته اساسی در بصیرت این است که بدانیم کجا هستیم؟ به خصوص در بصیرت سیاسی؛ اینکه بدانیم کجا هستیم بسیار اهمیت دارد. این نقطه کلیدی است. گاهی انسان در نقطه‌ای است که تصویر نادرستی از آن وضعیت دارد و بر اساس آن تصمیم می‌گیرد. تصویر ما از وضعیت نقطه اولیه و شروع بصیرت بسیارکلیدی است. در همه امور این طور است.

دبیر ستاد حقوق بشر افزود: در مساله برجام، گفته شده که اگر ما برجام را نمی‌پذیرفتیم به ما حمله نظامی می‌شد؛ این یک بحثی است که باید بدانیم می‌شد یا نمی‌شد؟ در دوره اصلاحات هم می‌گفتند که رئیس دولت اصلاحات رای نیاورد ناطق بیاید بوش به ما حمله می‌کند، این هم یک بحث است که آیا درست است یا نادرست؟ پس تصویر درست بسیار مهم است. درمورد منبع قدرت نیز همینطور است؛ یک وقتی قدرت برای این است که حکومت سرپا باشد به هر قیمتی (من بحث آقای ظریف درباره اینکه قدرت ما مردم هستند) را به این معنا قبول دارم، اما مردم پیرو مکتب اهل بیت (ع). قدرت ما از این رو است که امروز ایران در منطقه نیرو وقدرتی است تاثیر گذار، و اینکه غرب علیرغم انتظارش و فشارهایش دید که یک نیروی توانمندی در منطقه ظهور پیدا کرده به نام جمهوری اسلامی ایران، این از کجا منبعث می‌شود؟

وی همچنین با اشاره به شکست داعش، تاکید کرد: اینکه ما توانستیم یکی از توطئه‌های مخوف، پیچیده و تودرتوو بسیار وسیع به اسم داعش در منطقه را ناکام کنیم این از کجا پیدا می‌شود؟ ما باید واقع بین باشیم ونباید واقعیت را بپوشانیم. این از قدرت مردمی که پیرو مکتب اهل بیت (ع) هستند پیدا می‌شود، و این موضوع بسیار مهمی است. ما به عنوان ایرانی باید منبع قدرتمان را بشناسیم. مادامی که ما مردم، پیرو مکتب اهل بیت (ع) باشیم؛ توجهات الهی می‌آید، قدرت‌ها می‌آید، دشمنان را شکست می‌دهیم، سختی‌ها را تحمل می‌کنیم. اما اگر این شیرازه را از دست بدهیم، یک سیاره سرگردان در عالم می‌شویم وجذب این وآن.

 

مشاور رئیس قوه قضائیه در بخش دیگری از اظهاراتش درباره حقوق بشر، گفت: از زمانی که انقلاب ما شروع شد مورد تعرضات حقوق بشری قرار گرفتیم. از همان روز اول قطعنامه داشتیم تا یوم آخر. بعد محکومیت و گزارشگر ویژه که الان سومی وچهارمی انتخاب شده است. سوال می‌شود که چرا اینقدر به ما تعرض حقوق بشری می‌شود؟ اینقدر اتهام می‌زنند؟ نگاه می‌کنند می‌گویند برخی چیز‌ها خراب است، پلیس شما، دستگاه قضایی و .... حالا قطع نظر از اینکه وارد این مناقشه شویم باید بگوییم که اگر این نگاه درست است پس عربستان سعودی، بحرین، کویت، امارات، پاکستان وترکیه هم هستند، پس این‌ها چطورحقوق بشرشان زیر سوال نمی‌رود، رژیم صهیونیستی که اصلا کاملا ناقض حقوق بشر است. پس چرا این‌ها زیر سوال نمی‌روند؟ پس این دلیل نبوده، اگر قائل به علت ومعلول باشیم باید آن‌ها ده برابر ما زیر سوال بروند.

وی افزود: من با نسخه‌ای که آقای ظریف نوشتند که ما باید سعی کنیم روی افکار عمومی دنیا سرمایه گذاری کنیم وخود را نشان دهیم موافقم. اصلا پیام حضرت امام (ره) به گورباچف برای این بوده که ما در دنیا سعی کنیم تجربه خودمان را عرضه کنیم؛ چون ما معتقدیم اسلام یک دین سرزنده، جامع و جهانشمول است. فقط برای ایرانی‌ها نیست. باید به جهان عرضه کنیم، ولی سرنخ دعا نیست. حتی اگر از ما تمجید هم می‌کردند باید تلاش کنیم تجربه خود را به دنیا معرفی کنیم، این تجربه ما چیست؟ این تجربه ما ازانقلاب پیدا می‌شود. انقلاب اسلامی حادثه عظیم تاریخی بود که از این حادثه دو جریان اجتماعی کلید خورد. یکی جریانی است که در داخل کشور ما است و آن بنای یک نظام سیاسی- مدنی جامع بر اساس فکر اسلامی است. اصلا جمهوری اسلامی یعنی این. یعنی ما می‌خواهیم زندگی مدنی خود را تماما بر اساس فکر اسلامی منبعث از مکتب اهل بیت (ع) بنا کنیم. دوم، نهضت بیداری اسلامی است که بیرون از مرز‌های ما است. پس تجربه ما این است. در اصطلاح معارف اجتماعی، تجربه یک جریان و یک عمل جمعی است که داریم این تجربه را به پیش می‌بریم.

دبیر ستاد حقوق بشر در ادامه گفت: این مساله برای محیط ما وغرب بسیار خطرناک است. آن‌ها فکر می‌کردند با تهاجمات ودسیسه‌ها این تجربه خاموش می‌شود، اما بعد از قریب به ۴۰ سال، دیدند که به اصطلاح مطرح شده از سوی خودشان در مجله فارین پالیسی، شاهد یک غول در منطقه هستند. از همه مهمتر، فهمیدند که در جهان اسلام، نوع اسلامی که ایران دارد و مکتب اهل بیت (ع) این، برای آن‌ها غول شده است.

داعش یک پروژه بسیار پیچیده‌ای بود که غرب درباره اش نقشه‌ها داشت، اما دیدید که چه اتفاقی افتاد، داعش به دنیای اهل سنت نشان داد که خط اخوان المسلمین به جایی نمی‌رسد. اخوان المسلمین در مصر وقتی به قدرت رسیدند مردم را به انتخاب دو مدل مخیر کردند. مدل اردوغانی در ترکیه که سکولار است و مدل حزب النور که سلفی‌ها ایجاد کردند. مردم مصر هر دو را رد کردند و جایگزین هم نداشتند. توجه به اینکه چه چیزی ایران را قدرتمند کرد توجه بسیار مهمی است. در تاریخ ۴۰ ساله گذشته هیچ وقت دنیا اینقدرعلاقمند نبود از جمله متفکرین و سیاستمداران غربی، که ببینند مکتب اهل بیت (ع) در اسلام چه می‌گوید؟

 

وی با اشاره به جلسات ستاد حقوق بشر با هیات‌های اروپایی، گفت: در جلساتی که ما با هیات‌های مختلف مثلا با قضات و متفکران ایتالیایی وسایر کشور‌ها داشتیم، آن‌ها مصرا خواستار این بودند که برای ما توضیح بدهید انبعاث حقوق متهم از فقه اهل بیت (ع) چگونه است؟ بسیار علاقمند به شناخت هستند، لذا تقاضا کردند که ما یک کارگاهی در تهران برگزار کنیم و از تمام اتحادیه اروپا قضات، حقوقدانان ومتفکرینشان بیایند وما موضوعاتی را از قوانین حقوقی خودمان وانبعاث آن از فقه جعفری را به آن‌ها نشان دهیم. به عنوان مثال ما حق استماع را انتخاب کردیم. بنا است در آینده نزدیک این وورک شاپ را برگزار کنیم.

لاریجانی همچنین با بیان اینکه ما نباید نگران فحش دادن غربی‌ها در مقوله حقوق بشر باشیم، تاکید کرد: باید بدانیم جای ما کجا است، نباید نگران فحش دادن آن‌ها باشیم. به هر صورت به اسم حقوق بشر در سازمان ملل علیه ما دو قطعنامه هر سال مطرح می‌شود که همه اروپایی‌ها از آن حمایت می‌کنند. دو تا گزارش رسمی علیه ما مطرح می‌شود. یک گزارشگر ویژه حقوق بشری است که قبلا آقای احمد شهید بود والان خانم جهانگیر است و گزارشگران موضوعی نیز هستند؛ لذا در تولید مطالب علیه ما به عنوان اسناد سازمان ملل کمبودی وجود ندارد. تحریم یکی از آن‌ها است. خیلی از شخصیت‌های قضایی ما به علت احکام قضایی که دادند تحت تحریم اروپایی قرار گرفتند. این صورت مساله است. ما می‌فهمیم چرا آن‌ها با مامخالف هستند. اینطور نبود که مثلا ده سال صبر کنند ببینند دادگاه‌های ما چگونه عمل می‌کند وبعد بگویند حقوق بشرشان بد عمل می‌کند؛ نه، از روز اول انقلاب مقدمه و گزارشگر ویژه داشتیم تا الان. ما باید به صورت مساله واقع بینانه توجه کنیم.

وی در ادامه درباره شکل گیری و تاریخچه حقوق بشر توضیح داد و گفت:، چون بحث حقوق بشر از بدو انقلاب تا حالا موضوع کاری من وهمکارانم بوده، برای شما تاریخچه‌ای بازگو می‌کنم، حقوق بشر بعد از جنگ دوم جهانی رسما ادبیاتش آغاز شد؛ دوره اول، دوره تدوین اسناد اولیه بود. این اسناد تماما بر اساس تفکر سکولار- لیبرال تنظیم شده است، یعنی انسانی که به جایی وصل نیست انسان سکولار است، و تفکر لیبرالی دارد. این تفکر لیبرالیسم یک دین است و انسان ساخته است. این تفکر هم از «جان دیویی» فیلسوف آمریکایی برگرفته شده است. او در یک کتاب مهمی که کتاب آموزش و پرورش است (اتفاقا این سند ۲۰۳۰ بهترین سند برای پیاده کردن افکار جان دیویی است) که کتاب معروفی است ومکتبی دارد؛ در آنجا می‌گوید ما خدا را پایین کشیدیم، اما جای آن نباید خالی باشد، خودمان یک دینی درست کردیم که جامع است و باید جای آن را بگیرد. تمام اسناد همینطور است؛ لذا مهم است که بفهمیم مبانی این تفکر سکولار- لیبرال چیست؟

لاریجانی یادآور شد: مرحوم علامه طباطبایی برای اینکه به دانشگاهیان نشان دهد چرا ماتریالیسم مارکسیستی غلط است، کتابی در این خصوص نوشت. امروز ما باید همگی بدانیم که چرا نگاه لیبرالی غربی غلط است. بر این اساس هیچ توجهی به سایر مکاتب نداشتند. جهان اسلام که خاموش بود. جهان دیگر هم فعال نبودند. از روس‌ها یک نفر بود. از چینی‌ها در آن کمیته یک نفر بود. بقیه آمریکایی بودند. از مسلمان‌ها یک دانشگاهی مسیحی از دانشگاه بیروت بود که او نماینده جهان اسلام بود در یک کمیسیونی که ۳۰ نفر بودند، این‌ها اسناد را نوشتند.

وی درباره نسل دوم اسناد حقوق بشری متذکر شد: نسل دوم اسناد رویه‌ها است برای پایش، پیگیری، گزارش، گزارشگری و امثال این. نحوه این پایش‌ها ورویه‌ها دست خودشان است. سازمان ملل در مجامع بین المللی را نباید میدانی تصور کنیم که تمام کشور‌ها می‌توانند در آن علی السویه اظهار نظر کنند، آنجا میدانی است برای سیطره جهانی. منتهی ما باید چه کنیم؟ حضرت امام (ره) مشخص کردند، ما نامه نوشتیم که در تعامل با سازمان‌های بین المللی دو ایده مطرح است، یکی این ایده که ما باید بر اساس مصلحت برخی از امور را متوقف کنیم که در سازمان ملل حیثیت پیدا کنیم مثل رجم.

یک ایده دیگر اینکه اصلا ما باید این عرصه را رها کنیم و حتی از آن خارج شویم وتعهد هم نداشته باشیم. حضرت امام فرمودند که هر دو ایده غلط است، باید در تمام مجامع بین المللی از هر فرصتی برای بیان حق و برای بیان موضع مان استفاده کنید و در اجرای احکام شرع هیچ خجالتی نکشید، ولی آنجا بگویید که به چه دلیل این حکم را اجرا کردید.

دبیر ستاد حقوق بشر درباره نسل سوم اسناد حقوق بشری نیز گفت: نسل سوم که الان در حال شکل گیری است، نسل بازنگری مفاهیم اساسی است. اینجا معرکه آراء است. مسائل بسیار کلیدی مطرح می‌شود. ما از کرامت انسان مورد بازنگری قرار می‌گیریم. کرامت انسان یعنی چی؟ می‌گویند کرامت انسان به این است که انسان‌ها باید بتوانند آنچه که فکر می‌کنند برای آن‌ها خوب است انجام دهند مگر اینکه فکر کنند با این کار ضرری به دیگری وارد می‌شود. این ضرر به دیگری هم ملاکش سلب اختیار از دیگری است. مثلا اگر دست در جیب فرد دیگری کنید و پولش را بردارد، اختیار صاحب پول را در خرج کردن آن سلب کرده و این ضرر است. حق حیاتی که درست کردند همین بحث است. می‌گویند هر قانونی می‌توانید بگذارید مگر اینکه حق حیات را سلب کند. حق زندگی جمعی که مربوط به ازدواج است، می‌گویند هرفردی می‌تواند شریک زندگی خود را انتخاب کند حالا این شریک یا سگ، درخت و یا همجنس می‌تواند باشد. این یک تهاجم و شبیخون عظیم در صحنه جهانی است که ما اینجا باید حضور فعال داشته باشیم.

وی در پایان اظهاراتش خاطرنشان کرد: حقوق بشر پرچم و تابلوی یکی از سه یا چهار جبهه تهاجم، به دستاورد ملی، اسلامی و مکتب اهل بیتی ما است. تهاجم اقتصادی، تهاجم فرهنگی و سیاسی، حقوق بشری و تهاجم امنیتی و نظامی. این همه تهاجمات علیه ما است. اما این پرچم حقوق بشر هم تابلوی یکی از این صحنه‌های تهاجم است. این صحنه تهاجم را ما باید مدیریت کنیم. آنچه گفته شد که خودمان را معرفی کنیم بسیار عالی است ومن قبول دارم، ولی این مدیریت صحنه نیست. مدیریت صحنه راه دیگری می‌خواهد. راه منبعث از صحبتی که مقام معظم رهبری در جلسه اخیر با مسئولین عالی قضایی مطرح فرموند. ایشان فرمودند: ما مساله حقوق بشر را در اسلام به مقالات منحصر نکنیم، اصلا دولت ونظام هر حادثه‌ای که دردنیا اتفاق می‌افتد بر اساس معیار حقوق بشری که در داخل اسلام داریم آن را ارزیابی کنید وهمان را موضع اعلام کنید، مگر آن‌ها علیه ما اعلام موضع می‌کنند نگاه می‌کنند که ما از چه خوشمان می‌آید. نکته دوم فرمودند: محاکم بر اساس فقه جعفری مشروعیتش محدود به محل وقوع جرم نیست، درست است قانون این را مشخص کرده، اما محکمه مشروع برای هر تظلم خواهی مشروعیت دارد؛ بنابراین جمهوری اسلامی باید جایی بشود که هر کسی در دنیا در حقش ظلم شد بداند یک جایی هست که می‌تواند برود آنجا حرفش را بزند.